IV KO 134/24
Izba Karna2024-11-26
Skład orzekający: Tomasz Artymiuk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w sytuacji, gdy skarżącym w postępowaniu zażaleniowym jest Prezes sądu właściwego miejscowo, a sprawa dotyczy przestępstwa związanego z dokumentacją tego sądu, zachodzą podstawy do przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 37 k.p.k.?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że w sytuacji, gdy skarżącym jest Prezes sądu właściwego miejscowo, a sprawa dotyczy przestępstwa związanego z dokumentacją tego sądu, zachodzi przypadek, w którym cały sąd jest niewłaściwy do orzekania w myśl zasady nemo iudex in causa sua. Pozostawienie sprawy w sądzie ustawowo właściwym do jej rozpoznania naruszałoby dobro wymiaru sprawiedliwości i oznaczałoby, że sąd ten orzekałby we własnej sprawie, co uzasadnia zastosowanie art. 37 k.p.k. i przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu.Stan faktyczny
Prezes Sądu Rejonowego w Olsztynie złożył zażalenie na postanowienie prokuratora o wydanie rzeczy stanowiących dowód przestępstwa. Sąd Rejonowy w Olsztynie, uznając, że ze względu na osobę skarżącego (Prezesa sądu) oraz charakter sprawy (dotyczącej przestępstwa związanego z dokumentacją sądu) nie jest możliwe rozpoznanie sprawy z gwarancją dobra wymiaru sprawiedliwości, wystąpił do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 37 k.p.k.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy postanowił przekazać zażalenie Prezesa Sądu Rejonowego w Olsztynie do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Biskupcu.Pełny tekst orzeczenia
IV KO 134/24 POSTANOWIENIE Dnia 26 listopada 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Tomasz Artymiuk w sprawie z zażalenia Prezesa Sądu Rejonowego w Olsztynie X. Y. na postanowienie prokuratora Prokuratury Rejonowej Olsztyn-Północ w Olsztynie z dnia 25 września 2024 r., sygn. akt […], o wydanie rzeczy stanowiących dowód przestępstwa, po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 26 listopada 2024 r. wniosku Sądu Rejonowego w Olsztynie z dnia 7 listopada 2024 r., sygn. akt II Kp 1295/24, o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, na podstawie art. 37 k.p.k. p o s t a n o w i ł zażalenie Prezesa Sądu Rejonowego w Olsztynie przekazać do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Biskupcu. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 7 listopada 2024 r., sygn. akt II Kp 1295/24, Sąd Rejonowy w Olsztynie wystąpił do Sądu Najwyższego o przekazanie, w trybie art. 37 k.p.k., innemu sądowi równorzędnemu, zażalenia Prezesa Sądu Rejonowego w Olsztynie na postanowienie prokuratora Prokuratury Rejonowej Olsztyn-Północ w Olsztynie z dnia 25 września 2024 r., sygn. akt […], o wydanie przez Przewodniczącego
IV KO 134/24 2 VIII Wydziału Gospodarczego Krajowego Rejestru Sądowego Sądu Rejonowego w Olsztynie rzeczy stanowiących dowód przestępstwa, Uzasadniając niniejsze wystąpienie wskazano, że z uwagi na okoliczności niniejszej sprawy, a w szczególności jej charakter związany z osobą skarżącego Prezesa Sądu Rejonowego w Olsztynie – sędziego X. Y., nie jest możliwe jej rozpoznanie w sposób gwarantujący zachowanie dobra wymiaru sprawiedliwości i to niezależnie od osoby sędziego, który zostałby wylosowany do rozpoznania zażalenia. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Sformułowany w treści postanowienia Sądu Rejonowego w Olsztynie wniosek zasługuje na uwzględnienie. W orzecznictwie podkreśla się, że zmiana właściwości miejscowej przewidziana w powołanym wyżej przepisie ma charakter nadzwyczajny i nie podlega wykładni rozszerzającej. W związku z tym zastosowanie instytucji właściwości z delegacji jest możliwe wyłącznie wtedy, gdy cały sąd jest niewłaściwy do orzekania w myśl zasady nemo iudex in causa sua, a także wtedy, gdy zachodzą obawy o bezstronność sądu właściwego (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 listopada 2009 r., III KO 81/09, OSNKW 2010, z. 2, poz. 20). W niniejszej sprawie z uwagi na wskazany przez sąd występujący z inicjatywą charakter sprawy i układ osobowy mamy do czynienia z tą pierwszą sytuacją. Skarżącym jest Prezes sądu właściwego miejscowo, a sprawa dotyczy dochodzenia prowadzonego w sprawie o przestępstwo z art. 270 § 1 k.k. i jest związana z dokumentacją znajdująca się w jednym z wydziałów tego Sądu - VIII Wydziale Gospodarczym Krajowego Rejestru Sądowego Sądu Rejonowego w Olsztynie. Pozostawienie sprawy w sądzie ustawowo właściwym do jej rozpoznania naruszałoby dobro wymiaru sprawiedliwości i oznaczało, że Sąd Rejonowy w Olsztynie będzie de facto orzekał we własnej sprawie. Przeciwdziałaniu tego typu przypadkom służy właśnie art. 37 k.p.k. Z powołanych względów przekazano sprawę do Sądu Rejonowego w Biskupcu uwzględniając relatywnie bliską odległość dzielącą siedzibę tego Sądu o siedziby sądu właściwego miejscowo. [WB] r.g.
IV KO 134/24 3
Powiązane orzeczenia
- III KO 96/21 2022-01-21Czy w sytuacji, gdy przedmiotem rozpoznania przez sąd jest zażalenie na postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa, a stroną skarżącą jest Prezes tego sądu, istnieje podstawa do przekazania sprawy innemu sądowi równorzęd…
- I KO 93/25 2025-07-28Czy w sytuacji, gdy pokrzywdzonym w sprawie karnej jest Prezes Sądu Rejonowego, a oskarżony popełnił czyn zabroniony na szkodę tej osoby podczas i w związku z pełnieniem przez nią obowiązków służbowych, zachodzi podstawa…
- III KO 80/24 2024-07-05Czy istnieją podstawy do przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości, gdy sprawa dotyczy prezesa sądu, który jest przełożonym sędziów orzekających w tym sądzi…
- III KO 111/22 2022-10-19Czy w sytuacji, gdy pokrzywdzonym w sprawie jest komornik, a zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa złożył Prezes Sądu Rejonowego, zachodzi podstawa do przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu ze względu na wątpl…
- IV KO 15/22 2022-04-04Czy w sytuacji, gdy przedmiotem postępowania zażaleniowego jest zarzut przekroczenia uprawnień przez Prezesa Sądu Rejonowego, a sędziowie tego sądu pozostają w zależności służbowej od Prezesa, zachodzi podstawa do przeka…
Powołane przepisy
art. 37 KPKart. 270 § 1 KK§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 19.07.2026. · PDF źródłowy