Rw 959/63

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk K. Mioduski (sprawozdawca).Sędziowie: płk R. Różański, płk B. Lisicki.Prokurator: mjr J. Mielczarek.SentencjaSąd Najwyższy rozpoznał na posiedzeniu niejawnym, na skutek skargi rewizyjnej obrońcy, sprawę Stanisława K., skazanego wyrokiem Wojskowego Sądu Garnizonowego w Krakowie z dnia 29 lipca 1963 r. na podstawie art. 148 § 1 k.k.W.P. na karę 8 miesięcy więzienia za to, że w dniu 13 czerwca 1963 r. w pobliżu stacji kolejowej N., będąc pod wpływem działania alkoholu, jako dowódca konwoju transportu wojskowego nieostrożnie obchodził się ze swoją bronią służbową, a mianowicie pistoletem TT, i spowodował wystrzał, na skutek czego siedzący obok niego konwojent Józef Ł. został raniony w okolicę jamy brzusznej.Obrońca w skardze rewizyjnej wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku i złagodzenie wymierzonej kary przez jej warunkowe zawieszenie, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.Sąd Najwyższy postanowiłnie uwzględnić skargi rewizyjnej obrońcy i wyrok Wojskowego Sądu Garnizonowego w Krakowie z dnia 29 lipca 1963 r. w sprawie Stanisława K. utrzymać w mocy.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny: W uzasadnieniu wymiaru kary Sąd Garnizonowy poczytał na niekorzyść oskarżonego okoliczność, że "oskarżony dopuścił się przestępstwa (...) pod wpływem alkoholu". Tego rodzaju sformułowanie jest równoznaczne ze stwierdzeniem, że Sąd dopatrzył się związku przyczynowego pomiędzy stanem podniecenia alkoholowego, w jakim znajdował się oskarżony w chwili manipulowania naładowanym pistoletem z lufą zwróconą w stronę Józefa Ł., a niefortunnym, nie zamierzonym wystrzałem.Trzeba przyznać rację obrońcy, że zebrane dowody nie dają dostatecznej podstawy do przyjęcia takiego związku przyczynowego. Jest wprawdzie wysoce prawdopodobne, że gdyby oskarżony był trzeźwy, to nie postępowałby z bronią w sposób tak rażąco nieostrożny, jak to w rzeczywistości miało miejsce. Jednakże wysoki nawet stopień prawdopodobieństwa danej okoliczności nie wystarcza do przyjęcia jej za ustaloną. Potrzebna tu jest całkowita pewność sądu karnego, oparta na dowodach. Skoro zaś ani zebrane dowody, ani sprawdzone i powszechnie znane zasady doświadczenia nie wyłączają możliwości przyjęcia, że oskarżony, będąc trzeźwy mógłby obchodzić się z bronią w taki sposób, w jaki obchodził się w konkretnej sprawie - to nie należało stwierdzać w uzasadnieniu wyroku, że oskarżony "dopuścił się przestępstwa pod wpływem alkoholu", lecz poprzestać na słusznym ustaleniu, zawartym w sentencji wyroku, że oskarżony dopuścił się przestępstwa, będąc pod wpływem działania alkoholu.Opisana wyżej usterka uzasadnienia wyroku nie ma jednak istotnego znaczenia dla wymiaru kary. Sam fakt prawidłowo przez Sąd ustalony, że oskarżony w chwili popełnienia czynu był w stanie nietrzeźwości, stanowi w myśl art. 22 ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. o zwalczaniu alkoholizmu okoliczność obciążającą, niezależnie od tego, czy przestępstwo było wynikiem stanu nietrzeźwości, czy też nie pozostawało z tym stanem w związku przyczynowym. Gdyby ustawa wymagała związku przyczynowego pomiędzy stanem nietrzeźwości a popełnieniem przestępstwa, to przepis art. 22 byłby sformułowany inaczej, np. w ten sposób, że popełnienie przestępstwa pod wpływem stanu nietrzeźwości stanowi okoliczność obciążającą.Pamiętać należy, że Sąd Najwyższy rozpatruje zagadnienie współmierności kary w danej sprawie nie wyłącznie przez kontrolę formalnej prawidłowości uzasadnienia wymiaru kary w zaskarżonym wyroku, lecz ocenę co do współmierności kary podejmuje na podstawie całokształtu okoliczności sprawy, zgodnie z zasadą rewizyjną wyrażoną w art. 273 k.w.p.k. Wady formalne uzasadnienia wymiaru kary wtedy tylko mogą powodować złagodzenie kary lub uchylenie wyroku z powodu niewspółmiernie łagodnej kary (podstawa rewizyjna z art. 275 lit. d), gdy według oceny instancji rewizyjnej, opartej na całokształcie zebranego w sprawie materiału procesowego, kara orzeczona wyrokiem jest niewspółmierna do stopnia zawinienia sprawcy i szkodliwości społecznej czynu.Oskarżony nie tylko sam jako dowódca konwoju pił w czasie służby alkohol, lecz czynił to wespół ze swymi podwładnymi. Fakt ten świadczy o zlekceważeniu przez oskarżonego jego obowiązków, wynikających z charakteru pełnionej służby oraz z jego roli dowódcy, i stanowi poważną okoliczność obciążającą.Stopień nieostrożności oskarżonego w obchodzeniu się z bronią służbową był szczególnie znaczny. Nie dość że oskarżony bez żadnej potrzeby rozładowywał pistolet przez wielokrotne "repetowanie" broni (zamiast przez wyjęcie magazynka), lecz ponadto trzymał on w owym czasie pistolet z lufą skierowaną w siedzącego obok pokrzywdzonego, wskutek czego doszło do postrzelenia Józefa Ł. w jamę brzuszną. Oskarżony, podoficer nadterminowy, od którego można i należy wymagać ściśle regulaminowego obchodzenia się z bronią, naruszył kardynalną i oczywistą zasadę ostrożności wyrażającą się w tym, że przy wszelkim manipulowaniu załadowaną bronią lufa tej broni nie powinna być skierowana w stronę człowieka znajdującego się w zasięgu rażenia daną bronią.W tych warunkach nawet należyte uwzględnienie stanu rodzinnego oskarżonego oraz okoliczności, że rana Józefa Ł. nie okazała się szczególnie groźna, że oskarżony wykazał skruchę i żal i że do dnia czynu wywiązywał się on na ogół należycie ze swych obowiązków żołnierskich, nie prowadzi do wniosku, żeby kara 8 miesięcy więzienia (przy górnej granicy sankcji wynoszącej 5 lat więzienia) stanowiła represję niewspółmiernie surową.Warunkowe zawieszenie wykonania tej kary nie znajdowałoby uzasadnienia w treści art. 55 § 2 k.k.W.P. ze względu na okoliczności popełnienia przestępstwa, o których była wyżej mowa. Ewentualny zaś wniosek obrońcy o uchylenie wyroku nie znajduje uzasadnienia ani w treści skargi rewizyjnej, ani w materiale sprawy.