IV K 986/61

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia P. Ławacz.Sędziowie: T. Krokosz, K. Dobesz (sprawozdawca).Prokurator: Z. Ramos.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Henryka L., oskarżonego z art. 1 § 1 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68) i art. 23 § 1 k.k. w związku z art. 3 § 2 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228), oraz Mariana M., oskarżonego z art. 23 § 1 k.k. w związku z art. 3 § 2 wyżej wymienionej ustawy, po rozpoznaniu założonej przez oskarżonych rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Kielcach z dnia 22 czerwca 1961 r., na podstawie art. 375 k.p.k.1. utrzymał w mocy zaskarżony wyrok co do oskarżonego Henryka L. i Mariana M., 2. zaliczył oskarżonemu Henrykowi L. na poczet orzeczonej kary okres tymczasowego aresztowania od dnia 29 lutego 1960 r. z wyłączeniem okresu odbywania kary w innej sprawie (...).I. Henryk L., Czesław K. i Jerzy Zygmunt T. zostali oskarżeni o to, że działając w zorganizowanej grupie przestępczej, zabrali w celu przywłaszczenia sklepowej kiosku nr 1 Miejskiego Handlu Detalicznego Leokadii K. pieniądze pochodzące z utargu w kiosku w kwocie 903,40 zł wiedząc, że pieniądze te stanowiły własność tegoż przedsiębiorstwa, a ponadtoII. Henryk L., Marian M. i Wanda Leokadia K. zostali oskarżeni o to, że działając w zorganizowanej grupie przestępczej usiłowali dokonać zaboru pieniędzy pochodzących z utargu w sklepie nr 5 Powszechnej Spółdzielni Spożywców, powierzonym Zofii S., w ten sposób, że Henryk L. przy użyciu uszkodzonego pistoletu "Parabellum", żądał wydania mu w tym sklepie pieniędzy, a w tym czasie Marian M. i Wanda K. pozostali na ulicy "na ubezpieczeniu", lecz zamierzonego skutku nie osiągnęli, ponieważ wołaniem Zofii S. o ratunek zostali spłoszeni, tj. o czyny: pierwszy z art. 1 § 3 lit. b) dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68), a drugi z art. 23 § 1 k.k. w związku z art. 3 § 2 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228).Sąd Wojewódzki w Kielcach wyrokiem z dnia 22 czerwca 1961 r. uznał oskarżonego Henryka L. za winnego tego, że zabrał w celu przywłaszczenia sklepowej kiosku nr 1 Miejskiego Handlu Detalicznego Leokadii K. pieniądze z utargu dziennego w kwocie 903,40 zł, wiedząc, że pieniądze te stanowią własność społeczną, i za to na mocy art. 1 § 1 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68) skazał tego oskarżonego na karę 2 lat więzienia i 2.000 zł grzywny; ponadto Sąd uznał oskarżonych Henryka L. i Mariana M. za winnych zarzucanego im czynu opisanego w punkcie II aktu oskarżenia, z tą zmianą, że nie działali w zorganizowanej grupie przestępczej, i za to na mocy art. 23 § 1 k.k. w związku z art. 3 § 2 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) skazał: oskarżonego Henryka L. na karę 6 lat więzienia i 10.000 zł grzywny oraz na utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres lat 5, a oskarżonego Mariana M. na karę 5 lat więzienia i 5.000 zł grzywny z zamianą w razie nieściągalności na 50 dni więzienia oraz na utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 3 lat; Sąd wymierzył oskarżonemu Henrykowi L. łączną karę 8 lat więzienia i 10.000 zł grzywny z zamianą w razie nieściągalności na 100 dni więzienia oraz utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 5 lat i zaliczył na poczet kary pozbawienia wolności Marianowi M. okres tymczasowego aresztowania od dnia 12 grudnia 1959 r.; oskarżonych Czesława K., Jerzego Zygmunta T. i Wandę Leokadię K. uniewinnił od zarzutu oskarżenia.Od tego