V KRN 157/68

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Zembaty.Sędziowie: T. Majewski, J. Szamrej (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: S. Majewski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Stanisława G., oskarżonego z art. 286 § 1 k.k. i art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 26 października 1949 r. (Dz. U. Nr 55, poz. 437), po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej założonej przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego na korzyść oskarżonego od wyroku Sądu Powiatowego w Pszczynie z dnia 6 marca 1967 r. i od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 16 czerwca 1967 r., na podstawie art. 394-396, 400 § 1 i 4, 383 pkt 2, 388 § 1 k.p.k.1. uchylił oba zaskarżone wyroki w części skazującej oskarżonego Stanisława G.;2. tegoż Stanisława G., urodzonego 2 grudnia 1926 r. w P., syna Jana i Wiktorii, uznał za winnego tego, że w okresie od stycznia 1964 r. do 11 listopada 1965 r. w P. jako zawiadowca stacji PKP nie dopełnił swoich obowiązków należytej kontroli dokumentacji książki obrotu wagonami (R-14) i nie troszcząc się o odpowiednie zabezpieczenie tej dokumentacji za 1963 r., dopuścił do jej zaginięcia, przez co wyrządził szkodę w mieniu Polskich Kolei Państwowych w wysokości 31.070 zł , tj. przestępstwa z art. 286 § 1 k.k., i na mocy tego przepisu oraz art. 42 § 3 k.k. skazał go na karę 1 roku więzienia i 10.000 złotych grzywny z zamianą w razie nieuiszczenia w terminie na karę więzienia zastępczego, przyjmując jeden dzień więzienia za równoważnik 50 zł grzywny;3. z mocy art. 61 k.k. wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności zawiesił oskarżonemu warunkowo na okres 3 lat;4. na mocy art. 3311 § 2 k.p.k. zasądził od oskarżonego Stanisława G. na rzecz Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w K. kwotę 31.070 zł z 8% od dnia 12 listopada 1965 r., a na rzecz Skarbu Państwa kwotę 1.636 zł tytułem opłaty sądowej od zasądzonego odszkodowania (...).Uzasadnienie faktyczneZaskarżonym wyrokiem Sądu Powiatowego w Pszczynie oskarżony Stanisław G. został uznany za winnego:a) że w okresie od stycznia do grudnia 1964 r. w P. jako zawiadowca stacji PKP, czynem ciągłym, nie dopełniając swoich obowiązków należytej kontroli dokumentacji książki obrotu wagonów (R-14), spowodował szkodę dla PKP w wysokości 57.170 zł i za to na zasadzie art. 286 § 1 k.k. w związku z art. 42 § 3 k.k. został skazany na 2 lata więzienia i 10 000 zł grzywny;b) że w okresie od 1963 r. do 11 listopada 1965 r. w tym samym miejscu i charakterze, nie dopełniając swoich obowiązków należytego zabezpieczenia dokumentacji dotyczącej obrotu wagonów za 1963 r., dopuścił do utraty tych dokumentów stanowiących tajemnicę służbową i za to na mocy art. 7 ust. 2 w związku z art. 2 dekretu z dnia 26 października 1949 r. (Dz. U. Nr 55, poz. 437) został skazany na 6 miesięcy aresztu.Jako karę łączną Sąd wymierzył oskarżonemu karę 2 lat więzienia i 10.000 zł grzywny, zasądzając równocześnie od niego z mocy art. 3311 k.p.k. na rzecz Polskich Kolei Państwowych odszkodowanie w wysokości 57.170 zł.Na skutek rewizji oskarżonego Stanisława G., Sąd Wojewódzki zaskarżonym obecnie wyrokiem złagodził mu karę pozbawienia wolności orzeczoną z art. 286 § 1 k.k. z 2 lat więzienia do 1 roku więzienia oraz obniżył zasądzone odszkodowanie z kwoty 57.170 zł do 31.070 zł i utrzymując w pozostałych częściach wyrok w mocy, orzekł karę łączną 1 roku więzienia.Od obu powyższych wyroków Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego założył rewizję nadzwyczajną na korzyść oskarżonego, zarzucając tym wyrokom obrazę art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 26 października 1949 r. (Dz. U. Nr 55, poz. 137) przez uznanie oskarżonego za winnego tego przestępstwa, mimo że w czynie tym nie mieszczą się znamiona tego przestępstwa, oraz wnosząc:1)o uchylenie obu zaskarżonych wyroków;2)o uznanie oskarżonego Stanisława G. za winnego, że w okresie od stycznia 1964 r. do 11 listopada 1965 r. w P. jako zawiadowca stacji PKP, czynem ciągłym, nie dopełnił swoich obowiązków należytej kontroli dokumentacji książki obrotu wagonami (R-14) i nie troszcząc się o odpowiednie zabezpieczenie tej dokumentacji za 1963 r., dopuścił do jej zaginięcia, przez co wyrządził szkodę w mieniu Polskich Kolei Państwowych w wysokości 31.070 zł, tj. przestępstwa z art. 286 § 1 k.k., i o wymierzenie mu odpowiedniej kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania oraz grzywny na podstawie przepisu art. 42 § 3 k.k., a także o zasądzenie odpowiedni niego odszkodowania na mocy art. 3311 § 2 k.p.k.