V KRN 280/88

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN L. Nowak.Sędziowie SN: M. Szczepański (sprawozdawca).Przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej: W. Flatt-Ferenc.SentencjaSąd Najwyższy w Warszawie Izba Karna po rozpoznaniu sprawy Ludwika W. oskarżonego z art. 203 § 1 k.k. z powodu rewizji nadzwyczajnej, wniesionej przez Ministra Sprawiedliwości na korzyść skazanego (sygn. akt SK III 632/2449/88) od wyroku Sądu Rejonowego w G. z dnia 2 lutego 1988 r. (...) i wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 24 czerwca 1988 r. (sygn. akt VI Kr 605/88)- uchyla zaskarżone wyroki i na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z 17 lipca 1986 r. (Dz. U. Nr 26, poz. 126) postępowanie przeciwko Ludwikowi W. o przestępstwo z art. 203 § 1 k.k. umarza;- kosztami postępowania obciąża Skarb Państwa.Uzasadnienie faktyczneSąd Rejonowy w G. wyrokiem z dnia 2 lutego 1988 r. uznał oskarżonego Ludwika W. za winnego tego, że w marcu 1986 r. w G. zabrał w celu przywłaszczenia pierścionek wartości 35.000 zł na szkodę byłej żony Elżbiety W. i za to na podstawie art. 203 § 1 k.k. i art. 36 § 2 i 3 k.k. skazał go na 10 miesięcy pozbawienia wolności i 50.000 zł grzywny. Na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 17 lipca 1986 r. o szczególnym postępowaniu wobec sprawców niektórych przestępstw (Dz. U. Nr 26, poz. 126) karę pozbawienia wolności oskarżonemu darowano.Od tego wyroku wniósł rewizją obrońca oskarżonego, zarzucając m.in. obrazę przepisu art. 203 § 1 k.k. przez jego bezzasadne zastosowanie, wniósł o uniewinnienie oskarżonego względnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.Sąd Wojewódzki wyrokiem z dnia 24 czerwca 1988 r. zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że karę grzywny obniżył do 30.000 zł.Od powyższych wyroków rewizję nadzwyczajną na korzyść L.W. wniósł Minister Sprawiedliwości i zarzucając"obrazę art. 203 § 1 k.k. przez jego bezzasadne zastosowanie"wniósł"o uchylenie zaskarżonych wyroków i umorzenie postępowania w sprawie na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z 17 lipca 1986 r. o szczególnym postępowaniu wobec sprawców niektórych przestępstw (Dz. U. Nr 26, poz. 126)".Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy rozważył, co następuje:Ani Sąd I, ani też Sąd II instancji nie przywiązały niemal żadnej uwagi do oceny prawnej działania L.W., który - co jest w sprawie bezsporne w świetle zebranych dowodów - zabrał złoty pierścionek swej byłej żony, chcąc w ten sposób wymusić na niej zwrot zabranych przez nią dwóch złotych obrączek. Wynika to z niepodważonych wyjaśnień L.W., potwierdzonych częściowo zeznaniami świadków: B.C. i J.W.Sąd I instancji w omawianej kwestii zajął następujące stanowisko: "Nie ma istotnego znaczenia w sprawie, czy Elżbieta W. faktycznie zabrała oskarżonemu złote obrączki, czy też nie. Bezprawne zachowanie Elżbiety W. nie może ekskulpować Ludwika W.".Natomiast Sąd II instancji zarzuty rewizji obrońcy L.W. skwitował lapidarnymi stwierdzeniami: "Zarzuty i wnioski rewizji są nieuzasadnione, bowiem zgromadzony materiał dowodowy w przedmiotowej sprawie w sposób dostateczny uprawdopodobnił winę oskarżonego. Ustalenia Sądu Rejonowego w tym zakresie, są prawidłowe i prawidłowa jest ich ocena".Nie trzeba więcej wywodzić, że motywacja ta sprzeczna jest z treścią art. 406 § 2 w zw. z art. 372 § 1 pkt 2 k.p.k., a nadto - zawiera stwierdzenie nie do przyjęcia. Chodzi tu o stwierdzenie o uprawdopodobnieniu winy, pojęciu nieznanym polskiemu procesowi karnemu, którego celem jest m.in. dążenie do wykrycia prawdy i takie kształtowanie postępowania karnego, aby sprawca przestępstwa - po udowodnieniu mu winy - został pociągnięty do odpowiedzialności karnej. Ciężar położyć należy na udowodnienie winy i to w sposób nie pozostawiający żadnych wątpliwości, a nie na jej uprawdopodobnieniu.W dokonywanym przez L.W. zaborze pierścionka nie sposób dopatrzyć się - podmiotowo - znamion występku z art. 203 § 1 k.k. Występek z art. 203 § 1 k.k. może być popełniony tylko umyślnie, co praktycznie oznacza, iż jego sprawca zabiera cudze mienie w celu przywłaszczenia, to jest włączenia owego mienia do swego majątku, z trwałym pozbawieniem władztwa nad nim dotychczasowego właściciela tegoż mienia.Stąd też - brak było podstaw do zakwalifikowania działania L.W. jako występku z art. 203 § 1 k.k.Bezopornym natomiast jest, że L.W., zabierając przedmiotowy pierścionek wbrew woli swej byłej żony, dopuścił się tzw. przemocy pośredniej i zmusił ją do niekorzystania z owego pierścionka, wypełniając tym działaniem znamiona występku z art. 167 § 1 k.k.Z uwagi na stosunkowo niewielki stopień społecznego niebezpieczeństwa czynu L.W., jego postawę w toku postępowania, a także jego dane osobowo-poznawcze należało przyjąć, iż kara, jaką należałoby mu wymierzyć na podstawie art. 167 § 1 k.k., nie przekraczałaby roku pozbawienia wolności. Ta okoliczność, fakt popełnienia występku przed 17 lipca 1986 r., a nadto - brak wyłączeń z art. 7 ustawy z 17 lipca 1986 r. (Dz. U. Nr 26, poz. 126) oraz treść art. 5 ust. 2 cyt. ustawy, wskazywały na konieczność umorzenia postępowania, z obciążeniem - po myśli art. 549 § 1 pkt 2 k.p.k. - kosztami postępowania Skarbu Państwa.