IV KR 273/88

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN A. Ruszkowski.Sędziowie SN: J. Nóżyński (spr.), M. Szczepański.przy udziale Prokuratora Prokuratury Generalnej: Z. Pryby.SentencjaSąd Najwyższy w Warszawie Izba Karna po rozpoznaniu w dniu 18 października 1988 r. sprawy Czesława О. i Jerzego H. oskarżonych z art. 201 k.k. i 88 k.k. i Krzysztofa K. oskarżonego z art. 199 § 1 w zw. z art. 60 § 1 k.k. z powodu rewizji, wniesionych przez obrońców od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 22 grudnie 1987 r. sygn. akt III K 107/87:I.zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że:1) uchyla orzeczenie o łącznej karze wymierzonej oskarżonemu J.H. i eliminuje z podstawy skazania za czyn II tegoż oskarżonego oraz osk. K.K. przepisy ustawy z 10 maja 1985 r. o szczególnej odpowiedzialności karnej;2)przyjmuje, że przypisany osk. О. czyn popełniony został do dnia 10 czerwca 1986 r., a wartość mienia zagarniętego przy jego udziale wynosi co najmniej 363.000 (trzysta sześćdziesiąt trzy tysiące) zł, a czyn I przypisany osk. H. popełniony został w okresie od 25 czerwca 1986 r. i że czyny przypisane obu oskarżonym wyczerpują znamiona przestępstwa z art. 199 § 1 k.k. i art. 58 k.k., za co na podstawie art. 199 § 1 i art. 36 § 2 i 3 k.k. wymierza im kary po 2 (dwa) lata pozbawienia wolności i po 300.000 (trzysta tysięcy) zł grzywny z zamianą w razie nieuiszczenia w terminie na zastępczą karę pozbawiania wolności, przyjmując 1 dzień tej kary za równoważny 1.500 zł grzywny;3) na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z 17 lipca 1986 r. o szczególnym postępowaniu wobec sprawców niektórych przestępstw łagodzi wymierzone oskarżonym kary pozbawienia wolności o połowę do 1 roku, na poczet których zalicza okresy tymczasowego aresztowania: osk. O. od 25 czerwca 1986 r. do 27 lutego 1987 r., a osk. H. od 25 czerwca 1986 r. do 11 sierpnia 1986 r.;4) na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy wyżej cytowanej daruje osk. H. karę 1 roku pozbawienia wolności orzeczoną na podstawie art. 241 § 1 k.k. za czyn II;5) łagodzi wymierzoną osk. H. za czyn II karę grzywny do 100.000 zł i orzeka łączną karę 300.000 (trzysta tysięcy) zł grzywny z zamianą w razie nieuiszczenia w terminie na zastępczą karę pozbawienia wolności, przyjmując 1 dzień tej kary za równoważny 1.500 zł grzywny;II.utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok w pozostałej części, w stosunku do osk. K.;III. zasądza od oskarżonych na rzecz Skarbu Państwa koszty postępowania rewizyjnego w częściach równych oraz tytułem opłaty od оsk. О. i H. po 63.600 zł za obie instancje, a od K. 12.400 zł za II instancję.Uzasadnienie faktyczne1. Prokurator oskarżył Czesława О. i Jerzego H. o to, że:I. w okresie od października 1985 r. do czerwca 1986 r. w C., działając w warunkach przestępstwa ciągłego oraz wspólnie i w porozumieniu z Krzysztofem K., Bernadetą Z., Ryszardem B., Markiem В., Wiktorem P., Urszulą N., Hanną О., Bernardem G., Andrzejem F., Edwardem J., Janem G. i Heleną W., zagarnęli mienie społeczne w postaci wyrobów z białej porcelany, złota ceramicznego i kalki ceramicznej o łącznej wartości co najmniej 629.530 zł na szkodę C. Zakładów Porcelany i Porcelitu w C.,tj. o czyn z art. 201 k.k. w zw. z art. 58 k.k.,a nadto Jerzego Н. oskarżonego o to, że:II. w dniu 25 czerwca 1986 r. w C. obiecał udzielić funkcjonariuszom Milicji Obywatelskiej st. szer. Ryszardowi K. i st. sierż. Wiesławowi S. korzyść majątkową w postaci pieniędzy w kwocie 30.000 zł w zamian za odstąpienie od czynności służbowych,to