V KRN 315/90

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia A. Michalczyk. Sędziowie: A. Deptuła, J. Mikos (sprawozdawca).Prokurator w Ministerstwie Sprawiedliwości: Z. Śliwiński.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Stanisława K. podejrzanego o popełnienie przestępstwa określonego w art. 166 i 156 § 2 k.k., po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej Rzecznika Praw Obywatelskich na niekorzyść od zarządzenia Prezesa Sądu Rejonowego w C. z dnia 23 stycznia 1990 r. oraz postanowienia Sądu Rejonowego w C. z dnia 15 stycznia 1990 r. i po wysłuchaniu wniosku prokuratora:postanowił uchylić zaskarżone zarządzenie i przekazać sprawę Prezesowi Sądu Rejonowego w C. (...)Uzasadnienie faktyczneProkurator Rejonowy w C. - po przeprowadzeniu wszczętego w dniu 1 kwietnia 1989 r. dochodzenia przeciwko Stanisławowi K., któremu przedstawił najpierw zarzut popełnienia przestępstwa określonego w art. 155 § 1 pkt 2 k.k., polegającego na uderzeniu w dniu 14 marca 1989 r. w Ł. Janusza K. siekierą w głowę i spowodowaniu rany w okolicy potylicznej długości 2 cm oraz zmian neurologicznych w postaci cerebrastanii pourazowej będącej ciężką długotrwałą chorobą, a następnie zarzut popełnienia tylko przestępstwa określonego w art. 166 k.k., polegającego na grożeniu w wymienionym dniu temuż Januszowi K. pozbawieniem życia z użyciem siekiery i wzbudzeniu w nim w ten sposób uzasadnionej obawy, że groźba będzie spełniona - wystąpił w dniu 30 grudnia 1989 r. do Sądu Rejonowego w C. z wnioskiem o umorzenie postępowania o popełnienie przestępstwa określonego w art. 166 k.k. w stosunku do tego podejrzanego - na podstawie art. 1 ust. 1 i 3 w zw. z art. 11 ustawy z dnia 7 grudnia 1989 r. o amnestii (Dz. U. Nr 64, poz. 390).Na posiedzeniu Sądu Rejonowego w C. w dniu 15 stycznia 1990 r. prokurator oświadczył, że czyn podejrzanego Stanisława K. wyczerpuje także znamiona przestępstwa określonego w art. 156 § 2 k.k., ściganego z oskarżenia prywatnego, i - obejmując w tym zakresie oskarżenie w trybie publicznoskargowym - zmodyfikował ten wniosek, domagając się umorzenia - na podstawie powołanych przepisów ustawy o amnestii - w stosunku do tego podejrzanego postępowania karnego o popełnienie przestępstwa określonego w art. 166 i art. 156 § 2 k.k. w zw. z art. 10 § 2 k.k.Sąd Rejonowy w C. podzielił zmodyfikowany wniosek Prokuratora Rejonowego w C. i postanowieniem z dnia 15 stycznia 1990 r. umorzył na podstawie art. 1 ust. 1 w zw. z art. 11 ust. 3 powołanej ustawy o amnestii postępowanie karne w stosunku do podejrzanego Stanisława K. o przestępstwo określone w art. 166 i art. 156 § 2 k.k. w zw. z art. 10 § 2 k.k. (...).W dniu 19 stycznia 1990 r. pokrzywdzony Janusz K. złożył pismo procesowe, w którym zarzucił temu postanowieniu błędną ocenę prawną czynu popełnionego przez podejrzanego Stanisława K., a zatem i bezzasadność umorzenia nim postępowania na podstawie powołanych przepisów ustawy o amnestii, i wniósł o spowodowanie ponownego rozpoznania sprawy.Pismo to Prezes Sądu Rejonowego w C. uznał za sprzeciw dotyczący postanowienia i zarządzeniem z dnia 23 stycznia 1990 r. odmówił - na podstawie art. 377 § 2 k.p.k. - jego przyjęcia, gdyż - jak stwierdził - "pochodzi on od osoby nieuprawnionej".Zarządzenie