V K 425/64

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Bogusławski.Sędziowie: J. Zembaty (sprawozdawca), M. Szczepański.Prokurator Generalnej Prokuratury: M. Tuszyńska.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Stanisława Marka D., oskarżonego z art. 261 k.k., po rozpoznaniu założonej przez Prokuratora Generalnego PRL rewizji nadzwyczajnej na niekorzyść oskarżonego od wyroku Sądu Powiatowego w Radomsku z dnia 4 września 1963 r. i zmieniającego go wyroku Sądu Wojewódzkiego w Łodzi - Ośrodek Zamiejscowy w Piotrkowie z dnia 13 listopada 1963 r., na podstawie art. 394-396, 400, 383 pkt 3, 388 § 1 k.p.k.uchylił oba zaskarżone wyroki w orzeczeniu o karze i za przypisany czyn skazał oskarżonego Stanisława Marka D. z mocy art. 23 § 1 k.k. w związku z art. 261 k.k. oraz przy zastosowaniu art. 42 § 2 i art. 47 § 1 lit. c) k.k. na 3 lata więzienia z utratą praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres lat 2 oraz na grzywnę w kwocie 3.000 zł z zamianą w razie nieuiszczenia w terminie na 30 dni więzienia zastępczego; na poczet orzeczonej kary trzech lat więzienia zaliczył oskarżonemu D. w myśl art. 58 k.k. okres tymczasowego aresztowania od dnia 20 kwietnia 1963 r. oraz odbytą dotychczas karę (...).Rewizja nadzwyczajna Prokuratora Generalnego PRL od wyroku Sądu Powiatowego w Radomsku z dnia 4 września 1963 r. i zmieniającego go wyroku Sądu Wojewódzkiego w Łodzi-Ośrodek w Piotrkowie z dnia 13 listopada 1963 r. w sprawie Stanisława Marka D., oskarżonego z art. 261 k.k., założona na niekorzyść tegoż oskarżonego Stanisława D. na podstawie przepisu art. 371 pkt 2 i 3 k.p.k., zarzuciła wyrokowi Sądu Powiatowego w Radomsku obrazę art. 8, 320 i 339 § 1 lit. a) k.p.k. przez nierozważenie okoliczności mających wpływ na wymiar kary, wyrokowi zaś Sądu Wojewódzkiego w Łodzi-Ośrodek w Piotrkowie błędną ocenę okoliczności faktycznych, przyjętych za podstawę wyroku, przez niesłuszne uznanie, że wymierzenie kary grzywny oskarżonemu Stanisławowi Markowi D. było niecelowe, oraz wniosła o uchylenie obu zaskarżonych wyroków w części orzekającej o karze i o wymierzenie oskarżonemu Stanisławowi Markowi D. - obok orzeczonej kary utraty praw publicznych i obywatelskich praw honorowych - kary grzywny i znacznie surowszej kary więzienia.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd:Rewizja nadzwyczajna jest zasadna.Wyrokiem Sądu Powiatowego w Radomsku z dnia 4 września 1963 r. oskarżony Stanisław Marek D. został uznany za winnego tego, że "w nocy na 20 kwietnia 1963 r. w R., wspólnie z Markiem Janem K., w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, bijąc po głowie Janinę G., zmuszał ją do wydania im posiadanych pieniędzy", i za czyn ten został skazany na podstawie art. 261 k.k. oraz art. 47 § 1 lit. c) k.k. na karę 1 roku więzienia z utratą praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 2 lat.Przy wymiarze kary Sąd Powiatowy w Radomsku miał na uwadze "stosunkowo poważne obrażenia ciała, jakich doznała G., okoliczność, że oskarżeni działali w stanie nietrzeźwym, oraz poprzednią karalność oskarżonego".Wyrok ten zaskarżył przez swego obrońcę oskarżony Stanisław Marek D. oraz prokurator.Rewizja prokuratora zarzuciła wyrokowi nieorzeczenie kary grzywny i domagała się korektury zaskarżonego wyroku przez jej wymierzenie.Sąd Wojewódzki w Łodzi-Ośrodek w Piotrkowie wyrokiem z dnia 13 listopada 1963 r. zaskarżony wyrok Sądu Powiatowego w Radomsku utrzymał w mocy, przyjmując kwalifikację czynu z art. 23 § 1 i w związku z art. 261 k.k.Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu swego wyroku podał, że orzeczenie kary grzywny nie byłoby celowe, gdyż oskarżony "Stanisław Marek D. nie osiągnął w następstwie swego przestępnego czynu żadnej korzyści majątkowej i nie wyrządził jeszcze szkody, a poza tym nie posiada on majątku i nie pracuje". Ponadto Sąd Wojewódzki stwierdził, że karę więzienia wymierzoną oskarżonemu Stanisławowi Markowi D. należy uznać za rażąco niską, czego jednak Sąd Wojewódzki nie był w stanie naprawić wobec pominięcia tego w rewizji prokuratora.I. Oskarżony Stanisław Marek D., jak sam wyjaśnił, nigdzie nie pracuje. Przypisanego mu czynu dopuścił się wespół z również nie pracującym Markiem Janem K. celem zdobycia pieniędzy na wódkę - po uprzednim wypiciu z innymi osobnikami dwóch butelek wina. Wtargnął on do mieszkania świadka G. i w czasie, gdy była ona bita przez K., plądrował w szafie, po czym zmaltretowaną G. sam uderzył w twarz, przez co wykazał znaczną zuchwałość i okrucieństwo. Okoliczności te Sąd Powiatowy pominął w swych rozważaniach przy wymiarze kary.Rozważenie tych okoliczności w zestawieniu z faktem uprzedniej karalności oskarżonego za przestępstwo przeciwko mieniu społecznemu i paserstwo, a i nadto w zestawieniu z surowością sankcji naruszonego przepisu niewątpliwie doprowadziłoby do wymierzenia znacznie surowszej kary więzienia i orzeczenia kary grzywny.II. Nieorzeczenie bowiem kary grzywny przez Sąd Powiatowy i niesłuszne uznanie przez Sąd Wojewódzki jej niecelowości nie jest zasadne w świetle niżej przytoczonych rozważań.Kara grzywny z art. 42 § 2 k.k. ma charakter represyjno-wychowawczy i piętnuje chęć zysku - niezależnie od tego, czy sprawcy udało się ze swego przestępstwa osiągnąć korzyść, czy też nie, oraz czy wyrządził on faktycznie szkodę, czy też jedynie usiłował ją wyrządzić (...).Przy orzekaniu kary grzywny istotne znaczenie mają te same okoliczności co i przy orzekaniu kary pozbawienia wolności.Odstąpienie od orzeczenia tej kary może być uzasadnione jedynie jej niecelowością, co zachodzi między innymi wtedy, gdy sąd uzna, że nie jest ona potrzebna do reedukacji sprawcy lub nie jest uzasadniona względami na prewencję ogólną.Mając na względzie okoliczności wyżej przytoczone, w tym również poprzednią karalność za czyny, których cechą jest chęć zysku, jak również nagminność przestępstw przeciwko mieniu i płynącą stąd potrzebę prewencji ogólnej, należy uznać ze wszech miar celowe orzeczenie kary grzywny, i to takiej, żeby tę karę oskarżony realnie odczuł.W tym stanie rzeczy oba zaskarżone wyroki powinny ulec uchyleniu w orzeczeniu o karze, a ponieważ dowody ujawnione na przewodzie sądowym pozwalają na wydanie wyroku, przeto Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.