V KO 100/24

V KO 100/24 POSTANOWIENIE Dnia 3 października 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Adam Roch po rozpoznaniu w Izbie Karnej w sprawie zażalenia pokrzywdzonego B.H. od postanowienia w przedmiocie odmowy wszczęcia śledztwa na posiedzeniu bez udziału stron w dniu 3 października 2024 r. wniosku Sądu Rejonowego w Ostrowie Wielkopolskim z dnia 3 września 2024 r., sygn. akt II Kp 139/24 o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 37 k.p.k. postanowił: uwzględnić wniosek i sprawę przekazać do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Krotoszynie. UZASADNIENIE Postanowieniem Sądu Rejonowego w Ostrowie Wielkopolskim z dnia 3 września 2024 r., sygn. akt II Kp 139/24, na podstawie art. 37 k.p.k., zwrócono się do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano w szczególności, że decyzja o odmowie wszczęcia śledztwa czynu polegającego na przekroczeniu uprawnień przez dwie sędzie Sądu Rejonowego w Ostrowie Wielkopolskim oraz kuratora sądowego. Powyższe okoliczności – zdaniem sądu wnioskującego – mogą w V KO 100/24 2 odczuciu społecznym wzbudzić przekonanie o braku warunków do obiektywnego orzekania. Tym samym podniesiono, że dobro wymiaru sprawiedliwości wymaga przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu. Sąd Najwyższy uznał co następuje. Wniosek Sądu Rejonowego w Ostrowie Wielkopolskim zasługuje na uwzględnienie. Określona w art. 37 k.p.k. instytucja stanowi wyjątek od zasady rozpoznania sprawy przez sąd miejscowo właściwy, zatem jej zastosowanie powinno mieć miejsce jedynie wówczas, gdy przemawiają za tym szczególne względy, związane z dobrem wymiaru sprawiedliwości. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że zastosowanie art. 37 k.p.k. uzasadniają tylko takie konkretne sytuacje, które mogą wywierać wpływ na swobodę orzekania lub stwarzać w aspekcie zewnętrznym przekonanie – chociażby mylne – o braku warunków do rozpoznania w danym sądzie sprawy w sposób obiektywny (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dni: 13 lipca 1995 r., III KO 34/05, OSNKW 1995, z. 9-10, poz. 68; 17 maja 2006 r., II KO 27/06, LEX nr 186944; 26 czerwca 2007 r., II KO 36/07, LEX nr 282245). Wśród okoliczności uzasadniających skorzystanie z instytucji z art. 37 k.p.k. słusznie wskazuje się na sytuację, gdy sędzia sądu właściwego lub nadrzędnego jest uczestnikiem postępowania, np. pokrzywdzonym (por. postanowienia SN z dni: 25 lutego 2022 r., I KO 10/22, LEX nr 3322318; 28 grudnia 2021 r., V KO 94/21, LEX nr 3324582; 25 stycznia 2007 r., IV KO 3/07, LEX nr 568473; 25 czerwca 2005 r., II KO 22/05, LEX nr 1615825). Analiza przedstawionych przez sąd rejonowy argumentów i okoliczności prowadzi do wniosku, że w zaistniałym w niniejszej sprawie układzie procesowym sąd właściwy miejscowo rozpoznawałby zażalenie na postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa w zakresie czynu dotyczącego sędziów sprawujących urząd w Sądzie Rejonowym w Ostrowie Wielkopolskim, co w odbiorze społecznym – niezależnie od rzeczywistego stanu rzeczy – mogłoby rodzić wątpliwości co do obiektywnego i bezstronnego rozpoznania przedmiotowej sprawy przez tenże sąd. Tego rodzaju sytuacji, mogących rodzić, choćby nawet nieuzasadniony, negatywny społeczny wydźwięk, czy też ingerować w swobodę orzekania, w interesie dobra wymiaru sprawiedliwości, należy unikać poprzez V KO 100/24 3 dopuszczalną w drodze wyjątku zmianę właściwości miejscowej sądu. Dobro wymiaru sprawiedliwości we wskazanych przez sąd wnioskujący okolicznościach postrzegać bowiem należy zarówno jako potrzebę zagwarantowania warunków bezstronności orzekania, jak również utwierdzenia opinii społecznej w przekonaniu, że jedynymi względami mającymi wpływ na treść orzeczenia pozostają kryteria merytoryczne. Mając zatem na uwadze dobro wymiaru sprawiedliwości uznać należy, że zaistniała określona w art. 37 k.p.k. podstawa do przekazania przedmiotowej sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, tj. Sądowi Rejonowemu w Krotoszynie, położonemu w stosunkowo bliskiej odległości od sądu miejscowo właściwego. Sąd Najwyższy mając na uwadze powyższe orzekł jak w sentencji. WB. [ms]