to nie zostało zaskarżone przez strony i uprawomocniło się w sądzie pierwszej instancji.Od prawomocnego zarządzenia Prezesa Sądu Rejonowego w C. z dnia 23 stycznia 1990 r. o odmowie przyjęcia sprzeciwu pokrzywdzonego Janusza K. dotyczącego postanowienia wymienionego Sądu z dnia 15 stycznia 1990 r. o umorzeniu na podstawie art. 1 ust. 1 w zw. z art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 1989 r. o amnestii (Dz. U. Nr 64, poz. 390) postępowania w stosunku do Stanisława K. o przestępstwo określone w art. 166 i art. 156 § 2 k.k. w zw. z art. 10 § 2 k.k. oraz od tegoż postanowienia rewizję nadzwyczajną wniósł Rzecznik Praw Obywatelskich (...).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Trafnie w rewizji nadzwyczajnej podniesiono, że zarządzenie Prezesa Sądu Rejonowego w C. z dnia 23 stycznia 1990 r. o odmowie przyjęcia sprzeciwu pokrzywdzonego Janusza K. jest niesłuszne w świetle uchwały Sądu Najwyższego z dnia 18 kwietnia 1990 r. - V KZP 10/90 (OSNKW 1990, z. 4-6, poz. 18), która głosi: "na postanowienie o umorzeniu postępowania na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 7 grudnia 1989 r. o amnestii (Dz. U. Nr 64, poz. 390) prawo sprzeciwu przysługuje stronom występującym w sprawie (art. 13 ust. 1 powołanej ustawy)". Okoliczność, że pokrzywdzony Janusz K. był stroną w niniejszej sprawie, jest bezsporna, gdyż umorzenie postępowania nastąpiło w jego stadium przygotowawczym. Dlatego też dowolne jest stwierdzenie zawarte w zarządzeniu Prezesa Sądu Rejonowego w C. z dnia 23 stycznia 1990 r., że pokrzywdzony nie był osobą uprawnioną do wniesienia sprzeciwu dotyczącego tego postanowienia.W tych warunkach za uzasadniony należy uznać podniesiony w rewizji nadzwyczajnej zarzut wydania zaskarżonego zarządzenia z oczywistą obrazą art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 7 grudnia 1989 r. o amnestii.Wyłoniło się natomiast - na tle niniejszej sprawy - pytanie, czy art. 463 § 1 k.p.k. stwarza podstawę do zaskarżenia tego zarządzenia w trybie rewizji nadzwyczajnej. Z treści art. 463 § 1 k.p.k bowiem wynika, że rewizja nadzwyczajna może być wniesiona od prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie sądowe.Na tak postawione pytanie - zdaniem Sądu Najwyższego - należy udzielić odpowiedzi twierdzącej. Należy uznać za niezrozumiałe, a nawet jawnie niesprawiedliwe takie stanowisko, które eliminowałoby możliwość wniesienia rewizji nadzwyczajnej od zarządzenia kończącego postępowanie karne. Takie zarządzenie jest bowiem zarządzeniem kończącym postępowanie sądowe i ani materialną treścią, ani też prawnoprocesowym znaczeniem nie różni się od postanowienia kończącego prawomocnie postępowanie sądowe (arg. z art. 379 k.p.k.).Dlatego też Sąd Najwyższy, podzielając stanowisko wyrażone w rewizji nadzwyczajnej Rzecznika Praw Obywatelskich, uchylił zaskarżone zarządzenie i przekazał sprawę Prezesowi Sądu Rejonowego w C. w celu wydania zarządzenia o przyjęciu sprzeciwu pokrzywdzonego Janusza K. i nadanie tej sprawie właściwego biegu w myśl art. 13 ust. 3 powołanej ustawy o amnestii.W wyniku natomiast uwzględnienia pierwszego wniosku rewizji nadzwyczajnej rozważania co do merytorycznej zasadności zaskarżonego postanowienia stały się bezprzedmiotowe.