jest o czyn z art. 241 § 1 k.k.,i Krzysztofa K. o to, że:III. w okresie od marca do maja 1986 r. w C. działając w warunkach przestępstwa ciągłego i przed upływem 5 lat odbycia kary co najmniej 6 miesięcy pozbawienia wolności, orzeczonej za podobne przestępstwo umyślne oraz wspólnie i w porozumieniu z Jerzym H. i Czesławem O., zagarnął mienie społeczne w postaci wyrobów z białej porcelany, wartości co najmniej 30.000 zł na szkodę C. Zakładów Porcelany i Porcelitu,to jest o czyn z art. 199 § 1 k.k. w zw. z art. 60 § 1 k.k. i art. 58 k.k.2. Sąd Wojewódzki w Poznaniu, wyrokiem z dnia 22 grudnia 1987 r. orzekł:1.Oskarżonych Czesława O. i Jerzego Н. uznaje za winnych popełnienia przestępstwa z art. 201 k.k. w zw. z art. 58 k.k. w czasie, miejscu i okolicznościach opisanych w punkcie I, przyjmując, że zagarnęli mienie społeczne o wartości co najmniej 374.029 zł i za ten czyn na zasadzie art. 201 k.k. w zw. z art. 58 k.k. oraz art. 57 § 2 pkt 1 i art. 57 § 3 pkt 1, a także art. 36 § 2 i 3 k.k., art. 40 § 1 k.k., art. 46 § 1 pkt 2 k.k. i art. 49 k.k. skazuje na kary:- 3 (trzech) lat pozbawienia wolności,- 400.000 zł (czterysta tysięcy zł) grzywny,- 5 (pięciu) lat pozbawienia praw publicznych,- częściowej konfiskaty mienia przez skonfiskowanie: - osk. Czesławowi О. telewizora czarno-białego "Neptun",- osk. Jerzemu Н. telewizora marki "Unitra",- publikacji wyroku przez ogłoszenie jego treści w "Tygodniku Pilskim".2.Oskarżonego Jerzego H. uznaje za winnego popełnienia przestępstwa z art. 241 § 1 k.k. w czasie, miejscu i okolicznościach opisanych w punkcie II i za to na podstawie art. 241 § 1 k.k. oraz art. 36 § 2 i 3 k.k., stosując art. 3 § 1 pkt 4 ustawy z 10 maja 1985 r. o szczególnej odpowiedzialności karnej, skazuje go na kary:- 1 (jednego) roku pozbawienia wolności,- 300.000 zł (trzysta tysięcy zł) grzywny.3.Na zasadzie art. 66 i art. 67 § 1 i art. 70 § 1 k.k. łączy oskarżonemu Jerzemu Н., kary pozbawienia wolności i grzywny wymierzone w punkcie 1 i 2 i wymierza karę łączną: - 3 (trzech) lat i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności,- 450.000 (czterystu pięćdziesięciu) tysięcy zł grzywny.4.Oskarżonego Krzysztofa K. uznaje za winnego popełnienia przestępstwa z art. 199 § 1 k.k. w zw. z art. 60 § 1 k.k. i art. 58 k.k., w sposób, czasie i miejscu i okolicznościach opisanych w punkcie III i za to na zasadzie art. 199 § 1 k.k. stosując art. 61 k.k. i art. 36 § 2 i 3 k.k. oraz art. 3 § 1 pkt 1 ustawy z 10 mają 1985 r. o szczególnej odpowiedzialności karnej skazuje go na kary:- 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności,- 50.000 (pięćdziesiąt) tysięcy zł grzywny.Na zasadzie art. 37 § 1 k.k. na wypadek nieuiszczenia w terminie grzywny określa zastępczą karę pozbawienia wolności, przyjmując jeden dzień pozbawienia wolności za równoważny grzywnie w kwocie 1.500 zł.Na zasadzie art. 83 § 1 k.k. na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności zalicza okres tymczasowego aresztowania:- osk. Czesławowi О. od dnia 25 marca 1986 r. do dnia 27 lutego 1987 r.,- osk. Jerzemu Н. od dnia 25 marca 1986 r. do dnia 11 sierpnia 1986 r.,- osk. Krzysztofowi K. od dnia 14 lipca 1986 r. do dnia 14.01.198 r., uznając karę pozbawienia wolności za odbytą.Na zasadzie art. 83 § 3 k.k. na poczet orzeczonej kary grzywny zalicza okres tymczasowego aresztowania, przyjmując jeden dzień tymczasowego aresztowania za równoważny grzywnie w kwocie 1.500 zł:- osk. Krzysztofowi K. od 15 stycznia 1987 r. do 25 lutego 1987 r.3. Obrońcy oskarżonych zaskarżyli ten wyrok.a) Obrońca osk. O., skarżąc wyrok