IV K 478/52

SentencjaSąd Najwyższy przy udziale Prokuratora Gen. Prok. PRL, po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 1953 r. sprawy Edmunda M., osk. z art. 286 § 1 k.k., z powodu rewizji nadzwyczajnej, założonej przez Generalnego Prokuratora PRL od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 3 kwietnia 1952 r. sygn. akt VI Kr. 114/52, na podstawie art. 394-396, 400, 383 pkt. 2 i 3 i 459 k.p.k. oraz art. 4 dekretu o o.s.k. uchyla zaskarżony wyrok i utrzymuje w mocy wyrok Sądu Powiatowego w Gnieźnie z dnia 20 listopada 1951 r. Nr Kp 523/512...Uzasadnienie faktyczneWyrokiem z dnia 3 kwietnia 1952 r. Sąd Wojewódzki w Poznaniu uchylił wyrok Sądu Powiatowego w Gnieźnie, którym oskarżony skazany został z art. 286 § 1 k.k. i postępowanie karne wszczęte w trybie oskarżenia publicznego umorzył. Sąd Wojewódzki uznał, że czyn przypisany oskarżonemu przez Sąd I-ej instancji zgodnie z aktem oskarżenia, a polegający na tym, że oskarżony jako kontroler produkcji, przekraczając swą władzę pobił w czasie wykonywania przez siebie obowiązków służbowych robotnika, uderzając go kilkakrotnie kluczami w piersi i twarz tak, iż rozciął mu wargę, nie zawiera znamion przestępstwa z art. 286 § 1 k.k., lecz stanowi jedynie przestępstwo z art. 239 k.k., ścigane w trybie oskarżenia prywatnego.Wyrok Sądu Wojewódzkiego zaskarżył rewizją nadzwyczajną Generalny Prokurator PRL, zarzucając obrazę art. 286 k.k. oraz art. 2 § 1 i art. 3 k.p.k. i wnosząc o orzeczenie co do istoty sprawy.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna jest całkowicie zasadna.Sąd Wojewódzki wyraził w uzasadnieniu swojego wyroku pogląd prawny, że skoro oskarżony uderzył pracownika w przekonaniu, że tenże niepotrzebnie zatrzymał maszynę, to nie przekroczył swej władzy jako kontroler produkcji, gdyż do jego uprawnień nie należy stosowanie przymusu fizycznego wobec innych obywateli, a w szczególności pracowników, jak może to mieć miejsce, o ile chodzi o wychowawców w domach sierot, dozorców w zakładach psychiatrycznych itd.Wykładnia art. 286 k.k. przyjęta przez Sąd Wojewódzki jest sprzeczna z ustawową istotą przestępstwa przewidzianego w art. 286 k.k. Przytoczone w uzasadnieniu wyroku przykłady prawa stosowania przymusu fizycznego, rzekomo należącego do kompetencji wychowawców w domach sierot lub dozorców w zakładach dla umysłowo chorych, są błędne, gdyż w pierwszym przypadku może być mowa tylko o prawie karcenia, przysługującym władzy rodzicielskiej lub opiekuńczej w granicach zakreślonych postępowymi zasadami pedagogicznymi, a w drugim przypadku, chodzi o ochronę przed gwałtownymi czynami chorych niebezpiecznych dla otoczenia, a to w interesie zarówno osób trzecich, jak i ich samych, a więc o postępowanie pozbawione cech bezprawności z mocy art. 21 i 22 k.k. Nie można natomiast mówić o jakimś generalnym prawie stosowania przymusu fizycznego wobec sierot lub umysłowo chorych, którego istnienie błędnie przyjął Sąd Wojewódzki.Sąd Wojewódzki wywodzi, że w przytoczonych przykładach może nastąpić nadużycie władzy w rozumieniu art. 286 k.k., ponieważ stosowanie przymusu fizycznego należy do uprawnień wspomnianych osób, a nie może popełnić nadużycia władzy przez zastosowanie przymusu fizycznego urzędnik, który nie jest do tego uprawniony Rozumowanie to jest błędne. Urzędnik nadużyje swej władzy, jeżeli zastosuje przymus fizyczny wobec osób, z którymi związany jest zespołową pracą lub z którymi styka się z tytułu wykonywania swych obowiązków. Jeżeli, jak w danym przypadku, kontroler produkcji bije robotnika, to czyn taki, jako sprzeczny z zasadami współżycia socjalistycznego i ludową praworządnością, głęboko narusza interes społeczny Państwa Ludowego i podlega karze z mocy art. 286 § 1 k.k., stanowi bowiem nadużycie władzy na szkodę interesu publicznego. Właśnie dlatego, że dany urzędnik popełnia czyn, do którego nie ma prawa, nadużywa swojej władzy. Odmienny pogląd prawny Sądu Wojewódzkiego, który fakt bicia robotnika przez przełożonego kwalifikuje w płaszczyźnie interesu prywatnego i odpowiadającego mu w procesie karnym oskarżenia prywatnego, jest sprzeczny z zadaniami wymiaru sprawiedliwości, w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, w której sądy strzegą praworządności ludowej zgodnie z art. 48 Konstytucji.Wykazana wyżej obraza art. 286 k.k. spowodowała obrazę art. 2 § 1 i art. 3 k.k. przez bezpodstawne umorzenie postępowania.Z przytoczonych wyżej przyczyn Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Wojewódzkiego i uznając za prawidłowy i Słuszny wyrok Sądu Powiatowego w Gnieźnie w niniejszej sprawie, utrzymał ten ostatni wyrok w mocy.