V KRN 335/67

WyrokIzba Karna1967-11-30

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nieprawomocne postanowienie prokuratora o umorzeniu postępowania w sprawie, o ściganie którego pokrzywdzony został zawiadomiony, rozpoczyna bieg 3-miesięcznego terminu do wniesienia oskarżenia prywatnego?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że nieprawomocne postanowienie prokuratora o umorzeniu postępowania nie jest wiążące dla stron do chwili jego uprawomocnienia się, ponieważ może zostać uchylone przez instancję nadrzędną. W związku z tym, bieg 3-miesięcznego terminu do wniesienia oskarżenia prywatnego rozpoczyna się od dnia, w którym pokrzywdzony został zawiadomiony o ostatecznej decyzji prokuratora rozstrzygającej jego zażalenie.
Stan faktyczny
Pokrzywdzony wniósł akt oskarżenia przeciwko kilku osobom o pobicie i znieważenie. Prokurator początkowo umorzył dochodzenie, o czym zawiadomił pokrzywdzonego. Pokrzywdzony złożył zażalenie, które zostało rozstrzygnięte przez Prokuratora Wojewódzkiego. Sądy obu instancji umorzyły postępowanie, uznając, że pokrzywdzony nie wniósł oskarżenia prywatnego w terminie 3 miesięcy od zawiadomienia o umorzeniu przez prokuratora powiatowego. Minister Sprawiedliwości wniósł rewizję nadzwyczajną, zarzucając obrazę prawa przez błędne zastosowanie art. 13 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone wyroki i przekazał sprawę Sądowi Powiatowemu w Gołdapi do ponownego rozpoznania.

Pełny tekst orzeczenia

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Paluch. Sędziowie: A. Kafarski (sprawozdawca), J. Szamrej.Prokurator Prokuratury Generalnej: M. Tuszyńska.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Antoniego D., Czesława L., Antoniego H., Antoniego N. i Edmunda W., oskarżonych z art. 237 § 1 i 256 § 1 k.k., po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej założonej przez Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Białymstoku z dnia 25 listopada 1966 r. utrzymującego w mocy wyrok Sądu Powiatowego w Gołdapi z dnia 19 sierpnia 1966 r., na podstawie art. 394-396, 400, 383 pkt 3 i 388 § 1 k.p.k.uchylił wymienione wyżej wyroki i sprawę przekazał Sądowi Powiatowemu w Gołdapi do ponownego jej rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneWładysław K. wniósł w dniu 16 czerwca 1966 r. do Sądu Powiatowego w Gołdapi akt oskarżenia przeciwko Antoniemu D., Czesławowi L., Antoniemu H., Antoniemu N. i Edmundowi W., oskarżając ich o to, że dnia 10 września 1965 r. w G. pobili go, zadając mu lekkie uszkodzenia ciała, i obrazili jego godność osobistą, znieważając go obelżywymi wyrazami, tj. o przestępstwo z art. 237 § 1 k.k. i 256 § 1 k.k.Sąd Powiatowy w Gołdapi wyrokiem z dnia 19 sierpnia 1966 r. umorzył postępowanie w sprawie na podstawie przepisu art. 13 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. (Dz. U. Nr 54, poz. 308) a Sąd Wojewódzki w Białymstoku wyrokiem z dnia 25 listopada 1966 r. utrzymał wyrok Sądu Powiatowego w mocy.W sprawie tej rewizję nadzwyczajną na niekorzyść oskarżonych, w terminie wskazanym w art. 397 k.p.k., założył Minister Sprawiedliwości, zarzucając zaskarżonym wyrokom obrazę art. 3 lit. c) k.p.k. w związku z art. 13 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. (Dz. U. Nr 54, poz. 308) przez umorzenie postępowania w sprawie mimo braku podstaw ku temu.W konkluzji rewizja wnosi o uchylenie zaskarżonych wyroków i o przekazanie sprawy Sądowi Powiatowemu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Umarzając postępowanie w sprawie Sądy obu instancji miały na uwadze fakt, że Prokurator Powiatowy, prowadzący początkowo dochodzenie przeciwko wyżej wymienionym oskarżonym o przestępstwo z art. 241 k.k. umorzył postępowanie w sprawie, nie znajdując podstaw do ścigania oskarżonych z oskarżenia publicznego, i o powyższej decyzji zawiadomił pokrzywdzonego w dniu 19 lutego 1966 r. Wobec tego, że pokrzywdzony nie wniósł oskarżenia w trybie prywatnoskargowym w terminie 3 miesięcy od dnia 19 lutego 1966 r., Sąd uznał, że w sprawie ma zastosowanie art. 13 ustawy z dnia 2 grudnia 1966 r. (Dz. U. Nr 54, poz. 308).Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu swego orzeczenia powołał się na pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w sprawach VI KO 60/61 i V KRN 370/66 i wyprowadził z niego wniosek, że bieg terminu 3-miesięcznego przewidzianego w art. 13 cytowanej ustawy rozpoczyna się od chwili uzyskania przez pokrzywdzonego wiadomości o odstąpieniu prokuratora od ścigania - niezależnie od tego, czy decyzja oskarżyciela publicznego jest prawomocna.Tego rodzaju interpretacja art. 13 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. (Dz. U. Nr 54, poz. 308) jest błędna. Nieprawomocne postanowienie prokuratora o umorzeniu postępowania w sprawie nie przesądza ostatecznie trybu, w jakim sprawa powinna się toczyć dalej, i nie jest wiążące dla stron do chwili jego uprawomocnienia się, albowiem może ono być uchylone przez instancję nadrzędną.W związku z tym, dniem, od którego w niniejszej sprawie należało liczyć bieg 3-miesięcznego terminu, był dzień, w którym pokrzywdzony został zawiadomiony o decyzji Prokuratora Wojewódzkiego o rozstrzygnięciu jego zażalenia, złożonego na postanowienie prokuratora powiatowego z dnia 16 lutego 1966 r.Postanowienie Prokuratora Wojewódzkiego w Białymstoku rozstrzygające zażalenie pokrzywdzonego zostało wydane w dniu 26 kwietnia 1966 r. (brak jest w aktach Prokuratury Powiatowej w Gołdapi dowodu jego doręczenia). Skoro pokrzywdzony złożył do Sądu akt oskarżenia przeciwko wymienionym na wstępie oskarżonym w dniu 10 czerwca 1966 r., to termin przewidziany w art. 13 cytowanej wyżej ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. (Dz. U. Nr 54, poz. 208) został przez pokrzywdzonego zachowany.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 237 § 1art. 394art. 237 § 1 KKart. 13art. 397 KPKart. 3art. 241 KK§ 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 17.07.2026.