w całości, zarzucił:1.obrazę przepisów postępowania, a między innymi art. 372 § 1 pkt 1 k.p.k. poprzez niewyjaśnienie, dlaczego przyjęto jako czasokres przestępczej działalności osk. O. okres od października 1985 r. do czerwca 1986 r., niewskazanie, dlaczego nie uznano w tym zakresie dowodów przeciwnych, brak szczegółowego omówienia sprzeczności występujących w wyjaśnienia osk. O. oraz brak szczegółowego ustosunkowania się w tym zakresie do twierdzeń osk. Н. co do wcześniejszego rozwiązania spółki,2.błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, polegający na nieuzasadnionym przyjęciu, że czasokres działalności przestępczej osk. O. był taki sam jak okres działalności osk. H. (podstawa rewizyjna z art. 387 pkt 3 k.p.k.),3.rażącą niewspółmierność orzeczonej w stosunku do osk. Czesława O. kar zasadniczych pozbawiania wolności i grzywny polegający na ich nadmiernej surowości.Wskazując na powyższe podstawy zaskarżenia, wnosił o:1) uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania,2) ewentualnie o zmianę zaskarżonego wyroku, przyjęcie, iż osk. O. współdziałał z osk. H. do końca lutego 1986 r. istotne zmniejszenie wartości zagarniętego mienia do kwoty 120.000 zł, a w związku z tym wydatne złagodzenie orzeczonych kar zasadniczych pozbawienia wolności i grzywny, przy wyeliminowaniu jako podstawy skazania art. 201 k.k.b) Obrońca osk. H., skarżąc wyrok w zakresie kary, zarzucił:rażącą niewspółmierność kary polegającą na:a)wymierzeniu oskarżonemu kary 3 lat pozbawienia wolności mimo istnienia pełnych przesłanek do wymierzenia kary niższej w rozmiarze 1 roku i 8 miesięcy pozbawienia wolności,b)zastosowaniu przy orzeczeniu kary łącznej prawie całkowicie zasady kumulacji miast zasady pełnej absorpcji,ń)niezastosowanie wobec oskarżonego Jerzego H. dobrodziejstwa warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolnościi wnosił:o zmianę wyroku w zaskarżonej części przez:a)złagodzenie wymierzonej oskarżonemu Jerzemu H. kary pozbawienia wolności (punkt 1 wyroku) do 1 roku i 8 miesięcy pozbawienia wolności,b) zastosowanie kary łącznej w wymiarze 1 roku i 8 miesięcy pozbawienia wolności,c) zastosowanie dobrodziejstwa warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności.c) Obrońca osk. K., skarżąc wyrok także w całości, zarzucił:błąd w ustaleniach faktycznych, który miał wpływ na treść wyroku i polegający na bezpodstawnym przyjęciu, że oskarżony Krzysztof K. w okresie od marca do maja 1986 r. w C., działając wspólnie i w porozumieniu z Jerzym Н. i Czesławem О. zagarnął wyroby z białej porcelany o wartości co najmniej 30.000 zł na szkodę C. Zakładów Porcelany i Porcelitu, chociaż przewód sądowy nie dostarczył dowodów dla dokonania powyższego ustalenia, a w szczególności do tego, aby Krzysztof K. dokonał kradzieży mienia społecznego na szkodę C. Zakładów Porcelany i Porcelitu.Wskazując na powyższą podstawę, wnosił o:1.zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie Krzysztofa K. od zarzutu popełnienia przez niego przestępstwa z art. 199 § 1 k.k. w zw. z art. 60 § 1 k.k. i art. 58 k.k.,ewentualnie2.uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Za bezpodstawne uznać należało wnioski, zawarte w rewizjach obrońców O. i K., o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.Obrońca oskarżonego O. podnosi zarzut, że Sąd I instancji błędnie ustalił wartość skradzionego mienia, bo nie powołał biegłego celem ustalenia, jakie faktycznie ilości złota ceramicznego i kalki ceramicznej były potrzebne dla wyprodukowania przez oskarżonych białej porcelany i nie ustalił sąd, ile, w