V KRN 172/71

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia F. Karolus. Sędziowie: M. Budzianowski (sprawozdawca), M. Szczepański.Prokurator Prokuratury Generalnej: M. Tuszyńska.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Maksymiliana J., skazanego z art. 184 § 1 k.k., z powodu rewizji nadzwyczajnej wniesionej przez Prokuratora Generalnego PRL od wyroku Sądu Powiatowego w Opolu z dnia 5 listopada 1970 r.zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że przyjął, iż przypisane Maksymilianowi J. przestępstwo z art. 184 § 1 k.k. popełnił on w ciągu 5 lat po odbyciu kary 8 miesięcy pozbawienia wolności za przestępstwo podobne, i za tak przypisany czyn skazał tegoż Maksymiliana J. na podstawie art. 184 § 1 k.k. przy zastosowaniu art. 60 § 1 k.k. na 1 rok pozbawienia wolności, orzekając na zasadzie art. 62 § 1 i 63 § 1 k.k. nadzór ochronny na okres 3 lat, oraz zobowiązał skazanego z mocy art. 63 § 3 pkt 4 i 5 k.k. do powstrzymania się od nadużywania alkoholu i do poddania się leczeniu w poradni przeciwalkoholowej (...).Uzasadnienie faktyczneSąd Powiatowy w Opolu w dniu 5 listopada 1970 r. rozpoznał sprawę Maksymiliana J., oskarżonego z art. 184 § 1 k.k. o to, że: w okresie od 1969 r. do dnia 21 lipca 1970 r. (miejsca popełnienia czynu nie wskazano, lecz było nim O.) znęcał się moralnie nad swoją żoną Elżbietą, nieletnimi dziećmi: Gabrielem, Mariolą i Zygmuntem oraz teściową Gertrudą H. i szwagierką Łucją P. w ten sposób, iż wyzywał ich wulgarnymi słowami, i za to skazał go na karę 1 roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania z mocy art. 73 § 1 k.k. na okres 2 lat, a z mocy art. 75 § 2 pkt 6, 7, 8 k.k. - z zobowiązaniem oskarżonego do powstrzymywania się od nadużywania alkoholu, do poddania się leczeniu w poradni przeciwalkoholowej i do powstrzymywania się od przebywania w lokalach gastronomicznych w okresie zawieszenia kary.Wobec niezaskarżenia przez strony wyrok ten uprawomocnił się w I instancji w dniu 12 listopada 1970 r. Od tego wyroku Prokurator Generalny PRL wniósł rewizję nadzwyczajną na niekorzyść skazanego, w której zarzucił obrazę art. 3 § 1, 313 § 1 oraz 357 k.p.k., polegającą na nieuwzględnieniu ujawnionych na przewodzie sądowym okoliczności wskazujących na poprzednią karalność oskarżonego Maksymiliana J. za przestępstwo podobne oraz na nieprzeprowadzeniu stosownych dowodów dla ustalenia, czy i kiedy odbył on orzeczoną za nie karę pozbawienia wolności, co doprowadziło do skazania oskarżonego za zarzucany mu czyn z art. 184 § 1 k.k. - mimo że był on popełniony w warunkach powrotu do przestępstwa z art. 60 § 1 k.k. - na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania wbrew zakazowi z art. 73 § 3 k.k. W konkluzji Prokurator Generalny wnosi o zmianę zaskarżonego wyroku przez:1) uznanie, że Maksymilian J. popełnił przypisane mu przestępstwo z art. 184 § 1 k.k. w ciągu 5 lat po odbyciu kary 8 miesięcy pozbawienia wolności za umyślne przestępstwo podobne,2) skazanie go z art. 184 § 1 w związku z art. 60 § 1 k.k. za ten czyn na karę co najmniej 1 roku pozbawienia wolności,3) orzeczenie na podstawie art. 62 § 1 i 63 § 1 k.k. nadzoru ochronnego na okres 3 lat, a na zasadzie art. 63 § 2 i § 3 pkt 4 i 5 k.k. - polecenie oskarżonemu powstrzymywania się od nadużywania alkoholu oraz poddania się leczeniu w poradni przeciwalkoholowej.