V KRN 106/69

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Dąbrowski. Sędziowie: Z. Kubec (sprawozdawca), T. Krokosz.Prokurator Prokuratury Generalnej: M. Tuszyńska.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Wojciecha D., oskarżonego z art. 237 § 1 k.k., po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej założonej przez Prokuratora Generalnego PRL na korzyść oskarżonego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Lublinie z dnia 14 maja 1968 r. i od wyroku Sądu Powiatowego w Chełmie z dnia 17 grudnia 1967 r., na podstawie art. 375, 394-396 i 400 k.p.k.pozostawił rewizję nadzwyczajną bez uwzględnienia (...).Uzasadnienie faktyczneRewizja nadzwyczajna Prokuratora Generalnego Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej założona na korzyść oskarżonego Wojciecha D. zarzuciła tym wyrokom na podstawie art. 371 pkt 2 k.p.k. obrazę przepisów art. 8, 320 oraz odpowiednio art. 339 § 1 i art. 391 § 1 k.p.k., polegającą na przyjęciu przez sądy obydwu instancji za ustaloną nie ujawnioną w toku przewodu sądowego okoliczność oraz na niewskazaniu w wyrokach, które z doznanych przez oskarżyciela prywatnego obrażeń zakwalifikowano do kategorii lekkich uszkodzeń ciała i dlaczego je tak oceniono. W konkluzji rewizja wnosiła o uchylenie zaskarżonych wyroków sądów obydwu instancji w części skazującej oskarżonego Wojciecha D. z art. 237 § 1 k.k., o uznanie oskarżonego za winnego tego, że w dniu 2 maja 1967 r. w C. naruszył nietykalność cielesną Władysława N., powodując u niego przejściowe zasinienie, powierzchowne zadrapania skóry i nieznaczny obrzęk, tj. popełnienia czynu z art. 239 § 1 k.k., i o skazanie go na zasadzie tego przepisu prawa na odpowiednią karę.Wojciech D. skazany został wyrokiem Sądu Powiatowego w Chełmie z dnia 17 grudnia 1967 r. na zasadzie art. 237 § 1 k.k. na 1 rok więzienia za to, że w dniu 2 maja 1967 r. w C. pobił Władysława N., powodując u niego zadrapania skóry w okolicy podbródka oraz inne obrażenia ciała.Od wyroku tego założył rewizję obrońca oskarżonego.Po rozpoznaniu rewizji Sąd Wojewódzki w Lublinie wyrokiem z dnia 14 maja 1968 r. utrzymał wyrok Sądu I instancji w mocy.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Wprawdzie w samym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sądu Powiatowego jest wzmianka o "naruszeniu tkanek w okolicy podbrzusznej", jednakże zarówno z sentencji tegoż wyroku, jak i z jego uzasadnienia wynika, że Sąd Powiatowy uznał za ustalone, iż oskarżony spowodował u Władysława N. wyłącznie "obrażenia opisane w zaświadczeniu lekarskim". W zaświadczeniu tym, mało zresztą czytelnym, mowa jest m. in. o "okolicy podbródkowej", a nie o "okolicy podbrzusznej", co wskazuje na błędne odczytanie przez Sąd tego fragmentu zaświadczenia.Cały problem sprowadza się więc do tego, czy ślady na ciele Władysława K. - oczywiście tylko te, które zostały opisane we wspomnianym zaświadczeniu lekarskim - mogą być uznane za lekkie uszkodzenie ciała w rozumieniu art. 237 § 1 k.k., a w konsekwencji, czy działanie oskarżonego trafnie zakwalifikowano w zaskarżonych wyrokach z tego przepisu, czy też należało je - jak tego domaga się rewizja nadzwyczajna - uznać jedynie za naruszenie nietykalności cielesnej i zakwalifikować z art. 239 § 1 k.k.W zaświadczeniu lekarskim z dnia 2 maja 1967 r. stwierdzono: 1) w okolicy szyi po obu stronach chrząstki tarczowej oraz okolicy podbródkowej liczne zaczerwienienia oraz żółte przebarwienia skóry z zadrapaniami drobnymi skóry (ślady po zadrapaniu paznokci) i 2) bolesność uciskową oraz nieznaczny obrzęk w okolicy potylicznej. W zaświadczeniu jest ponadto wzmianka, że badany uskarżał się na bóle gardła oraz na bóle, szum i zawroty głowy.Opisane ślady wskazują na to, że są one następstwem kilkakrotnego uderzenia, i to ze znaczną stosunkowo siłą, co zresztą znajduje częściowe potwierdzenie w zeznaniach świadków Danuty K. i Olgi Ż.Za naruszenie nietykalności cielesnej (art. 239 § 1 k.k.) może być uznane tylko takie uderzenie, które nie powoduje żadnych zmian anatomicznych lub fizjologicznych w organizmie człowieka i nie pozostawia na jego ciele żadnych śladów lub - co najwyżej - nieznaczny i przemijający ślad np. w postaci niewielkiego i krótkotrwałego zasinienia. Natomiast kilkakrotne uderzenia, które powodują nieznaczny wprawdzie, ale bolesny obrzęk w okolicy potylicy, oraz liczne zaczerwienienia i żółte przebarwienia skóry ze śladami po zadrapaniach w okolicy szyi i podbródka, które powodują ból gardła, nie mogą być uznane - ze względu na liczbę i rodzaj śladów, umiejscowienie ich i skutki - tylko za naruszenie nietykalności cielesnej, zmierzające wyłącznie do sprawienia bólu lub przykrego wrażenia. Tego rodzaju działanie w rozumieniu art. 239 § 1 k.k. i stanowi lekkie uszkodzenie ciała w rozumieniu art. 237 § 1 k.k.Tak więc zarzut rewizji nadzwyczajnej kwestionujący prawidłowość przyjętej w zaskarżonych wyrokach kwalifikacji prawnej należało uznać za niezasadny.Również kara roku więzienia nie może być uznana za surową w stosunku rażącym, jeśli się zważy, że sylwetka oskarżonego w świetle materiału dowodowego rysuje się zdecydowanie ujemnie. Sam oskarżony przyznał na rozprawie, że ma sprawę o ciężkie uszkodzenie ciała, która - jak wynika ze złożonego na rozprawie rewizyjnej wyroku - zakończyła się skazaniem go z art. 236 § 1 k.k. O innych zaś jego sprawach wspomina świadek Olga Ż.W tych warunkach rewizję nadzwyczajną należało pozostawić bez uwzględnienia.Marginesowo tylko można wspomnieć o tym, że w związku z ustawą z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii (Dz. U. Nr 21, poz. 151) problem kwalifikacji prawnej w tej sprawie o tyle stracił na ostrości, że przypisany czyn, niezależnie od zakwalifikowania go z art. 239 czy art. 237 k.k., objęty jest abolicją (art. 1 pkt 1 i art. 2 pkt 1 ustawy o amnestii). Jednakże uwzględnienie rewizji nadzwyczajnej musiałoby spowodować umorzenie postępowania, nieuwzględnienie zaś powoduje, że oskarżony - korzystając z dobrodziejstwa abolicji - będzie musiał uiścić poniesione przez oskarżyciela prywatnego koszty ustalone na 1.300 zł, gdyż prawomocne orzeczenie o kosztach zasądzonych na rzecz oskarżyciela prywatnego podlega wykonaniu (art. 2 pkt 2 ustawy o amnestii).