V KRN 938/67

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Zembaty. Sędziowie: T. Rek, M. Szczepański (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: S. Majewski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Herberta H., oskarżonego z art. 265 k.k., po rozpoznaniu założonej przez Ministra Sprawiedliwości rewizji nadzwyczajnej od nakazu karnego wydanego przez Sąd Powiatowy w Tychach z dnia 25 sierpnia 1967 r., na podstawie art. 394-396, 400 § 1 i 4, 383 pkt 2, 388 § 1 k.p.k.uchylił powyższy nakaz w orzeczeniu o karze aresztu i skazał Herberta H. za przypisany mu czyn na mocy art. 265 k.k. na karę 500 zł grzywny z zamianą w razie nieuiszczenia w terminie na 10 dni aresztu (...).Uzasadnienie faktyczneSąd Powiatowy w Tychach nakazem karnym z dnia 25 sierpnia 1967 r. uznał Herberta H. za winnego, że w czasie od dnia 14 stycznia 1967 r. do dnia 6 lutego 1967 r. czterokrotnie wyłudził przejazd koleją na trasie O.-R., R.-J. i T.-O., wiedząc o tym, że te świadczenia są płatne, i na mocy art. 265 k.k. skazał go na karę czternastu dni aresztu.Wobec niewniesienia sprzeciwu przez oskarżonego powyższy nakaz podlegał wykonaniu jak prawomocny wyrok (art. 40 przepisów wprowadzających k.p.k.). Od tego nakazu rewizję nadzwyczajną na korzyść oskarżonego założył Minister Sprawiedliwości, który zarzucając rażącą niewspółmierność kary w stosunku do przypisanego czynu przez skazanie oskarżonego na 14 dni aresztu zamiast na grzywnę, wniósł w konkluzji o zmianę zaskarżonego orzeczenia przez skazanie Herberta H. za przypisany mu czyn na karę grzywny.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna jest zasadna, aczkolwiek z innej podstawy prawnej, niż to w rewizji podniesiono.Przestępstwo z art. 265 k.k. zagrożone jest alternatywnie karą aresztu do roku lub karą grzywny. W myśl art. 57 § 2 k.k., w razie istnienia wspomnianego wyżej alternatywnego zagrożenia sankcją, wymierzenie kary pozbawienia wolności dopuszczalne jest tylko wtedy, gdy sąd orzekający dojdzie do przekonania, że skazanie na grzywnę nie byłoby celowe. Dodać trzeba, że powyższe zasady mają zastosowanie w postępowaniu nakazowym, oczywiście z ograniczeniem wynikającym z art. 31 i 33 przepisów wprowadzających k.p.k.Niecelowość wymierzenia grzywny zachodzi między innymi wtedy, gdy z góry wiadomo, że sprawca nie będzie mógł jej uiścić, albo gdy ze względu na jego stosunki majątkowe grzywna nawet w dość znacznej wysokości nie będzie stanowiła dlań dostatecznej dolegliwości. Przy ocenie niecelowości wymierzenia kary grzywny nie można także pomijać istoty czynu oskarżonego oraz stopnia niebezpieczeństwa społecznego tegoż czynu. Ponadto należy mieć na uwadze, iż wymierzenie kary krótkoterminowego pozbawienia wolności zamiast grzywny budzi zastrzeżenia z punktu widzenia uznanego w orzecznictwie sądowym nikłego waloru reedukacyjnego takiej kary.Przy uwzględnieniu tych przesłanek należało dojść do przekonania, że istota przypisanego czynu, stopień niebezpieczeństwa społecznego tego czynu oraz fakt, że oskarżony pracuje i nie był dotychczas karany sądownie, przemawiają w całej pełni za celowością wymierzenia mu kary grzywny. Wymierzając oskarżonemu karę aresztu Sąd Powiatowy orzekł zatem z obrazą art. 57 § 2 k.k.Mając na uwadze wyżej przytoczone przesłanki, a nadto wartość wyłudzonego przez oskarżonego świadczenia i fakt czterokrotnego (w krótkim odstępie czasu) przejazdu bez ważnego biletu, Sąd Najwyższy za karę adekwatną do stopnia winy oskarżonego i jego stanu majątkowego uznał karę 500 zł grzywny.Z wyżej przytoczonych względów i na podstawie przytoczonych przepisów orzeczono jak w sentencji.