V KRN 359/68

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Dąbrowski.Sędziowie: Z. Kubec (sprawozdawca), H. Kempisty.Prokurator Prokuratury Generalnej: J. Rother.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Albina G., oskarżonego z art. 2 § 2 lit. b), w związku z art. 6 lit. b) ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228), po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej założonej przez Prokuratora Generalnego PRL na niekorzyść oskarżonego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 16 grudnia 1967 r., na podstawie art. 394-396, 400, 383 pkt 2 i 3, 388 § 1 k.p.k.uchylił zaskarżony wyrok Sądu Wojewódzkiego w części dotyczącej orzeczeń w punktach I-III i utrzymał w tym zakresie w mocy wyrok Sądu Powiatowego w Pile z dnia 23 sierpnia 1967 r., przyjmując za podstawę skazania oskarżonego Albina G. za zagarnięcie z włamaniem przepis art. 6 lit. a) zdanie pierwsze ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) w związku z art. 36 k.k. (...).Uzasadnienie faktyczneProkurator Powiatowy w Trzciance oskarżył Albina G. o to że:I. w dniu 1 czerwca 1967 r. w P., przed upływem 5 lat od skazania za kradzieże mienia prywatnego, jako ślusarz-rewident wagonów na terenie stacji towarowej PKP, po zerwaniu dwóch plomb od kranów spustowych i po otwarciu spustu przy pomocy klucza, dokonał kradzieży z wagonu cysterny 2,36 litra spirytusu wartości 556,96 złotych na szkodę Polskich Kolei Państwowych, tj. o czyn przewidziany w art. 2 § 2 lit. b) w związku z art. 6 lit. b) ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228);II. w czasie i miejscu jak - wyżej, po dokonaniu omawianej w punkcie I kradzieży spirytusu i zatrzymaniu go przez strażnika Straży Ochrony Kolei Mikołaja P., obiecał mu poczęstunek alkoholem w tym celu, aby wylał na ziemię skradziony a nalany do bańki blaszanej spirytus i nie prowadził żadnych czynności służbowych związanych z tą kradzieżą, tj. o czyn określony w art. 134 k.k.Sąd Powiatowy w Pile wyrokiem z dnia 23 sierpnia 1967 r. uznał oskarżonego Albina G. za winnego zarzuconych mu czynów i skazał go: za czyn opisany w pkt I aktu oskarżenia na zasadzie art. 2 § 1 lit. b) w związku z art. 6 lit. b) ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) oraz art. 47 § 1 lit. c) k.k. - na karę 1 roku więzienia i na grzywnę w kwocie 800 zł z zamianą w razie nieuiszczenia w terminie na więzienie, licząc jeden dzień więzienia jako równoważnik 50 zł grzywny, oraz na karę dodatkową utraty praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 2 lat; za czyn opisany w pkt II na zasadzie art. 134 k.k. - na karę 6 miesięcy więzienia oraz na grzywnę w kwocie 300 zł z zamianą w razie nieuiszczenia w terminie na więzienie, przyjmując jeden dzień więzienia jako równoważnik 50 zł grzywny; na zasadzie art. 31, 32 i 34 k.k. wymierzył oskarżonemu karę łączną 1 roku więzienia i 800 zł grzywny, przyjmując w razie niezapłacenia jej w terminie 1 dzień więzienia jako równoważnik 50 zł grzywny; na mocy art. 58 k.k. zaliczył na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności okres tymczasowego aresztowania od dnia 1 czerwca 1967 r.Od wyroku tego obrońca oskarżonego Albina G. założył rewizję.Sąd Wojewódzki w Poznaniu wyrokiem z dnia 14 grudnia 1967 r. uchylił wyrok Sądu I instancji w części skazującej oskarżonego Albina G. za przestępstwo opisane w pkt I aktu oskarżenia oraz w części orzekającej karę łączną (pkt I i III sentencji tego wyroku) i uznał oskarżonego za winnego tego, że:dnia 1 czerwca 1967 r. w P., będąc w 1966 r. prawomocnie skazany za przestępstwo z art. 257 § 1 k.k., ukradł na szkodę PKP z cysterny-wagonu 2,36 litra spirytusu wartości nie przekraczającej kwoty 300 zł i na podstawie art. 1 § 1 w związku z art. 23 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. (Dz. U. Nr 