wyroku założyli rewizje tylko obrońcy oskarżonych Henryka L. i Mariana M., tak że wyrok uniewinniający oskarżonych Czesława K., Jerzego Zygmunta T. i Wandy Leokadii K. stał się prawomocny.Rewizja oskarżonego Henryka L., wnosząc 1) o uchylenie zaskarżonego wyroku i o zmianę kwalifikacji prawnej czynu opisanego w punkcie II aktu oskarżenia z art. 23 § 1 k.k. w związku z art. 3 § 2 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) na art. 23 § 1 k.k. w związku z art. 3 § i tejże ustawy, 2) o złagodzenie łącznej kary pozbawienia wolności do 3 lat i o wymierzenie minimalnej kary grzywny, ewentualnie 3) o przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, zarzuca:1. obrazę art. 23 § 1 k.k. w związku z art. 3 § 2 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) przez skazanie oskarżonego z tego przepisu prawa zamiast z właściwego w danym wypadku przepisu art. 23 § 1 k.k. w związku z art. 3 § 1 wymienionej ustawy, gdyż pistolet, którym oskarżony posłużył się wobec sklepowej Zofii S., był niezdatny do użytku i nie można było z niego dać strzału;2. rażącą niewspółmierność kary pozbawienia wolności i grzywny w stosunku do popełnionego przestępstwa, jeżeli się uwzględni pewną "farsowość" w zachowaniu się oskarżonego w czasie popełnienia drugiego czynu, jego uprzednią niekaralność za przestępstwa przeciwko mieniu, niskie wyrobienie społeczne i wykształcenie, wyjątkowo ciężkie warunki rodzinne i materialne oskarżonego, posiadającego na utrzymaniu żonę i pięcioro nieletnich dzieci, nie posiadającego żadnego majątku, oraz to, że zagarnięta kwota przy pierwszym przestępstwie wynosiła niewielką kwotę, bo 903,40 zł.Rewizja oskarżonego Mariana M., wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego, zarzuca:1. obrazę prawa procesowego przez skazanie oskarżonego pomimo że przewód sądowy nie dostarczył dowodów jego winy oraz przez oparcie przez Sąd Wojewódzki ustaleń prawie wyłącznie na wyjaśnieniach oskarżonych Henryka L. i Marii M., złożonych w śledztwie a odwołanych następnie na rozprawie przy równoczesnym podaniu przyczyn przyznania się w śledztwie;2. błędną ocenę okoliczności faktycznych przez wyprowadzenie z nich nietrafnego wniosku, że oskarżony Marian M. brał udział w drugim napadzie, a to na podstawie wyjaśnień oskarżonego L., które Sąd uznał za nie budzące wątpliwości, jeśli chodzi o winę L., a który na rozprawie wyjaśnił, że w drugim napadzie oskarżony Marian M. nie brał udziału i temu wyjaśnieniu Sąd Wojewódzki bezzasadnie nie dał wiary;3. błędne uznanie przyznania się oskarżonego Mariana M. w śledztwie za wiarygodne na podstawie ustalenia, że Marian M. pożyczył w K. od Henryka L. 20 zł i że spotkał się z nim w K., gdy tymczasem według wyjaśnień Henryka L. ten ostatni ani nie widział Mariana M. w K., ani mu żadnych pieniędzy nie pożyczał, Marian M. zaś zeznał, że pożyczył 20 zł od T.;4. błędną ocenę wyjaśnień oskarżonego Mariana M. złożonych w śledztwie i na rozprawie przez danie wiary jego wyjaśnieniom na rozprawie co do tego, że Wanda K. nie brała udziału w drugim napadzie, a zarazem przez odmówienie wiary takiemu samemu wyjaśnieniu złożonemu w śledztwie, w którym oskarżony Marian M. obciąża Wandę K., z jednoczesnym odmówieniem wiarygodności wyjaśnieniom M., który zaprzeczył, by brał udział w drugim napadzie, i odwołał swoje oświadczenie na piśmie, stwierdzając tym samym nieprawdziwość swoich wyjaśnień złożonych w śledztwie.