KO 301/50

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia St. Rybczyński (sprawozdawca); Sędziowie: T. Cyprian, A. Bachrach; Prokurator: J. Jackiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Witolda S., osk. z art. 7 i 8 ustawy o zabezpieczeniu socjalistycznej dyscypliny pracy z dn. 19.IV 1950 r. (Dz. U. R. P. Nr 20, poz. 168), po wysłuchaniu wniosku Prokuratora Sądu Najwyższego, na podstawie art. 410 k.p.k. postanowił przedstawioną przez Sąd Okręgowy we Wrocławiu kwestię prawną:Czy w związku z wejściem w życie ustawy o socjalistycznej dyscyplinie pracy postanowienia art. 31 rozp. z dn. 16.III 1928 r. o umowie o pracę pracowników umysłowych (Dz. U. R. P. Nr 35, poz. 323), a w szczególności postanowienia art. 31 lit. c tegoż rozporządzenia, obowiązują nadal i w jakim zakresie?rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktyczne1. Ustawa z dn. 19 kwietnia 1950 r. o zabezpieczeniu socjalistycznej dyscypliny pracy (Dz. U. R. P. Nr 20, poz. 168) zawiera tylko jeden przepis, regulujący stosunek tej ustawy do innych przepisów prawnych dotyczących pracy. Jest nim art. 18 ustawy, uchylający pkt 2 rozp. Prezydenta z dn. 16.III 1928 r. o umowie o pracę robotników (Dz. U. R. P. Nr 35, poz. 324). Już z tego wynika, że ustawa z dn. 19.IV 1950 r. nie uchyliła obowiązującego dotąd ustawodawstwa pracy.Słuszność tego wniosku formalnego potwierdzają argumenty merytoryczne. Uchylony przepis dotyczy nieusprawiedliwionej nieobecności w pracy, a więc materii, przez ustawę z dn. 19.IV 1950 r. odmiennie uregulowanej.Inne przepisy obu dotychczas obowiązujących zasadniczych rozporządzeń, tj. rozp. z dn. 16.III 1928 r. o umowie o pracę pracowników umysłowych (Dz. U. R. P. Nr 35, poz. 323) i o umowie o pracę robotników (Dz. U. R. P. Nr 35, poz. 324), nie zostały natomiast przez ustawę z dn. 19.IV 1950 r. uchylone. Należy zauważyć, że pod względem prawnym stosunek pracy w zasadzie regulowany jest przez oba wspomniane rozporządzenia, o ile nie jest on stosunkiem publiczno-prawnym, opartym na nominacji przez właściwy organ władzy centralnej (sędziowie, prokuratorzy, wyżsi urzędnicy władz centralnych). W tym ostatnim przypadku mamy do czynienia z pracownikami "etatowymi", jednakże nawet w urzędach i instytucjach państwowych oprócz pracowników etatowych zatrudnieni są pracownicy "kontraktowi", których stosunek pracy (umowa) regulowany jest przez rozp. z dn. 16.III 1928 r. Jest rzeczą oczywistą, że ustawa z dn. 19.IV 1950 r. stosuje się do wszystkich - zarówno fizycznych, jak i umysłowych - pracowników, zatrudnionych w uspołecznionych zakładach pracy, instytucjach lub urzędach, bez względu na zajmowane stanowisko i rodzaj wykonywanej pracy (art. 1 ustawy z dn. 19.IV 1950 r.). Różnica więc pomiędzy tymi odmiennymi kategoriami pracowników polega nie na tym, że pracownicy, zatrudnieni na podstawie umowy o pracę (Dz. U. R. P. Nr 35, poz. 323 i 324 z 1928 r.) w uspołecznionych zakładach, instytucjach i urzędach, mieliby nie podlegać obowiązkowi socjalistycznej dyscypliny pracy (co byłoby sprzeczne z celem ustawy), lecz jedynie na tym, że ich stosunek pracy oparty na tych rozporządzeniach jest uregulowany odmiennie i rozwiązanie tego stosunku może nastąpić m. in. w przypadku przewidzianym w art. 31 lit. c. rozp. o umowie o pracę pracowników umysłowych.Z powyższego wynika, że pracownik, zatrudniony w uspołecznionym zakładzie, instytucji lub urzędzie na mocy umowy o pracę, podlega przepisom ustawy o zabezpieczeniu socjalistycznej dyscypliny pracy dopóty, dopóki obowiązuje umowa o pracę, co nie narusza prawa stron do rozwiązania umowy o pracę z przyczyn uznanych przez prawo pracy za ważne.Jeżeli interes publiczny wymaga odrębnego trybu rozwiązania stosunku pracy ze względu na planową gospodarkę w zakresie kadr, ustawodawca swobodę tę ogranicza, jak ma to miejsce w stosunku do zatrudnienia absolwentów średnich szkół zawodowych oraz szkół wyższych (ustawa z dn. 7.III 1950 r. - Dz. U. R. P. Nr 10, poz. 106) albo pracowników w zawodach lub specjalnościach szczególnie ważnych dla gospodarki uspołecznionej (ustawa z dn. 7.III 1950 r. o zabezpieczeniu płynności kadr wym. pracowników - Dz. U. R. P. Nr 10, poz. 107).Jeżeli więc przepisy specjalne nie ograniczają stosowania art. 31 lit. c rozporządzenia z 1928 r. o umowie o pracę pracowników umysłowych i fizycznych, obowiązuje on nadal i po wydaniu ustawy o zabezpieczeniu socjalistycznej dyscypliny pracy.Kwestia zaś, czy pracownik uprawniony był do uznania umowy za rozwiązaną, czy też przepis art. 31 lit. c wyżej wymienionego rozporządzenia służył mu tylko za pretekst do naruszenia dyscypliny pracy, należy - stosownie od okoliczności danego przypadku - do oceny Sądu.