KO 193/52

PostanowienieIzba Karna1953-01-24

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy dopuszczalne jest połączenie w jedno postępowanie dwóch spraw, w których te same osoby występują jednocześnie jako oskarżeni i świadkowie?
Ratio decidendi
Połączenie w jedno postępowanie dwóch spraw, w których te same osoby są równocześnie oskarżonymi i świadkami, jest niedopuszczalne. Sytuacja procesowa oskarżonego i świadka jest zgoła inna, a nie można dopuścić do sytuacji, w której świadek z jednej sprawy byłby skazany lub uniewinniony za czyn zarzucony w drugiej sprawie. Wniesienie dwóch aktów oskarżenia, które się wzajemnie wyłączają, skutkuje tym, że żaden z nich nie odpowiada warunkom formalnym, a oba powinny zostać zwrócone oskarżycielowi publicznemu.
Stan faktyczny
Postępowanie sądowe toczy się na podstawie aktu oskarżenia przeciwko konkretnej osobie. W analizowanej sprawie doszło do sytuacji, w której te same osoby występowały jednocześnie jako oskarżeni w jednej sprawie i świadkowie w drugiej. Taka sytuacja została uznana za niedopuszczalną z uwagi na sprzeczność ról procesowych.
Rozstrzygnięcie
Sąd zwrócił akta oskarżycielowi publicznemu na podstawie art. 249 § 1 k.p.k. w związku z art. 305 § 1 k.p.k. celem uzupełnienia śledztwa i ewentualnego wniesienia nowego aktu oskarżenia.

Pełny tekst orzeczenia

Uzasadnienie faktyczne1. Postępowanie sądowe toczy się na podstawie aktu oskarżenia, wniesionego przeciwko konkretnej osobie, która występuje w procesie karnym w charakterze oskarżonego (art. 247, 248 k.p.k.).Połączenie w jedno postępowanie dwóch spraw (dwóch aktów oskarżenia), w których te same osoby są równocześnie oskarżonymi i świadkami jest niedopuszczalne, gdyż sytuacja procesowa oskarżonego i świadka jest zgoła inna i nie do pomyślenia jest sytuacja, w której świadek z jednej sprawy będzie skazany lub uniewinniony za czyn zarzucony w akcie oskarżenia z drugiej sprawy.2. O jedno zajście może toczyć się jednocześnie jedno tylko postępowanie przeciwko sprawcom przestępstw, podżegaczom, pomocnikom i innym osobom, których działalność jest ściśle związana z działaniem sprawców (art. 23 k.p.k.), chyba że zachodzą podstawy do wyłączenia sprawy danego oskarżonego lub danego przestępstwa do odrębnego postępowania w myśl art. 25 § 1 k.p.k. Nie może być jednocześnie dwóch sprzecznych postępowań w trybie oskarżenia publicznego, gdyż interes publiczny jest jednolity.3. Nie może być wszczęte śledztwo o to samo zajście przez dwie równorzędne władze (dwa posterunki MO itp.), gdyż o tym, jaka władza jest właściwa do prowadzenia śledztwa decydują przepisy o właściwości miejscowej (art. 20, 21 k.p.k.).4. Wniesienie dwóch aktów oskarżenia, które się wzajem wyłączają, gdy oskarżeni z jednego aktu oskarżenia są świadkami z drugiego i na odwrót, ma ten skutek, że żaden z tych aktów oskarżenia nie odpowiada warunkom formalnym, wymaganym w myśl art. 247 i 248 k.p.k., wobec czego obydwa akty oskarżenia powinny być zwrócone oskarżycielowi publicznemu na podstawie art. 249 § 1 k.p.k.Jeżeli prezes tego nie uczynił i braki ujawniły się dopiero na rozprawie, obowiązkiem sądu jest postąpić w myśl art. 305 § 1 k.p.k., czyli zwrócić akta oskarżycielowi publicznemu celem uzupełnienia śledztwa, które nie odpowiada warunkom art. 231 § 1 k.p.k. (nie wykryto sprawców przestępstwa) i ewentualnego wniesienia nowego aktu oskarżenia, odpowiadającego koniecznym warunkom, bez których postępowanie sądowe toczyć się nie może.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 247art. 23 KPKart. 25 § 1 KPKart. 20art. 249 § 1 KPKart. 305 § 1 KPKart. 231 § 1 KPK§ 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 14.07.2026.