Rw 765/63

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk Z. Wizelberg.Sędziowie: ppłk C. Lipski (sprawozdawca), ppłk B. Dzięcioł.Prokurator: mjr J. Mielczarek.SentencjaSąd Najwyższy rozpoznał na posiedzeniu niejawnym, na skutek skargi rewizyjnej oskarżonego, sprawę Brunona Z., skazanego wyrokiem Sądu Marynarki Wojennej w Gdyni z dnia 29 maja 1963 r. za przestępstwa:1) z art. 2 § 1 przy zastosowaniu § 3 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) na karę siedmiu miesięcy więzienia i 300 zł grzywny za to, że "w dniu 8 kwietnia 1963 r. w N., wspólnie z oskarżonym Franciszkiem H., dokonał zaboru - z powierzonego mu samochodu - 80 litrów benzyny wartości 374 złotych na szkodę jednostki wojskowej w N., sprzedając ją łącznie z benzyną zagarniętą przez oskarżonego H. w jednostce za kwotę 300 złotych; czynu tego dokonał, będąc odpowiedzialnym za ochronę sprzedanej benzyny";2) z art. 28 § 1 ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. o zwalczaniu alkoholizmu na karę 4 miesięcy aresztu i pozbawienie prawa prowadzenia pojazdów mechanicznych przez 1 rok za to, że "w dniu 8 kwietnia 1963 r., jako kierowca samochodu "Gaz-51", prowadził ten samochód po spożyciu wódki i piwa w takiej ilości, że znajdował się w tym czasie w stanie nietrzeźwości".Łącznie wymierzono oskarżonemu karę 7 miesięcy więzienia, 300 zł grzywny i utratę prawa prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 1 roku.Oskarżony, zarzucając Sądowi I instancji nieuwzględnienie szeregu istotnych w sprawie okoliczności, co miało wpływ na wydanie niesłusznego orzeczenia, domagał się rewizji wyroku.Sąd Najwyższy postanowił:I. skargę rewizyjną oskarżonego pozostawić bez uwzględnienia, a wyrok Sądu Marynarki Wojennej w Gdyni z dnia 29 maja 1963 r. w sprawie Brunona Z. utrzymać w mocy, II. tenże wyrok w stosunku do Franciszka H. zmienić z urzędu przez uchylenie kary dodatkowej - utraty prawa prowadzenia pojazdów mechanicznych bądź zakazu nadania takiego uprawnienia - z utrzymaniem wyroku w pozostałej części w mocy.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:I. Zawarte w skardze rewizyjnej oskarżonego twierdzenie, że benzyny nie sprzedawał, a tylko pożyczył Franciszkowi H., i że wypił zaledwie 50 g alkoholu, wobec czego nie był nietrzeźwy - jest sprzeczne z wyjaśnieniami oskarżonego złożonymi w czasie rozprawy sądowej.Jak wynika z protokołu rozprawy, oskarżony w toku jej trwania wyjaśnił, że pod wpływem namowy Franciszka H. zgodził się na sprzedanie 80 litrów benzyny i że później, mimo pewnych oporów, pił wódkę. Oskarżony wyjaśnił również, że wypił kilka kieliszków i że po wypiciu wódki zrobiło mu się niedobrze.Po przyjeździe do jednostki dowódca poznał, że oskarżony pił alkohol i jest nietrzeźwy, wobec czego skierował go do izby chorych.Wszystkie wyżej przytoczone okoliczności wynikające z wyjaśnień oskarżonego, niezależnie od innych istniejących w sprawie dowodów, dawały Sądowi I instancji pełną podstawę do uznania oskarżonego za winnego zarzuconych mu przestępstw. Z tych też względów sprzeczne z tymi wyjaśnieniami wywody skargi rewizyjnej nie mogą mieć w sprawie istotnego znaczenia.Niesłuszny jest również wynikający ze skargi rewizyjnej zarzut nieuwzględnienia w sprawie wszystkich istotnych dla oskarżonego okoliczności, a w szczególności tego, że obu przestępstw oskarżony dopuścił się pod wpływem starszego stopniem wojskowym Franciszka H.Sąd I instancji, oceniając stopień zawinienia oskarżonego, miał na uwadze, że inicjatorem opisanych przestępstw był Franciszek H., który był przełożonym oskarżonego i pod wpływem którego oskarżony dopuścił się zarzuconych mu czynów przestępnych.Znalazło to również wyraz w orzeczeniu surowszej kary w stosunku do Franciszka H.II. Franciszek H. skazany został tymże prawomocnym już wyrokiem za przestępstwa z art. 1 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228), tj. za zabór 120 litrów benzyny, i z art. 130 § 1 k.k.W.P., tj. za niedopełnienie obowiązków dysponenta samochodu służbowego, na łączną karę 9 miesięcy więzienia, na degradację, 750 zł grzywny i karę pozbawienia prawa prowadzenia pojazdów mechanicznych przez 1 rok (jeśli je posiada), ewentualnie - karę zakazu nadania prawa prowadzenia pojazdów mechanicznych przez 1 rok.Orzeczenie kary dodatkowej pozbawienia prawa prowadzenia pojazdów mechanicznych oparł Sąd I instancji na przepisie art. 31 ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. o zwalczaniu alkoholizmu. Przepis powyższy w § 1 stanowi: "W razie skazania za przestępstwo pozostające w związku z naruszeniem w stanie nietrzeźwości obowiązków prowadzącego pojazd mechaniczny, sąd orzeka utratę prawa prowadzenia pojazdów mechanicznych na czas od 6 miesięcy do 10 lat". Z treści ani tego przepisu, ani innych przepisów cytowanej wyżej ustawy nie wynika, aby - poza osobą prowadzącego pojazd mechaniczny - karę dodatkową utraty prawa prowadzenia pojazdów mechanicznych należało stosować również do innych osób, a w szczególności do dysponentów pojazdów mechanicznych.Odmienna zastosowana przez Sąd I instancji interpretacja tego przepisu, jako rozszerzająca, nie jest uzasadniona. Niesłuszne więc było orzeczenie tej kary w stosunku do skazanego Franciszka H.Orzeczenie kary dodatkowej dotknięte jest wadliwością z innego jeszcze powodu. Sąd I instancji orzekł tę karę niejako alternatywnie, tzn. orzekł utratę prawa prowadzenia pojazdów mechanicznych, a na wypadek, gdyby skazany Franciszek H. nie miał dotychczas takiego uprawnienia, orzekł zakaz jego nadania. Wobec zaś tego że orzeczenie o karze nie może nosić charakteru alternatywnego, należało karę tę, niezależnie od wspomnianych wyżej powodów, uchylić.