okresie objętym aktem oskarżenia, warsztat oskarżonych wyprodukował produktów finalnych.Zarzut ten w realiach niniejszej sprawy ostać się nie może.Zauważyć należy, że w sprawie poza oskarżonymi О. i H., którym przypisano zagarnięcie mienia społecznego w wyniku współdziałania z pracownikami Zakładów Porcelany i Porcelitu w C., postawiono w stan oskarżenia 14 pracowników tych zakładów. Dwunastu z nich (poza K. i J.) przyznało się do kradzieży z zakładu porcelany, złota ceramicznego lub kalki i sprzedawanie tych przedmiotów O. i H.Oskarżeni O. i H. w postępowaniu przygotowawczym szczerze przyznali się do winy i Sąd Wojewódzki te wyjaśnienia - aczkolwiek częściowo odwołane na rozprawie - przyjął za wiarogodne i stanowisko swoje w tym zakresie logicznie i przekonywająco uzasadnił.Ustalając wartość skradzionych przez oskarżonych przedmiotów, Sąd Wojewódzki przyjął wartość złota, kalki według ilości, do których kradzieży przyznali się oskarżeni przed Sądem (podkreślenie SN). Stąd też dokonał korekty w zarzutach oskarżonych Z., B., N. i O. i przyjął, że oskarżone te oraz W. dokonały zagarnięcia złota i kalki na łączną sumę 164.903 zł. Natomiast wysokość szkody wynikłej z kradzieży porcelany przyjął na podstawie wyceny tej porcelany, która została zakwestionowana w samochodzie i w warsztacie (...).Wiadomym w sprawie jest - tego oskarżeni nie kwestionują - że О. i H. kupili tylko 1 buteleczkę złota ceramicznego, a reszta pochodziła z kradzieży. Nikt też nie stawia zarzutów, by oskarżone Z., B. i inne przyznawały się do dokonania kradzieży większej ilości złota i kalki niż to miało miejsce w rzeczywistości. A skoro tak, to co miałyby dać wyliczenia biegłego, jaka faktycznie potrzebna jest ilość tych składników do wyprodukowania odpowiedniej ilości zdobionej porcelany, tym bardziej że z akt wynika, że nawet w zakładzie Porcelany i Porcelitu pracownicy rozcieńczali - ponad normę - złoto, które następnie zbywali O. i H.Obliczając wartość skradzionej białej porcelany Sąd Wojewódzki przyjął tylko wyroby I i II gatunku, gdyż te wyroby nie były nigdy wywożone na złomowisko zlokalizowane na terenie zakładu pracy ani nie były w wolnej sprzedaży. Podstawę tych ustaleń stanowiły zeznania świadków J. (…) i P. (…). Z zeznań św. J. wyraźnie wynika, że wyroby 1 i 2 gatunku nawet 3 używane są do produkcji, a te, co się nie mieszczą w tych gatunkach, są złomowane. Na złomowisku nie ma całych wyrobów (podkr. SN).Z tych przyczyn nie dopatrzył się Sąd Najwyższy podstaw do uwzględnienia wniosku o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.Za częściowo zasadny należało uznać wniosek zawarty w rewizji osk. О. o przyjęcie krótszego czasokresu działania tego oskarżonego i wartości skradzionych z jego udziałem mienia społecznego.Z treści zaświadczenia złożonego do akt ((…) akt SN) wynika, że umowa spółki zawarta pomiędzy oskarżonymi H. i O. rozwiązana została z dniem 10 czerwca 1986 r. Daje to podstawę do przyjęcia, że wszelkie działania tych oskarżonych, związane z prowadzeniem zakładu rzemieślniczego w zakresie malowania na szkle i porcelanie, po tej dacie dokonywane było w imieniu własnym i na własną korzyść. Dlatego też wartość skradzionego surowca, przewożonego w dniu 25 czerwca 1986 r. przez osk. H., nie może obciążać osk. О. Według wyceny z (…) wartość ta wynosiła 10.851 zł i dlatego o tę sumę obniżyć należało wartość mienia skradzionego z udziałem O., co też uczynił Sąd Najwyższy.Sąd Najwyższy nie podzielił stanowiska obrońcy, jakoby należało dokonać dalszego skrócenia okresu działalności osk. O., tj. czas jego