V KRN 1006/66

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Paluch (sprawozdawca).Sędziowie: J. Pustelnik, S. Kaciczak.Prokurator Prokuratury Generalnej: J. Rother.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Wincentego Walerego S. i Stanisława S., oskarżonych z art. 286 § 2 k.k., po rozpoznaniu założonej przez Prokuratora Generalnego PRL rewizji nadzwyczajnej od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Lublinie z dnia 31 grudnia 1965 r., na podstawie art. 394-396, 400 § 1 k.p.k.rewizję nadzwyczajną pozostawił bez uwzględnienia (...).Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w Lublinie wyrokiem z dnia 31 grudnia 1965 r. uznał oskarżonego Wincentego Walerego S. za winnego popełnienia przestępstwa z art. 286 § 2 k.k. w ten sposób, że w okresie lat 1962 i 1963 w B., jako kierownik Państwowego Biura Notarialnego, przekraczając zakres swych uprawnień, pobierał wyższe należności od przewidzianych przepisami przy sporządzaniu aktów notarialnych, przy czym z reguły nie wystawiał pokwitowań na przyjęte kwoty, a uzyskane tym sposobem nadwyżki w wysokości co najmniej 51.611,40 zł przywłaszczył sobie, a ponadto wspólnie z oskarżonym Stanisławem S. przywłaszczył sobie 12.032,60 zł; oskarżonego Stanisława S. Sąd uznał za winnego popełnienia przestępstwa z art. 286 § 2 k.k. w ten sposób, że w okresie 1962 r. i 1963 r. w B., jako notariusz Państwowego Biura Notarialnego, działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, przekraczając zakres swych uprawnień, pobierał wyższe należności od przewidzianych przepisami przy sporządzaniu aktów notarialnych, przy czym z reguły nie wystawiał pokwitowań na przyjęte kwoty, a uzyskane w ten sposób nadwyżki w wysokości 30.041,05 zł przywłaszczył sobie, a nadto wspólnie z oskarżonym Wincentym Walerym S. przywłaszczył sobie 12.032,60 zł.Za te przestępstwa Sąd Wojewódzki wymierzył każdemu z. oskarżonych po 2 lata więzienia i 10.000 zł grzywny, orzekając jednocześnie w stosunku do nich utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 3 lat oraz obciążył oskarżonych kosztami .postępowania i zasądził od każdego z nich po 1.400 zł tytułem opłaty sądowej.Tym samym wyrokiem Sąd Wojewódzki, na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 3 lit. b i art. 4 dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 174), darował obu oskarżonym karę pozbawienia wolności, karę dodatkową utraty praw publicznych i obywatelskich praw honorowych oraz 400 zł opłaty sądowej.Wyrok Sądu Wojewódzkiego w stosunku do Wincentego Walerego S., który nie złożył wniosku przewidzianego w art. 337 § 1 k.p.k., uprawomocnił się dnia 24 czerwca 1966 r., tj. w tym dniu, w którym upłynął termin do wniesienia rewizji przez prokuratora, a w stosunku do Stanisława S. w dniu 10 października 1966 r., tj. w dniu cofnięcia przez tego oskarżonego rewizji w Sądzie Najwyższym.Od opisanego wyżej wyroku Sądu Wojewódzkiego założył rewizję nadzwyczajną Prokurator Generalny Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.Rewizja zarzuca zaskarżonemu wyrokowi obrazę art. 4 pkt 1 dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 174), polegającą na darowaniu oskarżonym kary dodatkowej utraty praw publicznych i obywatelskich praw honorowych oraz na darowaniu części opłaty sądowej, mimo że przepis ten odnosi się wyłącznie do kar dodatkowych i kosztów sądowych orzeczonych prawomocnie, i to tylko wówczas, gdy następuje darowanie w całości równocześnie orzeczonych kar zasadniczych.Podnosząc ten zarzut, rewizja wnosi w konkluzji o uchylenie zaskarżonego wyroku w części dotyczącej darowania oskarżonym Wincentemu Waleremu S. i Stanisławowi S. kary dodatkowej utraty praw publicznych i obywatelskich praw honorowych oraz opłat sądowych.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Stanowisko rewizji, iż ze sformułowania zawartego w art. 4 pkt 1 dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 174): "w razie darowania kary na podstawie art. 3 daruje się kary dodatkowe" wynika, że karę dodatkową utraty praw publicznych i obywatelskich praw honorowych można darować tylko wówczas, gdy darowaniu ulega w całości kara, tj. kara pozbawienia wolności i grzywny, natomiast gdy na podstawie art. 3 cytowanego dekretu o amnestii darowaniu podlega tylko kara pozbawienia wolności, to sąd ma podstawę do zastosowania amnestii tylko w tym zakresie - jest błędne.Art. 3 dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 174) rozwinięty został przepisem art. 4 tegoż dekretu, który w wypadku darowania kary reguluje następstwa prawne w zakresie nawiązki i kar dodatkowych, gdy orzeczona prawomocnie kara zasadnicza podlega darowaniu.Kary dodatkowej utraty praw publicznych i obywatelskich praw honorowych nie orzeka się nigdy w wypadku skazania sprawcy na karę grzywny, a nawet na karę aresztu (art. 47 w związku z art. 57 § 1 k.k.), lecz tylko wówczas, gdy orzeczono w stosunku do niego karę pozbawienia wolności, i to w postaci więzienia.Kara dodatkowa utraty praw nie ma bytu samodzielnego, jest karą pochodną, która się wywodzi z kary pozbawienia wolności.Kumulatywne skazanie sprawcy na karę więzienia i grzywny przewidziane jest w ustawie wtedy, kiedy zachodzi społeczna potrzeba ostrzejszego potraktowania sprawcy przez dodanie do kary więzienia stosownej dolegliwości ekonomicznej. Wypadkiem takim będą w szczególności przestępstwa popełnione z chęci zysku (art. 42 k.k.) lub wyrządzające szkodę w mieniu społecznym (ustawa z dnia 18 czerwca 1959 r., Dz. U. Nr 36, poz. 228).Jeżeli więc na podstawie art. 3 dekretu z 1964 r. o amnestii (Dz. U. Nr 36, poz. 228) darowana została zasadnicza kara pozbawienia wolności (a tylko z tą karą zasadniczą związana być może kara dodatkowa utraty praw publicznych i obywatelskich praw honorowych), to nie można, darowując tę zasadniczą karę, pozostawić kary dodatkowej utraty praw, mimo że nie została darowana kara grzywny wykraczająca poza kwotę określoną art. 3 pkt 4 cytowanego dekretu, a stanowiąca jedynie dolegliwość natury ekonomicznej.Również nie jest zasadny dalszy zarzut rewizji nadzwyczajnej, że Sąd Wojewódzki z obrazą art. 4 § 1 dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 174) darował oskarżonym opłaty sądowe.Opłaty sądowe reguluje dekret z dnia 23 stycznia 1947 r. o opłatach sądowych w sprawach karnych (Dz. U. Nr 19, poz. 73 z późniejszymi zmianami). Opłaty te uiszcza oskarżony w razie skazania w kwocie odpowiadającej wysokości wymierzonej kary pozbawienia wolności i grzywny bądź jednej z tych kar (art. 9 i 10 cytowanego dekretu). Skoro zatem kara pozbawienia wolności została darowana, to eo ipso odpadła podstawa do wymiaru opłat sądowych w tej części.Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.