Rw 16/76

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk A. Porzecki. Sędziowie: płk C. Bakalarski, płk dr W. Sieracki (sprawozdawca).Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: mjr dr S. Przyjemski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 1976 r. na rozprawie sprawy Edwarda W., skazanego nieprawomocnie za przestępstwo określone w art. 311 § 1 i 3 k.k. w związku z art. 316 k.k. na karę 2 lat pozbawienia wolności, z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę od wyroku Wojskowego Sądu Garnizonowego w N. z dnia 23 grudnia 1975 r. nie uwzględnił rewizji obrońcy i zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.Uzasadnienie faktyczne(...) Wyrok ten zaskarżony został rewizją obrońcy oskarżonego. Skarżący wnosił w swej rewizji o zmianę zaskarżonego wyroku przez poprawienie kwalifikacji prawnej czynu oskarżonego - na art. 311 § 1 k.k. w związku z art. 316 k.k. i złagodzenie wymierzonej kary pozbawienia wolności.Uzasadnienie prawnePo wysłuchaniu obrońcy, wnoszącego o uwzględnienie wniesionej rewizji, oraz po wysłuchaniu prokuratora Naczelnej Prokuratury Wojskowej, wnoszącego o utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zawarty w rewizji zarzut obrazy prawa materialnego (art. 387 pkt 1 k.p.k.), polegający - zdaniem skarżącego - na zakwalifikowaniu czynu oskarżonego z art. 311 § 1 i 3 k.k. w związku z art. 316 k.k. zamiast z art. 311 § 1 k.k. w związku z art. 316 k.k., nie jest zasadny. W świetle bowiem wyników analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego nie ulega żadnej wątpliwości, że oskarżony dopuścił się czynnej napaści na żołnierza starszego stopniem wojskowym w ten sposób, że uderzył go w szczękę i że w wyniku tego uderzenia nastąpiło u pokrzywdzonego "złamanie wstępnej gałęzi żuchwy po stronie prawej", a więc uszkodzenie ciała w ujęciu przepisu art. 311 § 3 k.k. Jakkolwiek brak podstaw do ustalenia, że to uszkodzenie ciała u pokrzywdzonego było objęte zamiarem (art. 7 § 1 k.k.) oskarżonego, to jednak oskarżony uderzając Jana S. w szczękę powinien był i mógł przewidzieć możliwość spowodowania uszkodzenia ciała u pokrzywdzonego. Analiza bowiem przebiegu opisanego w zaskarżonym wyroku zdarzenia wskazuje wyraźnie na to, że w zaistniałej sytuacji faktycznej oskarżony mógł rozważyć swoje działanie i dokonać w związku z tym takich skojarzeń, które doprowadziłyby go do wniosku, że uderzając człowieka w twarz w okolicy ust może spowodować u niego uszkodzenie ciała. W związku z tym podkreślić należy, że możliwość przewidywania jako element niedbalstwa o charakterze subiektywnym powinna być oceniana na tle cech osobowości konkretnego człowieka, działającego w określonej sytuacji, co pozwala wyrazić pogląd, że - zgodnie z kodeksową zasadą indywidualizacji odpowiedzialności karnej - ustalenie owej możliwości przewidywania zależne jest od takich indywidualnych cech sprawcy, jak np. doświadczenia życiowego, posiadanego wykształcenia (zasobu wiadomości), wykonywanego zawodu itp. oraz od funkcjonowania jego procesu skojarzeń w chwili czynu. Jeżeli zatem w chwili czynu nie zaistniały szczególne okoliczności mogące - na tle cech osobowości sprawcy - uniemożliwić wywołanie wymaganych w danej chwili skojarzeń w sferze psychicznej sprawcy, to można przyjąć, że sprawca mógł przewidzieć skutek przestępny swego zachowania się.W rozpoznawanej sprawie brak takich szczególnych okoliczności, które uniemożliwiłyby oskarżonemu prawidłowe funkcjonowanie procesu skojarzeń, tym bardziej gdy zważy się, że oskarżony przed uderzeniem w twarz Jana S. był wzywany przez Piotra M. do uspokojenia się. W związku z tym należy przyjąć, że oskarżony powinien i mógł przewidzieć, iż w wyniku dokonania w przedstawiony uprzednio sposób czynnej napaści na żołnierza starszego stopniem wojskowym spowoduje u niego uszkodzenie ciała, co w konsekwencji sprawia, że nie można kwestionować stanowiska sądu pierwszej instancji, który uznał, że opisany w zaskarżonym wyroku czyn oskarżonego wyczerpuje znamiona przestępstwa określonego w art. 311 § 3 k.k. w związku z art. 316 k.k. Należy bowiem podkreślić, że użyte w przepisie art. 311 § 3 k.k. sformułowanie: "jeżeli z czynnej napaści wynikło uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia" jest określeniem znamienia kwalifikującego typ przestępstwa czynnej napaści ze względu na jej następstwo, co w myśl przepisu art. 8 k.k. powoduje, iż dla realizacji znamion strony podmiotowej przestępstwa określonego w art. 311 § 3 k.k. wystarcza ustalenie, że sprawca powinien był i mógł przewidzieć, że w wyniku dokonania przezeń czynnej napaści nastąpi uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia przełożonego.Zawarty w rewizji zarzut wymierzenia za opisane w zaskarżonym wyroku przestępstwo rażąco surowej kary nie jest zasadny. Sąd pierwszej instancji bowiem uwzględnił na korzyść oskarżonego wszystkie istotne okoliczności łagodzące, co znalazło wyraz w wymierzeniu kary równej najniższemu ustawowemu zagrożeniu (...).W świetle przedstawionych rozważań i uwzględniając powołane uprzednio przepisy, odnoszące się do kosztów postępowania rewizyjnego, należało orzec jak na wstępie.