V KRN 412/68

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Budzianowski (sprawozdawca). Sędziowie: Z. Chełmicki, L. Jax, I. Kazimierczak, H. Kempisty, Z. Neumann, K. Wagner.Prokurator Prokuratury Generalnej: W. Gawlikowski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Bogumiła B. i Ignacego M., oskarżonych z art. 27 k.k. w związku z art. 23 § 2 k.k. oraz w związku z art. 45 § 1 u.k.s., po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej założonej przez Prokuratora Generalnego PRL od wyroku Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 1968 r., utrzymującego w mocy wyrok Sądu Wojewódzkiego w Zielonej Górze z dnia 13 grudnia 1967 r., na podstawie art. 394-396, 400 § 2 i 1, 383 pkt 2 i 3, 388 § 1 k.p.k.1. uchylił oba zaskarżone wyroki,2. oskarżonych Bogumiła B., syna Stefana i Wandy, urodzonego 14 czerwca 1942 r., oraz Ignacego M., syna Ignacego i Wiktorii, urodzonego 7 stycznia 1933 r., uznał za winnych tego, że w dniu 10 września 1966 r. w M. udzielili pomocy Markusowi S. vel Mateuszowi J. w sprzedaży Halinie Ś. dwu banknotów stumarkowych Niemieckiej Republiki Federalnej, nie wiedząc, że zostały one przerobione i utraciły swą wartość w roku 1947, przy czym wartość dwu autentycznych i ważnych banknotów stumarkowych NRF wynosiła 1.199,80 zł, i za to na podstawie art. 45 § 2 u.k.s. w związku z art. 27 k.k. i 23 § 2 k.k. skazał obu oskarżonych na karę grzywny po 3.000 zł z zamianą na areszt zastępczy, przyjmując 1 dzień aresztu za równoważnik 100 zł grzywny (...).Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w Zielonej Górze wyrokiem z dnia 13 grudnia 1967 r. skazał m.in. Bogumiła B. z art. 27 k.k. i 23 § 2 k.k. w związku z art. 45 § 1 u.k.s. na 6 miesięcy więzienia i 2.000 zł grzywny za to, że 10 września 1966 r. wspólnie z Ignacym M. udzielił pomocy Markusowi S. vel Mateuszowi J. w sprzedaży Halinie Ś. dwu przerobionych banknotów stumarkowych Niemieckiej Republiki Federalnej, które utraciły swą wartość w 1947 r., działając w przekonaniu, że są autentyczne.Ignacy M. na podstawie tych samych przepisów za opisany wyżej czyn został skazany na 7 miesięcy więzienia i 2.000 zł grzywny.Sąd Najwyższy, rozpoznając sprawę na skutek rewizji oskarżonych, wyrokiem z dnia 21 maja 1968 r. powyższy wyrok Sądu Wojewódzkiego w Zielonej Górze utrzymał w mocy.Od tych wyroków założył rewizję nadzwyczajną na korzyść obu oskarżonych Prokurator Generalny PRL.Rewizja nadzwyczajna zarzuca obrazę prawa materialnego polegającą na skazaniu oskarżonych Bogumiła B. i Ignacego M. za przypisane im przestępstwo z art. 45 § 1 u.k.s. w związku z art. 27 k.k. i 23 § 2 k.k. zamiast z art. 27 k.k. i art. 45 § 2 u.k.s., a to na skutek błędnego określenia wartości przedmiotu tego występku dewizowego, mianowicie nie według kursu marek NRF ustalonego przez Narodowy Bank Polski i ogłoszonego w Monitorze Polskim, lecz według ceny rzeczywiście zapłaconej w transakcji sprzedaży 2 banknotów stumarkowych NRF, do której zawarcia udzielili pomocy, wnosząc w konkluzji:1) o uchylenie wyroku Sądu Najwyższego w Warszawie z dnia 21 maja 1968 r. i wyroku Sądu Wojewódzkiego w Zielonej Górze z dnia 13 grudnia 1967 r. w stosunku do oskarżonych Bogumiła B. i Ignacego M.,2) o uznanie tych oskarżonych za winnych tego, że 10 września 1966 r. w M. udzielili pomocy Markusowi S. vel Mateuszowi J. w sprzedaży Halinie Ś. dwu banknotów stumarkowych Niemieckiej Republiki Federalnej, nie wiedząc, że zostały one przerobione i utraciły swą wartość w 1947 r., przy czym wartość dwu autentycznych i ważnych banknotów stumarkowych NRF wynosiła 1.199 zł 80 gr, tj. występku przewidzianego w art. 45 § 2 u.k.s. w związku z art. 27 k.k. i art. 29 k.k., i o wymierzenie oskarżonym stosownej kary grzywny.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy w składzie powiększonym zważył, co następuje:Rację ma rewizja nadzwyczajna, jeśli twierdzi, że oba wyroki nie są słuszne, zapadły bowiem z obrazą przepisów prawa materialnego.Sąd Wojewódzki w Zielonej Górze, skazując oskarżonych z art. 45 § 1 u.k.s., nie wypowiedział się w ogóle co do wartości banknotów będących przedmiotem transakcji, a więc co do kwestii istotnej dla kwalifikacji czynu.Sąd Najwyższy natomiast wypowiedział pogląd, że skoro banknoty te w momencie transakcji nie przedstawiały żadnej wartości, to wartość ich należy określić według mniemania sprawców kwotą, za jaką zostały sprzedane, to jest kwotą 4.500 zł, co uzasadniało - zdaniem Sądu Najwyższego - zastosowanie § 1, a nie § 2 art. 45 u.k.s.To stanowisko Sądu Najwyższego jest błędne.O wartości zagranicznych środków płatniczych decyduje nie cena ich sprzedaży w zawartej bez zezwolenia transakcji, lecz kurs tych walut, ustalony i ogłoszony przez Prezesa Narodowego Banku Polskiego w Monitorze Polskim.Wynika to między innymi z art. 12 pkt 5 ustawy dewizowej z dnia 28 marca 1952 r. (Dz. U. Nr 21, poz. 133) oraz uchwały Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 1961 r. (postanowienie składu siedmiu sędziów VI KO 91/60). Identyczne stanowisko (co do kursu dolara USA) zajął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 20 lipca 1960 r. w sprawie I K 85/60.Według obowiązującego w tym czasie obwieszczenia Prezesa Narodowego Banku Polskiego z dnia 1 września 1966 r. (Monitor Polski Nr 45, poz. 227) średni kurs marki NRF w banknotach wynosił 599,90 zł za 100 marek. W tych warunkach wartość dwu stumarkowych banknotów, które oskarżeni uważali za autentyczne, powinna być ustalona według tego kursu na 1.199 zł 80 gr.Uzasadnia to zastosowanie do czynu przypisanego oskarżonym kwalifikacji § 2 art. 45 u.k.s. w związku z art. 27 k.k. i 23 § 2 k.k.Mając powyższe na uwadze, należało oba zaskarżone wyroki uchylić i zgodnie z wnioskiem rewizji orzec jak w sentencji, uwzględniając przy wymiarze kary zarówno wartość transakcji przestępczej dokonanej przy pomocy oskarżonych, jak i wysokość uzyskanych korzyści, a także okoliczności powołane w uzasadnieniu wyroku Sądu Wojewódzkiego a odnoszące się do oskarżonych Bogumiła B. i Ignacego M.