V KRN 756/67

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Barbary Z. oskarżonej z art. 7 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. (Dz. U. z 1966 r. Nr 23, poz. 149), po rozpoznaniu założonej przez Prokuratora Generalnego PRL na korzyść oskarżonej rewizji nadzwyczajnej od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla województwa warszawskiego w Warszawie z dnia 24 stycznia 1967 r. na podstawie art. 394-396, 400 § 1 i 4, 383 pkt 2 i 4, 378 k.p.k. uchylił powyższy wyrok oraz wyrok Sądu Powiatowego w Grójcu z dnia 13 września 1966 r. i wszczęte przeciwko oskarżonej Barbarze Z. o zarzucany jej czyn postępowanie umorzył (...)Uzasadnienie faktyczneSąd Powiatowy w Grójcu wyrokiem z dnia 13 września 1966 r. uznał Barbarę Z. za winną tego, że dnia 6 czerwca 1966 r. w T., jako bufetowa kawiarni Gminnej Spółdzielni Samopomoc Chłopska w T. oszukała konsumentów co do wagi, nie doważając do dwu napojów kawy 10,2 g surowca kawy, wartości 4,50 zł i skazał oskarżoną za to z mocy art. 8 § 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. (Dz. U. z 1957 r. Nr 39, poz. 171) na 6 miesięcy aresztu z warunkowym zawieszeniem wykonania tej kary na okres 2 lat, a nadto na podstawie art. 42 § 1 k.k. (art.42 § 2 k.k.) sąd wymierzył oskarżonej 500 zł grzywny z zamianą w razie nie-uiszczenia na 10 dni aresztu.Sąd Wojewódzki dla województwa warszawskiego w Warszawie po rozpoznaniu sprawy z powodu rewizji oskarżonej, wyrokiem z dnia 24 stycznia 1967 r. uchylił powyższy wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze i z mocy art. 7 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. (Dz. U. z 1966 r. Nr 23, poz. 149) w związku z art. 2 § 1 k.k. i art. 42 § 2 k.k. skazał oskarżoną za przypisany jej czyn na 1 miesiąc aresztu, z warunkowym zawieszeniem wykonania tej kary na okres 2 lat oraz 500 zł grzywny, z zamianą w razie nieuiszczenia na 10 dni aresztu. Od powyższego wyroku Sądu Wojewódzkiego założył rewizję nadzwyczajną Prokurator Generalny PRL zarzucając temu wyrokowi obrazę przepisów prawa materialnego polegającą na wymierzeniu oskarżonej - skazanej z art. 7 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. (Dz. U. z 1966 r. Nr 23, poz. 149) - grzywny na zasadzie art. 42 § 2 k.k., jakkolwiek przepis ten, zgodnie z art. 2 prawa o wykroczeniach, nie ma zastosowania do wykroczeń i wnosząc na tej podstawie oraz z powołaniem się na art. 17 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. (Dz. U. z 1966 r. Nr 23, poz. 149) o jego uchylenie i o umorzenie postępowania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje.Rewizja nadzwyczajna jest zasadna.Sąd Wojewódzki, uznając za prawidłowe ustalenie Sądu Powiatowego, co do winy oskarżonej, przypisał jej popełnienie wykroczenia z art. 7 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. (Dz. U. z 1966 r. Nr 23, poz. 149) i skazał ją z mocy tego przepisu oraz art. 42 § 2 k.k. na 1 miesiąc aresztu z warunkowym zawieszeniem wykonania tej kary na okres 2 lat oraz na 500 zł grzywny z zamianą w razie nieuiszczenia w terminie na 10 dni aresztu.Wymierzone oskarżonej kary były oczywiście nieprawidłowe.Stwierdzić bowiem należy, że wymierzenie oskarżonej na podstawie art. 42 § 2 k.k. grzywny obok kary pozbawienia wolności nie było dopuszczalne, gdyż przepis ten nie ma do wykroczeń zastosowania, skoro nie został powołany w treści art. 2 prawa o wykroczeniach.Zresztą zauważyć należy, że gdyby przepis art. 42 § 2 k.k. miał zastosowanie do wykroczeń - to nie mógłby mieć zastosowania w konkretnym przypadku, skoro chodziło o wykroczenie zagrożone alternatywnie karą aresztu lub grzywny.Również żaden inny przepis nie dawał podstawy do wymierzenia w tym wypadku grzywny obok kary pozbawienia