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna jest zasadna.Zupełnie błędnie przypisały oba Sądy oskarżonemu Stanisławowi G. winę nieumyślną w dopuszczeniu do utraty dokumentów stanowiących tajemnicę służbową (księga obrotu wagonów R-14), kwalifikując ją jako przestępstwo z art. 7 ust. 2 w związku z art. 2 dekretu z dnia 26 października 1949 r. o ochronie tajemnicy państwowej i służbowej (Dz. U. Nr 55, poz. 437).Pod przepis art. 7 dekretu z dnia 26 października 1949 r. o ochronie tajemnicy państwowej i służbowej (Dz. U. Nr 55, poz. 437) podpadają czyny urzędników, którzy dopuścili do utraty powierzonych im dokumentów stanowiących tajemnicę państwową, a więc dokumentów, które ze względu na obronę, bezpieczeństwo lub ważne interesy gospodarcze bądź polityczne Państwa Polskiego mogą być udostępnione wyłącznie osobom do tego uprawnionym.Zaginiona z winy oskarżonego Stanisława G. księga obrotu wagonów (R-14) stanowiła jedynie dokument zawierający tajemnicę służbową, jak to trafnie przyjął w swym wyroku Sąd pierwszej instancji, i dlatego skazanie oskarżonego z art. 7 cytowanego dekretu stanowiło obrazę prawa materialnego.Oskarżony był jednak odpowiedzialny za należyte zabezpieczenie dokumentacji dotyczącej obrotu wagonami towarowymi na stacji kolejowej w P. w okresie od 1961 r. do 1965 r. i dlatego zaginięcie tej dokumentacji obciąża oskarżonego, jako zawiadowcę stacji w ramach niedopełnienia przez niego ciążących na nim obowiązków troski o należyte i prawidłowe jej zabezpieczenie. Ten brak staranności w tym względzie nie stanowi odrębnego przestępstwa i jest jedynie fragmentem jego niegospodarności jako zawiadowcy stacji w P., przejawiającej się w systematycznym, w ciągu długiego okresu niekontrolowaniu dokumentacji książki obrotu wagonami (R-14).Oskarżony Stanisław G. z jednej strony twierdził, że nie wiedział, czy i jak często miał kontrolować książki obrotu wagonami R-14, z drugiej zaś strony przyznał, że gdyby rzeczywiście je kontrolował, to wówczas wszystkie niedokładności zapisów wcześniej by się ujawniły. Współoskarżony Władysław S., dyżurny ruchu PKP na stacji w P. wyjaśnił, że obowiązek kontrolowania książki obrotu wagonami spoczywał na zawiadowcy Stacji, oskarżonym Stanisławie G. Również biegły sądowy Paweł K. stwierdził, że obowiązek kontroli oraz czuwanie nad prawidłowym prowadzeniem księgi obrotu wagonami ciążył na oskarżonym.W świetle tych zeznań i wyjaśnień Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że czyn oskarżonego Stanisława G. wyczerpuje znamiona przestępstwa z art. 286 § 1 k.k., jak również prawidłowo uzasadnił, dlaczego w zarzucanym mu aktem oskarżenia czynie nie można się dopatrzyć, w świetle wyników przewodu sądowego, przestępstwa z art. 286 § 2 k.k., która to kwestia zresztą, wobec upływu sześciu miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, stała się obecnie bezprzedmiotowa.Skoro ponadto wskutek braku systematycznej kontroli oskarżony dopuścił do zaginięcia dokumentacji dotyczącej obrotu wagonami za 1963 r. i czyn ten mieści się również w ramach jego ogólnej niegospodarności zakwalifikowanej przez Sąd pierwszej instancji jako przestępstwo z art. 286 § 1 k.k., a dowody ujawnione na przewodzie sądowym w pierwszej instancji pozwalają orzec co do istoty czynu - to wniosek rewizji nadzwyczajnej o uchylenie obu zaskarżonych wyroków i uznanie oskarżonego za winnego tylko jednego przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. jest uzasadniony.W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy uchylił oba zaskarżone wyroki w części skazującej oskarżonego Stanisława G., uznał go za winnego popełnienia czynu opisanego w sentencji wyroku i z mocy art. 286 § 1 oraz art. 42 § 3 k.k. skazał go na karę 1 roku więzienia i 10.000 zł grzywny.Przy wymiarze kary Sąd Najwyższy wziął pod uwagę z jednej strony charakter czynu przypisanego oskarżonemu Stanisławowi G., a w szczególności fakt, że czynem tym wyrządził, on dość znaczną szkodę w mieniu społecznym, a z drugiej strony okoliczność, że oskarżony nie był dotychczas karany i cieszył się dobrą opinią w miejscu zamieszkania oraz w miejscu pracy. Ponadto, w związku z wymiarem kary grzywny, Sąd Najwyższy miał na uwadze również dość dobry stan majątkowy oskarżonego.Biorąc zaś pod uwagę całokształt okoliczności sprawy, a w szczególności te okoliczności, które przemawiają na korzyść oskarżonego, Sąd Najwyższy nabrał przekonania, że pomimo niewykonania orzeczonej kary pozbawienia wolności nie popełni on więcej przestępstwa i dlatego wykonanie tej kary zawiesił mu warunkowo na okres 3 lat.Ponieważ przy tym - jak to prawidłowo ustalił Sąd Wojewódzki - oskarżony czynem mu przypisanym wyrządził szkodę w mieniu PKP, która wynosi 31.070 zł (m.in. z tytułu nieściągalnego "osiowego"), przeto Sąd Najwyższy podzielił także słuszność ostatniego wniosku rewizji nadzwyczajnej i zasądził od oskarżonego - z mocy art. 3311 § 2 k.p.k. - odszkodowanie pieniężne w wymienionej wysokości na rzecz Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w P.Z .powyższych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.