III CO 16/60

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia B. Dobrzański (sprawozdawca). Sędziowie: R. Czarnecki, J. Knap.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Gabrieli L. przeciwko Hucie w K. o przywrócenie do pracy i odszkodowanie, po rozpoznaniu zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Krakowie do rozstrzygnięcia w trybie art. 388 k.p.c.:"Czy z uwagi na to, że dekret z 18.I.1956 r. (Dz. U. Nr 2, poz. 11) dotyczy rozwiązania umów o pracę bez wypowiedzenia, a więc nie ma zastosowania do rozwiązania takich umów przy zachowaniu ustawowego okresu wypowiedzenia, oraz wobec tego, że przepis art. 19 pkt 2 tego dekretu wyraźnie uchyla moc obowiązującą art. 28 rozporządzenia o umowie o pracę pracowników umysłowych (Dz. U. z 1928 r. Nr 25, poz. 323), utracił moc prawną pkt 1 tego ostatniego przepisu, to znaczy o ile dotyczy rozwiązania umowy o pracę w drodze jej wypowiedzenia z zachowaniem ustawowego terminu?"udzielił następującej odpowiedzi:"Artykuł 19 pkt 2 dekretu z dnia 18 stycznia 1956 r. o ograniczeniu dopuszczalności rozwiązywania umów o pracę bez wypowiedzenia oraz o zabezpieczeniu ciągłości pracy (Dz. U. Nr 2, poz. 11) uchylił przepis art. 28 rozporządzenia z dnia 16 marca 1928 r. o umowie o pracę pracowników umysłowych (Dz. U. Nr 35, poz. 323) w całości i żadna część przepisu tego nadal nie obowiązuje".Uzasadnienie faktycznePrzedstawiając Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne wymienione w sentencji niniejszej uchwały, Sąd Wojewódzki uzasadnił swe postanowienie w sposób następujący:"Przedstawiając skonkretyzowane pytanie do rozstrzygnięcia na zasadzie przepisu art. 388 k.p.c., Sąd Wojewódzki zauważa, że strona powodowa powołuje się na stanowisko Centralnej Rady Zw. Zaw. zawarte w wyjaśnieniu z 27.V.1956 r. (ogłoszone w Biuletynie CRZZ Nr 4, poz. 8) i utrzymuje, iż przepis art. 28 pkt 1 nadal obowiązuje w odniesieniu do tego zakresu, który nie został objęty dekretem z 18.I.1956 r. (Dz. U. Nr 2, poz. 11).Ze względu na to, że problem ten może istotnie budzić wątpliwości, a to wobec wyraźnego oznaczenia w nagłówku omawianego dekretu, że odnosi się on do rozwiązywania umów o pracę bez wypowiedzenia oraz zabezpieczenia ciągłości pracy, Sąd Wojewódzki w Krakowie przedstawia zamieszczone w sentencji zagadnienie, aczkolwiek uważa na podstawie treści przepisu art. 19 tego dekretu, że stracił on moc dotychczasową bez żadnego ograniczenia".Uzasadnienie prawnePrzy rozpoznawaniu tego zagadnienia Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Wykładnia, która opiera się tylko na tytule danej ustawy w celu ustalenia zasięgu jej mocy obowiązującej, jest niewystarczająca i musi doprowadzać często do błędnych wyników. Z natury rzeczy tytuł ustawy musi być ujęty możliwie krótko i dlatego niejednokrotnie nie oddaje w pełni właściwego zasięgu tematyki wszystkich przepisów. Jest to oczywiste i dlatego nie wymaga przytoczenia mnóstwa możliwych przykładów.Tego rodzaju sytuacja zachodzi też w stosunku do dekretu z dnia 18 stycznia 1956 r. (w dalszym ciągu w skróceniu "dekretu"). Nie dotyczy on wyłącznie tylko "ograniczenia dopuszczalności rozwiązywania umów o pracę bez wypowiedzenia" oraz "zabezpieczenia ciągłości pracy", jak mogłoby to wynikać z tytułu dekretu. Na przykład art. 4 dekretu wprowadza "wygaśnięcie" umowy o pracę z mocy prawa - przy spełnieniu wskazanych w tym przepisie przesłanek - a więc nie dotyczy ściśle "ograniczenia dopuszczalności rozwiązywania umów o pracę bez wypowiedzenia", a tym bardziej - "zabezpieczenia ciągłości pracy". Z tak zatytułowaną tematyką nie ma też nic wspólnego art. 17 dekretu, który wyłącza w pewnych wypadkach właśnie dopuszczalność wypowiedzenia, czyli zajmuje się wypowiedzeniem, gdy tymczasem według tytułu dekretu miałaby w nim być mowa tylko o rozwiązywaniu umów "bez wypowiedzenia".Jeżeli więc szuka się wyjaśnienia, jaki jest zakres "przedmiotów uregulowanych dekretem" w rozumieniu art. 19, to już sam tekst art. 17, w związku z dotychczasowymi rozważaniami, pozwala na stwierdzenie, że m.i. w zakres ten wchodzi częściowo i rozwiązywanie umów w drodze wypowiedzenia. Jeśli - wprowadzając w art. 17 pewne ograniczenia wypowiedzenia - jednocześnie ustawodawca uchylił przepis art. 28 rozporządzenia z dnia 16 marca 1928 r. o umowie o pracę pracowników umysłowych, to m.i. dał w sposób oczywisty wyraz temu, że ograniczenia wypowiedzenia, jakie wynikały z tego przepisu, uważa nadal za zbędne.Wykładnia odmienna od przedstawionej tutaj wykazuje również dalszy błąd polegający na tym, że przypisuje ustawodawcy wyraźne przeoczenie legislacyjne przy wyrażeniu intencji inkorporowanej w przepisie ustawy, chociaż nie ma ku temu żadnych istotnych podstaw. Gdyby ustawodawca chciał uchylić w art. 19 dekretu tylko niektóre punkty czy części art. 28 rozporządzenia o umowie o pracę pracowników umysłowych, to byłby to - oczywiście - wyraźnie stwierdził, tak jak uczynił to np. w tymże art. 19, uchylając tylko "art. 11 ust. 4" rozporządzenia z 1928 r.Przepis art. 28 rozporządzenia o umowie o pracę pracowników umysłowych zawierał w zasadzie podobną treść normatywną i realizował takie same intencje, jakie wyrażone zostały w art. 12 rozporządzenia o umowie o pracę robotników (Dz. U. z 1928 r. Nr 15, poz. 324). Otóż również art. 12 tego rozporządzenia został w całości uchylony przez art. 19 dekretu. Wykładnia odmienna od przedstawionej tutaj musiałaby więc zakładać, że w stosunku do dwóch analogicznych przepisów ustawodawca nie wyraził należycie swej myśli, gdyż rzekomo chciał je uchylić tylko w pewnej części. Takie założenie jest oczywiście nieuzasadnione.Przy odmiennej wykładni niemożliwe byłoby zresztą jakiekolwiek - usprawiedliwione logicznie - ustalenie, która mianowicie część powyższych przepisów została właściwie uchylona. Nawet tytuł dekretu nie dawałby tu podstaw do jakiegoś prawidłowego wnioskowania, skoro - biorąc rzecz ściśle - ani w art. 28, ani też w art. 12 nie ma właściwie mowy o tym, co by tematycznie z tym tytułem w pełni harmonizowało.Z zasad powyższych na postawione pytanie prawne należało udzielić odpowiedzi objętej sentencją niniejszej uchwały.