23, poz. 149) skazał go na grzywnę w kwocie 500 zł, zamiast kar grzywny orzeczonych za wyżej opisany czyn i za czyn z art. 134 k.k. wymierzył oskarżonemu na zasadzie art. 32 k.k. karę łączną grzywny w kwocie 800 zł z zamianą w razie nieuiszczenia w terminie na 16 dni więzienia; w pozostałej części utrzymał w mocy wyrok Sądu I instancji.Ten ostatni wyrok zaskarżył rewizją nadzwyczajną Prokurator Generalny PRL, zarzucając obrazę art. 8, 320 i 339 § 1 k.p.k., polegającą na nierozważeniu tych wszystkich okoliczności dotyczących czynu opisanego w pkt I aktu oskarżenia, które wskazują na to, że w czynie tym są znamiona przestępstwa określonego w art. 6 lit. a) zdanie pierwsze ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228), i wnosił o uchylenie wyroku Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 16 grudnia 1967 r. w częściach I-III oraz o utrzymanie w tym zakresie w mocy wyroku Sądu Powiatowego w Pile z dnia 23 sierpnia 1967 r., przyjmując za podstawę skazania oskarżonego Albina G. za czyn opisany w pkt I aktu oskarżenia art. 6 lit. a) zdanie pierwsze ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) w związku z art. 36 k.k.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Wyrok Sądu Wojewódzkiego w zaskarżonych rewizją nadzwyczajną częściach został wydany z mającą wpływ na jego treść obrazą powołanych przepisów prawa procesowego i z tego względu nie mógł się ostać w tych częściach.Jak wynika z uzasadnienia wyroku z dnia 16 grudnia 1967 r., Sąd Wojewódzki nie rozważył w należyty sposób wszystkich okoliczności mających znaczenie dla kwestii winy oskarżonego Albina G. Z tych również względów Sąd Wojewódzki nie mógł przeprowadzić właściwej kontroli rewizyjnej ustaleń Sądu I instancji w zakresie winy oskarżonego, jak również dokonać należytych ustaleń własnych w tym zakresie. W tych warunkach Sąd Wojewódzki doszedł do błędnego przekonania, że zebrane w sprawie dowody dają jedynie podstawę do uznania, iż w działaniu oskarżonego są znamiona wykroczenia określonego w art. 1 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. (Dz. U. Nr 23, poz. 149).Sąd Wojewódzki, kwestionując zasadność ustaleń Sądu I instancji co do wartości skradzionego spirytusu i co do sposobu dokonania tej kradzieży, wyszedł z założenia, że "wagon cysterna (...) jest swego rodzaju pojemnikiem, jak np. beczka lub skrzynka, a nie pomieszczeniem, do którego wnętrza można wtargnąć, a ponieważ istotą włamania w rozumieniu art. 2 § 2 lit. b) cytowanej ustawy jest wtargnięcie sprawcy do zamkniętego pomieszczenia przy użyciu siły fizycznej, przeto nie można oskarżonemu przypisać "włamania" w rozumieniu powołanego przepisu, tj. art. 2 § 2 lit. b) cytowanej ustawy.Stanowisko to jest niesłuszne. Zgodnie z ustaloną judykaturą Sądu Najwyższego przez "włamanie" należy rozumieć usunięcie przemocą zamknięcia czy zabezpieczenia do pomieszczenia, ze znajdującym się w nim mieniem, które po usunięciu przeszkody przy użyciu siły fizycznej ma ulec zagarnięciu (a więc w konkretnym wypadku - po zerwaniu plomb i odkręceniu śrub zabezpieczających spirytus znajdujący się w wagonie-cysternie). Okoliczność, że sprawca "nie wdziera się do wnętrza" wagonu-cysterny, nie może mieć znaczenia - podobnie jak ma to miejsce w wypadku, gdy np. po wyłamaniu podłogi z wagonu kolejowego sprawcy, nie wchodząc do niego, zsypują znajdujące się tam luzem zboże, ziemniaki itp.Nie ulega więc kwestii, że wagon-cysterna - podobnie jak inne wagony towarowe zamknięte, które w sposób przewidziany przepisami zabezpieczają znajdujące się w nich mienie przewożone - jest pomieszczeniem zamkniętym, niedostępnym dla osób do tego nie upoważnionych. Dlatego też zdjęcie zagradzających ten dostęp plomb i odkręcenie "śrub" od kranów zamykających cysternę jest usunięciem