II KR 10/81

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Borodej. Sędziowie: H. Szwaczkowski, J. Tobera (sprawozdawca)Prokurator Prokuratury Generalnej: C. Jaroszek. SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 1981 r. sprawy Zofii C., oskarżonej z art. 201, 200 § 1 i art. 265 § 1 k.k. w związku z art. 10 § 2 k.k., z powodu rewizji wniesionej przez prokuratora od wyroku Sądu Wojewódzkiego w W. z dnia 11 listopada 1980 r.zmienił zaskarżony wyrok w ten tylko sposób, że wymierzoną obok kary pozbawienia wolności grzywnę podwyższył do 120.000 zł (...).Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w W. wyrokiem z dnia 11 listopada 1980 r. Zofię C. uznał za winną tego, że w okresie od dnia 12 czerwca 1979 r. do maja 1980 r. w W. - jako sekretarz i pełniąca obowiązki kasjera Kasy Wzajemnej Pomocy w Wojewódzkiej Budowlanej Spółdzielni Pracy w W. - działając w warunkach przestępstwa ciągłego zagarnęła na szkodę tejże kasy gotówkę o łącznej wysokości 104.000 zł w ten sposób, iż wypisywała na nazwisko pracowników fikcyjne wnioski o udzielenie pożyczek gotówkowych albo zmniejszała wysokość wypłaconej należności, a następnie uzyskane w tej drodze pieniądze zabierała dla siebie, i za to na podstawie art. 201, 200 § 1 i art. 265 § 1 k.k. w związku z art. 10 § 2 k.k. z zastosowaniem art. 57 § 2 pkt 1 k.k. i art. 36 § 2 i 3 k.k. skazał ją na 2 lata pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania tej kary na okres 3 lat i z zakazem pełnienia w tym okresie funkcji związanych z materialną odpowiedzialnością oraz 60.000 zł grzywny. Wyrok zaskarżył prokurator, zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zastosowania wobec oskarżonej Zofii C. nadzwyczajnego złagodzenia kary wskutek przyjęcia za jej podstawę niezwykle prymitywnego i naiwnego sposobu działania oraz niewielkiego przekroczenia ustawowej wartości 100.000 zł zagarniętego przez nią mienia, a ponadto nieodniesienia w końcowym efekcie żadnej korzyści majątkowej ze względu na wyrównanie całości szkody, podczas gdy okoliczności te nie stanowią dostatecznej podstawy do twierdzenia, iż zachodzi tu wypadek szczególnie uzasadniony w rozumieniu art. 57 § 2 k.k., zwłaszcza, że oskarżona nie przyczyniła się do ujawnienia przestępstwa (...).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja jest tylko częściowo zasadna.Wbrew jej zarzutom Sąd Wojewódzki - stosując nadzwyczajne złagodzenie kary - brał pod uwagę nie tylko "prymitywny sposób działania" oskarżonej, wartość zagarniętego mienia i wyrównanie w całości wyrządzonej szkody, ale także inne okoliczności przemawiające na korzyść oskarżonej. Z zebranych dowodów wynika, że sposób życia oskarżonej przed popełnieniem przestępstwa nie nasuwał zastrzeżeń. W miejscu zamieszkania i w miejscu pracy miała ona pozytywne opinie. Od 1973 r. pracowała w Wojewódzkiej Budowlanej Spółdzielni Pracy w W., ostatnio jako kierownik sekcji ekonomicznej, była pracownikiem sumiennym, obowiązkowym, zdyscyplinowanym i ze swych obowiązków wywiązywała się bez zastrzeżeń. Jeszcze przed ujawnieniem przestępstwa częściowo wyrównała szkodę, a w późniejszym czasie wpłaciła całą brakującą gotówkę. Jeżeli weźmie się ponadto pod uwagę dość trudną sytuację rodzinną oskarżonej (ma na utrzymaniu dwoje małoletnich dzieci) oraz to, że przebywała ona w tymczasowym areszcie przez okres około 6 miesięcy, a po zwolnieniu z tego aresztu prawie natychmiast podjęła pracę w Wojewódzkiej Budowlanej Spółdzielni Pracy w W., i że ze swych obowiązków wywiązuje się w sposób należyty - to zespół wszystkich tych okoliczności stwarza podstawę do zastosowania nadzwyczajnego złagodzenia kary i warunkowego zawieszenia jej wykonania.Tzw. prymitywny sposób działania, na który powołuje się rewizja, był więc tylko jedną z okoliczności przemawiających - zdaniem Sądu Wojewódzkiego - na korzyść oskarżonej.Niesłusznie natomiast powołuje rewizja jako okoliczność obciążającą nieprzyznanie się oskarżonej do popełnienia zarzucanego jej w akcie oskarżenia przestępstwa i złożenie "kłamliwych i wykrętnych" wyjaśnień. Nieprzyznanie się sprawcy do winy i nieokazanie skruchy nie stanowi okoliczności obciążającej, gdyż jest formą jego obrony, a realizacja prawa do obrony w tej postaci nie może wpłynąć na surowszy wymiar kary. Z tych powodów Sąd Najwyższy nie podzielił wywodów rewizji o wymierzenie kary 5 lat pozbawienia wolności. Podwyższył natomiast orzeczoną przez sąd pierwszej instancji karę grzywny. Wymierzając bowiem tę karę, Sąd Wojewódzki w niedostatecznym stopniu uwzględnił stosunki majątkowe oskarżonej i korzyść, jaką zamierzała osiągnąć w drodze przestępstwa.Z zebranych dowodów wynika, że sytuacja materialna oskarżonej nie była zła. Posiada ona dobrze wyposażone mieszkanie typu M-4, samochód osobowy marki "Warszawa", jej zarobki i zarobki jej męża kształtowały się w granicach po około 7.000 zł. Analizując te okoliczności, Sąd Najwyższy podwyższył grzywnę do 120.000 zł. Z tych względów orzekł jak w części dyspozytywnej wyroku.