wolności, w szczególności zaś brak jest takiej podstawy w przepisach ustawy z dnia 15 grudnia 1951 r. o orzecznictwie karno-administracyjnym (Dz. U. z 1966 r. Nr 39, poz. 233) względnie w innych przepisach prawa o wykroczeniach.Nadmienić należy, że Sąd Wojewódzki z obrazą art. 9 ust. 1 pkt 4 lit. a cytowanej ustawy o orzecznictwie karno-administracyjnym zamienił grzywnę na areszt przyjmując dzień aresztu jako równoważnik 50 zł grzywny, aczkolwiek wyżej wymieniony przepis przewiduje, iż dzień aresztu stanowi równoważnik grzywny od 20 zł do 40 zł.O ile chodzi o orzeczenie o warunkowym zawieszeniu wykonania wymierzonej oskarżonej kary aresztu stwierdzić należy, że Sąd Wojewódzki - ustalając okres próby na 2 lata - dopuścił się obrazy art. 12 ust. 2 cytowanej ustawy z dnia 15 grudnia 1951 r., gdyż przepis ten przewiduje okres warunkowego zawieszenia wykonania kary tylko na czas od 6 miesięcy do 1 roku.Stwierdzić wreszcie należy, że Sąd Wojewódzki orzekł i o karach z naruszeniem art. 9 ust. 1 pkt 3 lit. d cytowanej ustawy z dnia 15 grudnia 1951 r. Przepis ten przewiduje, że w wypadku, gdy ustawa daje możność wyboru między karą aresztu a karą grzywny, wymierza się karę grzywny, karę zaś aresztu można wymierzyć wyjątkowo, gdy przemawia za tym waga popełnionego czynu, albo gdy okoliczności sprawy świadczą o demoralizacji sprawcy lub gdy oskarżony działał w sposób zasługujący na szczególne potępienie.Wykroczenie z art. 7 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. (Dz. U. z 1966 r. Nr 23, poz. 149) zagrożone jest alternatywnie sankcją karną aresztu do 3 miesięcy lub grzywny do 4 500 zł, wymierzenie więc kary aresztu wymagało wskazania, jakie wyjątkowe przesłanki przemawiały za orzeczeniem kary pozbawienia wolności. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd Wojewódzki powyższego przepisu art. 9 ust. 1 pkt 3 lit. d ustawy z dnia 15 grudnia 1951 r. nie miał na uwadze przy orzekaniu o karze.Wobec wyżej stwierdzonych uchybień, stanowiących naruszenie przepisów prawa materialnego, należało zaskarżony wyrok Sądu Wojewódzkiego, a zarazem wyrok Sądu Powiatowego, uchylić i zgodnie z wnioskiem rewizji nadzwyczajnej postępowanie umorzyć.Stosownie bowiem do art. 17 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. (Dz. U. z 1966 r. Nr 23, poz. 149) w sprawach o wykroczenia przewidziane w tej ustawie nie można wydać orzeczenia o ukaraniu, jeżeli od popełnienia czynu upłynął rok, w danym zaś wypadku chodzi o czyn popełniony według zarzutu oskarżenia w dniu 6 czerwca 1966 r.Aczkolwiek badanie kwestii winy oskarżonej stało się obecnie już bezprzedmiotowe, zauważyć należy, że ustalenia Sądu Powiatowego oraz Sądu Wojewódzkiego co do winy oskarżonej budziły istotne zastrzeżenia.Z wyjaśnień oskarżonej wynika, że nie przyznała się ona do winy i twierdziła, że podała konsumentom dwie szklanki kawy przygotowane z mniejszej w stosunku do obowiązującej receptury ilości surowca w przekonaniu, iż kawy te, przyrządzone przez jej koleżankę Justynę T., odpowiadają recepturze. W celu wykazania prawdziwości swego twierdzenia powoływała się oskarżona na dowód z przesłuchania świadków Marty K., Heleny P. i Jadwigi S.Sądy orzekające nie przeprowadziły dowodu z przesłuchaniu świadków Heleny P. i Jadwigi S., a w uzasadnieniach swych wyroków zupełnie pominęły dowód z zeznań świadka Marty K., która potwierdziła wyjaśnienia oskarżonej. Ustalenia faktyczne sądów orzekających, jako dokonane z mającą istotny wpływ na treść wyroku obrazą przepisów art. 258 § 2, 260 i 320 k.p.k., były więc błędne, a w każdym razie przedwczesne, badanie jednak kwestii winy oskarżonej - jak wspomniano - stało się obecnie bezprzedmiotowe wobec istniejących przesłanek do umorzenia postępowania.