I KO 185/51
PostanowienieIzba Karna1951-07-02
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy członek spółdzielni pracy jest pracownikiem w rozumieniu ustawy o zabezpieczeniu socjalistycznej dyscypliny pracy z 1950 r. i czy do członków spółdzielni pracy, w braku odmiennych postanowień statutu, mają zastosowanie przepisy prawne dotyczące umowy o pracę?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy rozstrzygnął, że członkowie spółdzielni pracy są pracownikami w rozumieniu ustawy z dnia 19 kwietnia 1950 r. o zabezpieczeniu socjalistycznej dyscypliny pracy, ponieważ spółdzielnia prowadzi działalność gospodarczą w ramach narodowego planu gospodarczego. W kwestii stosowania przepisów o umowie o pracę, SN stwierdził, że stosunki te są regulowane przepisami ustawy o spółdzielniach i statutów, a w braku wyraźnych postanowień, sąd powinien samodzielnie ustalić podstawę rozstrzygnięcia, kierując się zasadami ustroju i współżycia społecznego, z możliwością stosowania analogii do przepisów prawa pracy.Stan faktyczny
Sąd Wojewódzki w Koszalinie przedstawił Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia dwie kwestie prawne dotyczące statusu członków spółdzielni pracy w kontekście ustawy o zabezpieczeniu socjalistycznej dyscypliny pracy z 1950 r. oraz stosowania przepisów o umowie o pracę. Ustawa ta dotyczy osób zatrudnionych w uspołecznionych zakładach pracy, instytucjach lub urzędach. Spółdzielnia pracy jest typem spółdzielni prowadzącej działalność gospodarczą w ramach narodowego planu gospodarczego.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy rozstrzygnął przedstawione kwestie prawne, ustalając status członków spółdzielni pracy jako pracowników w rozumieniu ustawy o zabezpieczeniu socjalistycznej dyscypliny pracy i określając zasady stosowania przepisów prawa pracy.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia A. Bachrach.Sędziowie: Z. Sitnicki (sprawozdawca), Z. Kapitaniak.Prokurator: J. Markowicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Stefana G., osk. z art. 7 ustawy o zabezpieczeniu socjalistycznej dyscypliny pracy z dnia 19 kwietnia 1950 r. (Dz. U. R. P. 1950 r. Nr 20 poz. 168), po wysłuchaniu wniosku Prokuratora Generalnej Prokuratury R.P., na podstawie art. 390 k.p.k. postanowił przedstawione przez Sąd Wojewódzki w Koszalinie następujące kwestie prawne:1. Czy członek spółdzielni pracy jest pracownikiem w rozumieniu ustawy z dnia 19 kwietnia 1950 r. o zabezpieczeniu socjalistycznej dyscypliny pracy (Dz. U. R. P. 1950 r. Nr 20 poz. 168) i2. Czy do członków spółdzielni pracy, w braku odmiennych postanowień statutu spółdzielni, mają zastosowanie przepisy prawne dotyczące umowy o pracę?rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktyczne1. Ustawa z dnia 19 kwietnia 1950 r. o zabezpieczeniu socjalistycznej dyscypliny pracy (Dz. U. R. P. 1950 r. Nr 20 poz. 168) dotyczy wszystkich osób zatrudnionych w uspołecznionych zakładach pracy, instytucjach lub urzędach (art. 1 wymienionej ustawy). W myśl art. 1 ustawy z dnia 29 października 1920 r. o spółdzielniach (Dz. U. R. P. 1950 r. Nr 25 poz. 232) spółdzielnia prowadzi działalność gospodarczą w ramach narodowego planu gospodarczego. Spółdzielnia pracy jest jednym z typów spółdzielni (art. 5 ust. 1 przytoczonej ustawy z dnia 29 października 1920 r.). Członkowie takiej spółdzielni, zatrudnieni w niej w zakresie jej działalności, są tedy pracownikami w myśl ustawy z dnia 19 kwietnia 1950 r. o zabezpieczeniu socjalistycznej dyscypliny pracy.2. Przepisy ustawy o spółdzielniach (Dz. U. R. P. 1950 r. Nr 25 poz. 232) oraz oparte na nich postanowienia statutów poszczególnych spółdzielni regulują stosunki współżycia społecznego jakościowo odmienne od stosunków wynikających z umów o pracę, zawieranych pomiędzy pracownikami a pracodawcami, zgodnie z obowiązującymi w tej mierze przepisami ustawodawstwa pracy. Wszelkie zatem zagadnienia prawne, dotyczące stosunków pracy członków spółdzielni, należy w zasadzie rozstrzygać w myśl powołanych wyżej przepisów ustawy o spółdzielniach i postanowień statutów.W przypadku jednak gdy przepisy te nie dają wyraźnej podstawy do rozstrzygnięcia konkretnego zagadnienia, sąd - w myśl Przepisów ogólnych prawa cywilnego - powinien ustalić podstawę rozstrzygnięcia samodzielnie, kierując się zasadami ustroju i współżycia społecznego w Państwie Ludowym, przy czym może brać w drodze analogii pod uwagę także odpowiednie przepisy obowiązującego ustawodawstwa pracy.
Powiązane orzeczenia
- KO 185/51 1951-07-02Czy członek spółdzielni pracy jest pracownikiem w rozumieniu ustawy o zabezpieczeniu socjalistycznej dyscypliny pracy i czy do członków spółdzielni pracy, w braku odmiennych postanowień statutu, mają zastosowanie przepis…
- IV CO 14/58 1958-07-02Czy pracowniczy stosunek pracy między pracownikiem a spółdzielnią pracy przekształca się w spółdzielczy stosunek pracy z chwilą przystąpienia pracownika do spółdzielni, nawet jeśli nadal pracuje na dotychczasowych warunk…
- II C 653/53 1953-10-16Czy ogólne ustawodawstwo pracy ma zastosowanie w sprawach między Spółdzielnią Pracy a jej członkami?
- II C 2238/52 1953-02-25Czy przepisy rozporządzenia z dnia 16 marca 1928 r. dotyczące umów o pracę pracowników umysłowych mają zastosowanie do stosunku pracy między członkiem spółdzielni pracy a spółdzielnią?
- I CR 817/58 1958-10-07Czy roszczenie członka spółdzielni pracy o wynagrodzenie za okres wypowiedzenia, wynikające z umowy o pracę, powinno być rozpatrywane w oparciu o przepisy prawa pracy, czy też przepisy ustawy o spółdzielniach i statut sp…
Powołane przepisy
art. 7art. 390 KPKart. 1art. 5 ust. 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 18.07.2026.