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje.Rewizja nadzwyczajna jest zasadna. Wprawdzie brak uzasadnienia wyroku nie pozwala ustalić, jakimi przesłankami kierował się Sąd Powiatowy ferując wyrok, niemniej jednak już w świetle materiałów sprawy orzeczenie to budzi zastrzeżenia co do jego prawidłowości. Jak wynika z akt sprawy, Maksymilian J. był poprzednio trzykrotnie karany sądownie, w tym w roku 1966 w sprawie Sądu Powiatowego w Opolu III Kp 184/66 na karę 8 miesięcy więzienia na podstawie art. 201 § 2 k.k. z 1932 r.Przestępstwo z art. 201 § 2 k.k. z 1932 r. (obecnie art. 186 § 2 k.k.) jest skierowane przeciwko temu samemu dobru chronionemu przez prawo, tj. przeciwko rodzinie, jest więc ono - zgodnie z art. 120 § 2 k.k. - przestępstwem podobnym do przestępstwa z art. 184 § 1 k.k., za czym przemawia zresztą umieszczenie obu tych przestępstw w jednym rozdziale kodeksu karnego, tj. w rozdziale XXV, obejmującym przestępstwa przeciwko rodzinie, opiece i młodzieży.Sąd Powiatowy w Opolu powinien był zatem przez przeprowadzenie stosownych dowodów ustalić, czy i kiedy Maksymilian J. odbył orzeczoną w sprawie III Kp 184/66 karę 8 miesięcy więzienia. Było to o tyle nietrudne, że wyrok zapadł w tym samym Sądzie Powiatowym w Opolu.Z załączonych akt sprawy III Kp 184/66, ujawnionych w trybie art. 402 § 3 k.p.k., wynika, że Maksymilian J. odbył karę 8 miesięcy więzienia w całości w okresie od dnia 3 kwietnia do dnia 3 grudnia 1967 r. W świetle tych danych oskarżony popełnił przypisany mu w niniejszej sprawie czyn z art. 184 § 1 k.k. w ciągu 5 lat po odbyciu kary przeszło 6 miesięcy pozbawienia wolności, orzeczonej za przestępstwo podobne, a więc w warunkach powrotu do przestępstwa z art. 60 § 1 k.k., i dlatego powinien on być skazany z art. 184 § 1 w związku z art. 60 § 1 k.k. na karę w rozmiarze co najmniej 1 roku pozbawienia wolności. Zgodnie zaś z art. 73 § 3 k.k. nie może mieć wobec niego zastosowania warunkowe zawieszenie wykonania tej kary.Ujemne opinie o oskarżonym w miejscu zamieszkania i w zakładzie pracy przemawiają za celowością orzeczenia względem niego nadzoru ochronnego zgodnie z art. 62 § 1 k.k.. Częste nadużywanie alkoholu przez oskarżonego Maksymiliana J., na co wskazuje zarówno wywiad MO jak i fakt skazania go w 1968 r. z art. 28 § 1 ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. (Dz. U. Nr 69, poz. 434) przemawiają za potrzebą orzeczenia w wyroku - na zasadzie art. 63 § 2 i § 3 pkt 4 i 5 k.k. - polecenia oskarżonemu Maksymilianowi J. powstrzymywania się od nadużywania alkoholu oraz poddania się leczeniu w poradni przeciwalkoholowej. Z zeznań świadków przesłuchanych na rozprawie wynikało, że w ubiegłym roku Maksymilian J. poddawał się takiemu leczeniu.Z tych względów należało rewizję nadzwyczajną uwzględnić i orzec zgodnie z jej wnioskiem.