Rw 461/79

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk S. Wojtczak. Sędziowie: płk J. Jeż (sprawozdawca), płk J. Mielczarek.Wiceprokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: ppłk Z. Stefaniak.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 1980 r. na rozprawie sprawy Mirosława K., skazanego nieprawomocnie za przestępstwo określone w art. 303 § 3 k.k. na karę 2 lat pozbawienia wolności i degradację, z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 10 grudnia 1979 r.,częściowo uwzględniając rewizję obrońcy, zaskarżony wyrok w sprawie Mirosława K. zmienił przez złagodzenie wymierzonej oskarżonemu kary zasadniczej 2 lat pozbawienia wolności do 1 roku i 6 miesięcy aresztu wojskowego - z zastosowaniem art. 293 § 1 k.k., a w pozostałej części wyrok ten utrzymał w mocy.Uzasadnienie faktyczne(...) W złożonej rewizji obrońca zarzucił temu wyrokowi:1) obrazę przepisów prawa procesowego wskutek oddalenia wniosku o zbadanie oskarżonego przez biegłych lekarzy psychiatrów, 2) błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na niewłaściwym ustaleniu okresu samowolnego pozostawania oskarżonego poza jednostką wojskową oraz pominięciu wpływu choroby tego oskarżonego na jego odpowiedzialność karną za przypisany mu czyn, tudzież 3) rażąco niewspółmierną surowość wymierzonej kary. W efekcie skarżący domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania albo też zmiany wyroku przez wydatne złagodzenie orzeczonej kary pozbawienia wolności.Uzasadnienie prawnePo wysłuchaniu wystąpienia obrońcy popierającego rewizję oraz wniosku przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej o nieuwzględnienie rewizji i utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy Sąd Najwyższy zważył w tej sprawie, co następuje:Nietrafny jest zarzut rewizji co do obrazy przepisów prawa procesowego wskutek nieuwzględnienia wniosku obrony poddania oskarżonego badaniom psychiatrycznym. W tej mierze bowiem sąd pierwszej instancji wydał szczegółowo uzasadnione postanowienie, którego wywody instancja rewizyjna całkowicie podziela (...).Jeżeli chodzi o pozostałe zarzuty rewizji - to są one połowicznie tylko słuszne.Prawdą jest, że oskarżony podczas przebywania na kursie prowadzenia pojazdów mechanicznych zorganizowanych przez Ośrodek Ligi Ochrony Kraju w M., dokąd oddelegowany został przez swą macierzystą jednostkę wojskową, doznał w dniu 13 sierpnia 1979 r. urazu w postaci złamania żuchwy. Uraz tej jednak nie przeszkadzał oskarżonemu w powrocie do jednostki z chwilą zakończenia delegacji służbowej, tj. w dniu 25 sierpnia 1979 r., gdyż - jak wynika z materiałów sprawy - był on tylko leczony ambulatoryjnie w Przychodni Stomatologicznej w G. i przez okres choroby przebywał w domu swych rodziców. Oskarżony ponadto, lekceważąc obowiązek powrotu do jednostki, wbrew treści pkt 89 ust. 1 lit. a i pkt 329 regulaminu Służby Wewnętrznej Sił Zbrojnych PRL nie zameldował swym przełożonym o wypadku nagłego zachorowania, jak również nie zwrócił się do komendanta miejscowego garnizonu o przedłużenie dokumentu podróży, lecz pozostawał poza swą jednostką aż do dnia 7 listopada 1979 r., tj. do czasu zatrzymania go, pomimo tego, że dnia 23 września 1979 r. opiekujący się nim lekarz powszechnej służby zaprzestał składania wniosków o zwolnienie go od zajęć służbowych. W tej sytuacji zawarty w rewizji zarzut błędu w ustaleniach faktycznych co do ustalenia okresu samowolnego pozostawania przez oskarżonego poza swą jednostką jest oczywiście niezasadny. Jeżeli bowiem żołnierz przebywający poza jednostką wojskową lub wyznaczonym miejscem przebywania doznaje uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia i nie dopełnia przy tym wymagań określonych w regulaminie Służby Wewnętrznej Sił Zbrojnych PRL, to sytuacja, w jakiej się on znajduje, nie przekształca się w sytuację legalną, a czas trwania choroby nie podlega odliczeniu od okresu samowolnego oddalenia, tym bardziej gdy okres ten - nawet bez uwzględnienia czasu choroby - przekracza 14 dni kalendarzowych.Nie można natomiast odmówić racji zawartych w rewizji obrońcy, który twierdzi, że sąd pierwszej instancji nie wyciągnął należytego wniosku z faktu, iż oskarżony podczas pobytu na samowolnym oddaleniu przez okres około jednego miesiąca był niezdolny do pełnienia obowiązków służbowych, a w szczególności nie ocenił tego faktu w aspekcie jego wpływu na stopień zawinienia i szkodliwości społecznej czynu, lecz uznał, że oskarżony przez cały okres 75 dni bezmyślnie tracił czas na pobyt u krewnych i znajomych. To ostatnie stwierdzenie nie jest słuszne, skoro z materiałów dowodowych niedwuznacznie wynika, że niemal od początku października 1979 r. oskarżony przebywał w domu swych rodziców, miał trudności z przyjmowaniem pokarmów, gdyż nosił ochronną szynę na uszkodzonej szczęce, i czas ten przeznaczał na leczenie.Z tych powodów czas trwania choroby, na jaką zapadł sprawca samowolnego oddalenia, nie może pozostać bez wpływu na ocenę stopnia społecznego niebezpieczeństwa przypisanego mu czynu. Inaczej bowiem musi się kształtować odpowiedzialność karna za popełnienie przestępstwa określonego w art. 303 § 3 k.k. w stosunku do zdrowego sprawcy, który, dopuszczając się tego przestępstwa, uchyla się bezpośrednio od wynikających z pełnionej służby wojskowej obowiązków, a inaczej w stosunku do sprawcy chorego, na którym - poza obowiązkiem leczenia i przebywania w związku z tym w izbie chorych lub pozostawania w okresie rekonwalescencji - nie ciążył żaden inny obowiązek służbowy.Mając na względzie powyższy pogląd prawny, Sąd Najwyższy uznał, że wymierzona oskarżonemu kara 2 lat pozbawienia wolności jest rażąco surowa, i dlatego częściowo uwzględniając rewizję obrońcy złagodził ją do granic określonych na wstępie z jednoczesną zmianą rodzaju kary na areszt wojskowy, gdyż wbrew stanowisku sądu pierwszej instancji obrażenie, jakiego doznał oskarżony, w świetle § 25 tymczasowej instrukcji o ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do służby wojskowej - Zdr. 195/79 nie powoduje jego niezdolności do tej służby, a zatem brak w tym wypadku przeciwwskazań do stosowania specyficznego rodzaju kary przeznaczonej dla żołnierzy (...).