IV KO 106/58

SentencjaSąd Najwyższy w Izbie Karnej na posiedzeniu niejawnym w składzie siedmiu sędziów postanowił na przedstawioną przez Sąd Najwyższy wymagającą zasadniczej wykładni ustawy kwestię prawną:"Czy uchylenie prawomocnego orzeczenia Komisji Specjalnej i umorzenie postępowania w trybie art. 5 ust. 1 i 3 dekretu z dnia 23 grudnia 1954 r. o zniesieniu Komisji Specjalnej do walki z nadużyciami i szkodnictwem gospodarczym (Dz. U. Nr 57, poz. 282) stanowi podstawę do zasądzenia odszkodowania na zasadzie art. 510 § 1 i 2 k.p.k." -udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneOdpowiedź na postawione przez zwykły skład Sądu Najwyższego pytanie zależy od ustalenia charakteru orzeczeń b. Komisji Specjalnej i ich stosunku do orzeczeń sądowych.Kwestią tą zajmował się już Sąd Najwyższy w sprawach K. 519/49 i II KO 43/53 wyjaśniając, iż orzeczenia Komisji Specjalnej stanowią res iudicata, skazanie bowiem przez Komisję Specjalną nosi charakter ukarania sprawcy za przestępstwo, zamyka przeto drogę do ponownego sądzenia sprawcy o ten sam czyn w postępowaniu sądowym, kara zaś obozu pracy ma charakter specjalnej kary pozbawienia wolności i podlega połączeniu z karą pozbawienia wolności orzeczoną przez sąd powszechny.Wprawdzie jak wynika z treści art. 510 § 1 i 2 k.p.k., podstawę do zasądzenia odszkodowania za niesłuszne skazanie stanowią orzeczenia sądowe, uchylone na skutek wznowienia postępowania lub rewizji nadzwyczajnej, które to środki nadzwyczajne mają zastosowanie jedynie do orzeczeń sądowych (vide art. 461 i następne k.p.k. oraz art. 394 k.p.k.) niemniej jednak, skoro w przypadkach na wstępie wskazanych orzeczenia b. Komisji Specjalnej pociągają za sobą takie same korzystne dla skazanego skutki jak i orzeczenia sądowe, to byłoby rzeczą niesłuszną odstąpienie od tej zasady w przypadku niesłusznego skazania sprawcy orzeczeniem Komisji Specjalnej i uchylenia tegoż w trybie art. 5 ust. 1 i 3 dekretu z 23 grudnia 1954 r. i pozbawienia go prawa do odszkodowania z tego tytułu.Za traktowaniem orzeczeń b. Komisji Specjalnej i w tym przypadku na równi z orzeczeniami sądowymi przemawia również i ta okoliczność, że uchylenie orzeczenia Komisji Specjalnej w trybie przewidzianym w wymienionym wyżej dekrecie jest podobnie jak i wznowienie postępowania oraz rewizja nadzwyczajna, środkiem nadzwyczajnym, mającym na celu anulowanie niesłusznego ukarania sprawcy i doprowadzenia do właściwego rozstrzygnięcia sprawy.Dlatego też, jak to już wyjaśnił Sąd Najwyższy w sprawie II KZ 161/57, przewidziane w przepisach dotyczących orzeczeń b. Komisji Specjalnej środki nadzwyczajne, założone na korzyść oskarżonego, należy w drodze analogii traktować na równi z rewizją nadzwyczajną.Odmienne - co do uprawnień dochodzenia swych roszczeń odszkodowawczych przez osoby niesłusznie skazane orzeczeniem b. Komisji Specjalnej - stanowisko, byłoby niezgodne z poczuciem sprawiedliwości, co również przemawia za udzieleniem odpowiedzi twierdzącej.