choroby, która rzekomo trwała od 31 stycznia 1986 r. do 21 kwietnia 1986 r. Oskarżony ten potwierdza fakt, że kupował od oskarżonego K. białą porcelanę, a ten dokonał tej kradzieży w okresie do maja 1986 r. Z tego wniosek, że choroba nie przeszkadzała oskarżonemu w kontynuowaniu przestępczej działalności, skoro w omawianym okresie pięciokrotnie jeździł z H. do K. po odbiór porcelany.Na skutek zmiany treści art. 120 § 9 k.k. i wyekspirowania ustawy z 10 maja 1985 r., kierując się dyrektywą zawartą w treści art. 2 § 1 k.k., Sąd Najwyższy zakwalifikował czyn wspólnie dokonany przez oskarżonych O. i H. z art. 199 § 1 k.k. i na jego podstawie wymierzył obu tym oskarżonym kary po dwa lata pozbawienia wolności i po 300.000 zł grzywny.Orzekając o karze kierowano się tym, że oskarżeni nie tylko sami starali się osiągać dobra materialne poprzez działanie, stanowiące w ówczesnym czasie zbrodnie, ale ponadto wciągnęli do swej działalności 14 pozostałych współoskarżonych, co wskazuje na wysoki stopień ich demoralizacji. Ta właśnie okoliczność, mimo naprawienia w całości szkody (…) i dotychczasowej dobrej opinii oskarżonych О. i H., oraz złego stanu zdrowia, stanowiła negatywną przesłankę do zastosowania art. 73 k.k.Przy orzekaniu kar grzywny wzięto pod uwagę wysokość wyrządzonej przez oskarżonych szkody i wysokość osiągniętej przez nich korzyści, a ponadto dobre warunki materialne.Przypisane tym oskarżonym czyny popełnione zostały przed 17 lipca 1986 r. i nie zostały wyłączone spod stosowania ustawy z tej daty o szczególnym postępowaniu wobec sprawców niektórych przestępstw, przeto złagodzono kary pozbawienia wolności o połowę, a karę wymierzoną osk. H. za czyn II - 1 roku - darowano.Na poczet złagodzonych kar pozbawienia wolności zaliczono obu oskarżonym okresy faktycznego stosowania tymczasowego aresztowania. Faktycznego, bo Sąd Wojewódzki - błędnie zaliczył im tymczasowe aresztowanie od 25 marca 1986 r., zamiast 25 czerwca 1986 r.Sąd Wojewódzki, skazując oskarżonego H. za czyn II i wymierzając mu karę grzywny, zobowiązany był do jej orzeczenia w dziesięciokrotnej wysokości proponowanej korzyści majątkowej. Obecnie, wobec zmiany prawa w tym zakresie, Sąd Najwyższy złagodził tę grzywnę do 100.000 zł, kierując się przy tym dyrektywami z art. 50 § 3 k.k., po czym orzekł łączną karę 300.000 zł grzywny.Nie uwzględnił Sąd Najwyższy rewizji oskarżonego K., albowiem wina jego jest niewątpliwa, a wymierzona kara nie razi surowością.Oskarżony ten nie neguje faktu, że sprzedawał O. i H. wyroby porcelanowe, co ostatnio wymieniani potwierdzili, lecz wyjaśnił, że wyrobów tych nie kradł z Zakładów Porcelany i Porcelity, lecz zbierał je na wysypisku w lesie. Sąd Wojewódzki nie dając wiary tym wyjaśnieniom wprawdzie nie podał, na podstawie jakich dowodów dokonał takiej oceny, to jednak, jeśli uwzględni się ustalenia tegoż Sądu, że u oskarżonych O. i H. zakwestionowano w warsztacie wyroby 1 i 2 gatunku, które, wg świadków J. i P., nie są sprzedawane poza fabryką i nie ma możliwości, by znajdowały się na śmietniku czy złomowisku, to brak jest podstaw do negatywnej oceny tego stanowiska.Uprzednia karalność tego oskarżonego i dokonanie przypisanego mu czynu w okresie próby po warunkowym przedterminowym zwolnieniu, a także ujemna opinia z miejsca pracy i zamieszkania przeciwstawiają się złagodzeniu orzeczonej kary.Z tych przyczyn wyrok odnośnie osk. K. utrzymano w mocy.Oskarżonych obciążono kosztami i opłatą (art. 551 k.p.k. i art. 8 i art. 10 ust. 1) ustawy z 23 czerwca 1973 r. z późn. zmianami o opłatach w sprawach karnych.