przeszkody przy użyciu siły fizycznej w rozumieniu art. 2 § 2 lit. b) cytowanej ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228).Sąd Wojewódzki, sugerując się tym, że przewożony w cysternie rektyfikowany spirytus ulega jeszcze filtrowaniu przed skierowaniem go na rynek, doszedł do niesłusznego wniosku, że jest on tylko półfabrykatem i dlatego nie można ustalać jego wartości według cen detalicznych, lecz znacznie niżej (w danym wypadku - w wysokości nie przekraczającej kwoty 300 zł).Również i to stanowisko jest niesłuszne. Wprawdzie spirytus rektyfikowany, przewożony w wagonach-cysternach, ulega jeszcze filtrowaniu, jednakże stanowi on fabrykat, którego cenę należy określić już łącznie z podatkiem, a więc taką, jaką określono w notatce służbowej z dnia 1 czerwca 1967 r. Nie może mieć przy tym znaczenia okoliczność, że cena tego spirytusu "w obrocie międzyzakładowym" oznaczona jest na 15 zł (zeznania świadka Urszuli M.).Wypada zauważyć, że zgodnie z wytycznymi wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej w zakresie prawidłowego stosowania przepisów ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) oraz przepisów ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. (Dz. U. Nr 4, poz. 11 - OSN zesz. III z 1962 r. poz. 37) wartość mienia społecznego stanowiącego półfabrykat, którego cena detaliczna nie została ustalona przez Państwo, określają odpowiednie wskaźniki przeliczeniowe ustalone przez Państwową Komisję Cen, a nie ceny "w obrocie międzyzakładowym" (vide pismo Zjednoczenia Przemysłu Spirytusowego z dnia 10 czerwca 1968 r., ujawnione w trybie art. 389 § 3 k.p.k.). W tych warunkach brak jest podstaw do uznania, że wartość skradzionego przez oskarżonego Albina G. spirytusu nie przekracza kwoty 300 zł, jak to błędnie przyjął Sąd Wojewódzki.Ponadto Sąd Wojewódzki nie rozważył przy wyrokowaniu tej okoliczności, że oskarżony dopuścił się zarzuconego mu czynu w warunkach recydywy określonej w art. 6 cytowanej ustawy. Oskarżony bowiem był już karany za kradzieże mienia prywatnego wyrokiem Sądu Powiatowego w Pile z dnia 19 kwietnia 1962 r. i wyrokiem Sądu Powiatowego w Wyrzysku z dnia 1 marca 1966 r., przy czym karę 6 miesięcy więzienia orzeczoną tym ostatnim wyrokiem odbył we wrześniu 1965 r.Okoliczność ta wskazuje na to, że Sąd Wojewódzki nie miał podstawy do uznania przypisanego oskarżonemu czynu za wykroczenie, nawet przy ustaleniu niskiej (do 300 złotych) wartości skradzionego spirytusu i przy braku podstaw do uznania, że oskarżony dokonał kradzieży z włamaniem, które to ustalenia, jak wynika z dotychczasowych wywodów, są błędne. Zgodnie bowiem z przepisami art. 16 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1966 r. (Dz. U. Nr 23, poz. 149) nie stosuje się przepisów art. 1-10 tej ustawy m.in. do osób, które popełniły czyn określony w tych przepisach w ciągu 5 lat od uprawomocnienia się orzeczenia za przestępstwo należące do tego samego rodzaju lub popełnione z tych samych pobudek.Wypada również zaznaczyć, że Sąd Wojewódzki nie rozważył tego, że oskarżony dopuścił się kradzieży spirytusu już po wejściu w życie cytowanej ustawy, co przy uznaniu, że wartość tego spirytusu wynosi mniej niż 300 zł, uzasadniałoby - przyjmując błędnie, że nie zachodzą w sprawie warunki określone w art. 16 cytowanej ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. (Dz. U. Nr 23, poz. 149) - uznanie w tej części wyroku sądu rewizyjnego za nieważny (art. 11 k.p.k.).W tych warunkach nie można uznać za zasadny wyroku Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 16 grudnia 1967 r. w zaskarżonych częściach (I-III sentencji wyroku), skoro ustalenia Sądu Powiatowego w Pile w wyroku z dnia 23 sierpnia 1967 r. mają potwierdzenie w powołanych dowodach.Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.