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:Zarzuty rewizji obu oskarżonych nie są słuszne.A. Co do rewizji oskarżonego Henryka L.Ad. 1. Zarzut ten nie jest słuszny.Gdyby nawet przyjąć, że zachodzi wątpliwość, czy pistolet, niezdatny do użytku może być używany za broń, o której mowa w art. 3 § 2 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228), to i w tym wypadku kwalifikację prawną czynu przypisanego oskarżonemu z tego przepisu prawa należy uznać za prawidłową, skoro dla bytu przestępstwa z art. 3 § 2 wymienionej ustawy wystarcza ustalenie, że sprawca rabunku posłużył się bronią lub innym niebezpiecznym narzędziem. Pistolet "Parabellum", niezdatny do dania strzału, mógł być uznany przez Sąd orzekający za niebezpieczne narzędzie; jeżeli więc oskarżony posłużył się takim pistoletem w czasie rabunku, to czynem swym wyczerpał znamiona przestępstwa z art. 3 § 2 wymienionej ustawy. Sąd Wojewódzki dał temu wyraz w uzasadnieniu wyroku stwierdzając, że skierowanie pistoletu w stronę ofiary wywołuje u niej wrażenie, że jest to broń zdatna do użytku i paraliżuje jej wolę, a ponadto samo uderzenie takim pistoletem mogło spowodować jeśli nie śmierć, to ciężkie obrażenia ciała.Ad. 2. Również i ten zarzut jest niesłuszny.Wymierzone oskarżonemu Henrykowi L. kary pozbawienia wolności: za pierwsze przestępstwo poniżej średniej granicy ustawowego zagrożenia, a za drugie - w rozmiarze niemal zbliżonym do dolnej granicy sankcji karnej przewidzianej za tego rodzaju przestępstwo, oraz umiarkowane grzywny nie mogą być uważane za kary rażąco niewspółmierne w rozumieniu art. 384 pkt 2 k.p.k., jeśli się uwzględni okoliczności obciążające przytoczone w zaskarżonym wyroku; ponadto poprzednią karalność oskarżonego Henryka L. (chociaż za inne przestępstwa) uzasadniała zastosowanie wobec niego zasady kumulacji kar pozbawienia wolności. Istotne okoliczności łagodzące przytoczone w rewizji zostały przez Sąd Wojewódzki przy wymiarze kary uwzględnione.Ponieważ Henryk L. był tymczasowo aresztowany również w niniejszej sprawie, należało mu zaliczyć na poczet kary okres tymczasowego aresztowania, jednakże z wyłączeniem okresu odbywania kary w innej sprawie.B. Co do rewizji oskarżonego Mariana M.Zarzuty rewizji są niesłuszne.Sąd Wojewódzki wymienił szczegółowo przesłanki, które doprowadziły go do wniosku, że oskarżony Marian M. brał udział w rabunku w dniu 11 listopada 1959 r. wspólnie z oskarżonym Henrykiem L. Wniosek ten znajduje w szczególności potwierdzenie w wyjaśnieniach oskarżonych złożonych w śledztwie, którzy przyznali się do wspólnego działania i którym to wyjaśnieniom Sąd Wojewódzki dał wiarę, odmawiając wiarygodności odmiennym wyjaśnieniom złożonym na rozprawie i uzasadniając w sposób przekonywający to swoje stanowisko.Pośrednio winę oskarżonego M. potwierdzają zeznania świadków Tadeusza C. i Władysława K.Pozostałe zarzuty rewizji oskarżonego Mariana M. sprowadzają się w istocie rzeczy do wywodów mających charakter polemiki z dokonaną przez Sąd Wojewódzki oceną materiału dowodowego i nie przytaczają żadnych istotnych okoliczności, które mogłyby podważyć słuszność i trafność ustaleń faktycznych wyroku poczynionych przez Sąd Wojewódzki. Sąd ten na podstawie bezpośrednio przeprowadzonych dowodów na rozprawie miał możność dokonania prawidłowej oceny wyjaśnień oskarżonych w związku z całokształtem sprawy, a ocena ta znajduje się pod ochroną art. 9 k.p.k. Mógł też Sąd Wojewódzki - bez dopuszczenia się obrazy prawa procesowego - dać wiarę wyjaśnieniom oskarżonych przyznających się do winy, a odmówić wiary odmiennym ich wyjaśnieniom, skoro stanowisko to w sposób należyty uzasadnił.Z tych zasad Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.