V KRN 70/70

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia A. Pyszkowski. Sędziowie: J. Szamrej, T. Majewski (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: J. Rother.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 5 maja 1970 r. sprawy Genowefy R., oskarżonej z art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) w związku z art. 1 § 1 lit. a) ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. (Dz. U. Nr 4, poz. 11), z powodu rewizji nadzwyczajnej wniesionej przez Prokuratora Generalnego PRL od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Bydgoszczy z dnia 13 sierpnia 1969 r., dotyczącego złagodzenia kary pozbawienia wolności na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii (Dz. U. Nr 21, poz. 151),oddalił rewizję nadzwyczajną; kosztami postępowania wynikłymi z jej wniesienia obciążył Skarb Państwa.Uzasadnienie faktyczneSąd Powiatowy w Lidzbarku Warmińskim wyrokiem z dnia 30 marca 1968 r. skazał m.in. Genowefę R. z art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) w związku z art. 1 § 1 lit. a) ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. (Dz. U. Nr 4, poz. 11) - za to, że w okresie od 15 lutego 1963 r. do 25 sierpnia 1966 r. w D., jako kierowniczka sklepu tekstylnego nr 39, systematycznie zabierała w celu przywłaszczenia z powierzonego sobie sklepu pieniądze pochodzące z utargu, w ogólnej kwocie 54.527,60 zł, przy czym kwotę 20.466 zł przywłaszczyła sobie wspólnie ze współoskarżonym Bernardem R., towaroznawcą PSS - na karę 5 lat i 6 miesięcy więzienia, 20.000 zł grzywny z zamianą w razie nieuiszczenia w terminie na 400 dni więzienia, karę dodatkową przepadku majątku w postaci przedmiotów wyszczególnionych w wyroku oraz utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 5 lat; a ponadto Sąd zasądził od Genowefy R. na podstawie art. 3311 d.k.p.k. na rzecz PSS w O. - Oddział w L. kwotę 34.061,60 zł.Tym samym wyrokiem Genowefa R. została skazana z art. 286 § 1 d.k.k. za niedopełnienie w tym samym czasie i miejscu swych obowiązków wynikających z funkcji kierowniczki tegoż sklepu, przez co spowodowała brak towarowo-gotówkowy w kwocie 17.038,77 zł, na karę 1 roku więzienia i 7.000 zł grzywny z zamianą w razie nieuiszczenia w terminie na 140 dni więzienia.Jako karę łączną Sąd wymierzył Genewefie R. karę 6 lat więzienia, z zaliczeniem na jej poczet okresu tymczasowego aresztowania od dnia 8 maja 1967 r. do dnia wyroku, i grzywnę w wysokości 22.000 zł z zamianą w razie jej nieuiszczenia w terminie na 440 dni więzienia, obok kar dodatkowych wyżej wskazanych.Po rozpoznaniu rewizji oskarżonych Sąd Wojewódzki w Olsztynie wyrokiem z dnia 10 października 1968 r. utrzymał w mocy wyrok I instancji w części dotyczącej Genowefy R.Oskarżona odbywała karę po uprawomocnieniu się wyroku.Sąd Wojewódzki w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 13 sierpnia 1969 r. złagodził o jedną trzecią - na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii (Dz. U. Nr 21, poz. 151) - karę 5 lat i 6 miesięcy więzienia wymierzoną Genowefie R., tj. do 3 lat i 8 miesięcy więzienia.Oskarżona została zawiadomiona o treści tego postanowienia w dniu jego wydania, natomiast prokuratorowi doręczono je w dniu 4 września 1969 r. Wobec niezaskarżenia przez żadną ze stron, postanowienie to uprawomocniło się w dniu 11 września 1969 r.Tenże sam Sąd Wojewódzki w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 14 sierpnia 1969 r. darował Genowefie R. karę 1 roku więzienia orzeczoną za czyn z art. 286 § 1 d.k.k.Od powyższego postanowienia wniósł rewizję nadzwyczajną Prokurator Generalny PRL na niekorzyść oskarżonej Genowefy R., zarzucając obrazę art. 7 pkt 9 ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii (Dz. U. Nr 21, poz. 151) polegającą na niesłusznym złagodzeniu o jedną trzecią kary 5 lat i 6 miesięcy więzienia, wymierzonej oskarżonej Genowefie R. za przestępstwo popełnione przez nią w ciągu 5 lat po odbyciu kary pozbawienia wolności (1 roku więzienia), orzeczonej przedtem za umyślne przestępstwo tego samego rodzaju wyrokiem Sądu Powiatowego w Lidzbarku Warmińskim, co wyłączyło możliwość stosowania amnestii.W konkluzji rewizja nadzwyczajna wnosi o uchylenie zaskarżonego postanowienia i o umorzenie postępowania w zakresie stosowania względem Genowefy R. przepisów ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii (Dz. U. Nr 21, poz. 151).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna nie jest zasadna.Wbrew zapatrywaniu rewizji brak jest podstaw do przyjęcia, że przestępstwa przypisane oskarżonej w obu sprawach są przestępstwami tego samego rodzaju, skierowanymi przeciwko temu samemu dobru prawnego, tj. mieniu społecznemu (pozostawiając na uboczu przestępstwo z art. 286 § 1 d.k.k. w sprawie Kp 473/67, co do którego rewizja nadzwyczajna nie kwestionuje postanowienia o darowaniu kary).W pierwszej sprawie (Kp 429/59) przypisano oskarżonej niedopełnienie obowiązków służbowych na stanowisku kierowniczki sklepu PSS. Polegało ono na tolerowaniu pożyczenia pieniędzy przez ekspedientkę Krystynę N. oraz na niezawiadomieniu organów ścigania o nadużyciach Krystyny N.W drugiej sprawie (Kp 473/67) oskarżona Genowefa R. została skazana za przywłaszczenie pieniędzy pochodzących z utargu.Nie były to więc przestępstwa tego samego rodzaju, gdyż pierwsze godziło jedynie w system zabezpieczenia mienia społecznego, drugie zaś polegało na bezpośrednim zamachu na to mienie.Jakkolwiek mienie społeczne jest objęte szeroką ochroną w prawie karnym, to jednak pomiędzy poszczególnymi typami przestępstw, które w pewien sposób godzą w to mienie lub naruszają system jego ochrony prawnokarnej, zachodzą poważne różnice, i nie zawsze można uznać, że w tej szerokiej dziedzinie chodzi o przestępstwa tego samego rodzaju (np. zagarnięcie mienia w zestawieniu z niegospodarnością z art. 217 § 1 k.k. albo z niedopełnieniem obowiązku zawiadomienia organów ścigania o przestępstwie, które wyrządziło szkodę w mieniu społecznym).Pomijając już zasadnicze różnice w stronie podmiotowej (brak podobieństwa pobudek, odmienne postacie winy), zasadnicza różnica wyraża się w znamionach przedmiotowych, w czynnościach wykonawczych, w sposobie działania itp.W sprawie oskarżonej Genowefy R. występuje wprawdzie zbieżność funkcji pełnionej w obu wypadkach (kierowniczka sklepu), jednakże różnice pomiędzy przypisanymi jej przestępstwami są tak istotne, iż mimo podobieństwa sytuacji, w których przestępstwa te zostały popełnione, nie można uznać ich jednorodzajowości.Z tych powodów Sąd Najwyższy orzekł jak wyżej.