VI KO 41/62

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes F. Wróblewski.Sędziowie: Z. Kapitaniak (sprawozdawca), F. Korzeń, K. Dobesz, J. Matysiak (współsprawozdawca), S. Kotowski, E. Binkiewicz.Prokurator: H. Rajzman.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Wacława Z. oskarżonego z art. 1 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228), po rozpoznaniu przedstawionej przez Sąd Wojewódzki w Koszalinie i przez skład zwykły Sądu Najwyższego kwestii prawnej wymagającej zasadniczej wykładni ustawy, a mianowicie:"Czy sprawca dopuszczający się zagarnięcia drzewa z lasu państwowego, wyrządzając szkodę nie przekraczającą 60 zł, a będący poprzednio karany za zagarnięcie mienia społecznego nie będącego zagarnięciem drzewa z lasu, podlega odpowiedzialności w trybie karno-sądowym, czy też w trybie przepisów o orzecznictwie karno-administracyjnym?""Czy użyty w art. 5 § 3 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 roku (Dz. U. Nr 36, poz. 228) zwrot: »podobne przestępstwo« należy rozumieć wyłącznie jako zagarnięcie drzewa z lasu, czy też zagarnięcie jakiegokolwiek mienia?"po wysłuchaniu wniosku prokuratora Generalnej Prokuratury, na podstawie art. 390 k.p.k. i art. 30 ustawy z dnia 18 lutego 1962 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 11, poz. 54) uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneIstotą kwestii prawnej przedstawionej Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia jest wątpliwość, jak należy rozumieć użyte w art. 5 § 3 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 roku wyrażenie "podobne przestępstwo", a w szczególności, czy wyrażenie to oznacza:a) wyrąb w celu zagarnięcia lub zagarnięcie drzewa z lasu stanowiącego własność społeczną, czy teżb) zagarnięcie wszelkiego mienia społecznego, czy wreszciec) zagarnięcie jakiegokolwiek mienia, tj. zarówno społecznego, jak i prywatnego.Chodzi więc o to, czy przepis art. 5 § 3 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 roku mówi o recydywie szczególnej, tj. o powrocie do przestępstwa, który zachodzi wtedy, gdy sprawca popełnia nowe przestępstwo takiego samego rodzaju lub z tych samych pobudek co przestępstwo poprzednie (przestępstwo jednorodzajowe), czy też o recydywie szczególnej w najściślejszym znaczeniu (według terminologii S. Śliwińskiego), tzn. o powrocie do przestępstwa, który zachodzi wtedy, gdy sprawca popełnia nowe przestępstwo takie samo jak poprzednie (przestępstwo jednorodne).Należy opowiedzieć się za poglądem, że w art. 5 § 3 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 roku jest mowa o powrocie do tego samego przestępstwa, tj. do przestępstwa jednorodnego, czyli do przestępstwa wyrębu lub zagarnięcia drzewa z lasu będącego własnością społeczną. Przemawiają za tym następujące względy:Artykuł 5 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. utożsamia w zasadzie przestępstwo wyrębu w celu zagarnięcia lub zagarnięcie drzewa z lasu będącego własnością społeczną ze zwykłym zagarnięciem mienia społecznego. Art. 6 tejże ustawy określa odpowiedzialność za to przestępstwo przy recydywie, przy czym określa tę recydywę wyraźnie jako recydywę grupową ("kto będąc już, karany za zagarnięcie mienia społecznego lub indywidualnego"). W przepisie tym znajdujemy ponadto rozróżnienie odpowiedzialności karnej przy tej recydywie w zależności od wartości zagarniętego mienia powyżej i poniżej 300 złotych.Artykuł 5 § 3 ustawy stanowi jednak, że wyrąb w celu zagarnięcia lub zagarnięcie drzewa z lasu nie podlega ogólnym zasadom odpowiedzialności karnej wyrażonym w ustawie z dnia 18 czerwca 1959 r., gdy szkoda nie przekracza 60 zł, która to granica nie znana jest ustawie, gdy chodzi o inne mienie społeczne niż drzewo z lasu. Kradzież drzewa z lasu przy szkodzie nie przekraczającej 60 zł nie podlega sądownictwu karnemu, lecz orzecznictwu karno-administracyjnemu. To stanowisko ustawy oznacza, że ustawodawca traktuje drobną kradzież z lasu łagodniej niż zagarnięcie jakiegokolwiek innego mienia społecznego, gdzie granicę różnego traktowania karnego stanowi wartość mienia wynosząca nie 60 zł, lecz 300 zł. Stanowisko to ma swoje uzasadnienie społeczne i gospodarcze.Skoro ustawodawca w art. 6 ustawy rozróżnia odpowiedzialność karną w zależności od wartości zagarniętego mienia powyżej i poniżej 300 zł przy recydywie grupowej, to ustanawiając oddzielny przepis art. 5 § 3 ustawy, zawierający inną granicę wartości mienia dla rozróżnienia odpowiedzialności przy powrocie do przestępstwa, mówi najwidoczniej nie o recydywie grupowej, lecz o recydywie szczególnej w najściślejszym znaczeniu, tj. o powrocie do przestępstwa "jednorodnego", a nie "jednorodzajowego". Inaczej mówiąc, chodzi tu o powrót do przestępstwa wyrębu lub zagarnięcia drzewa z lasu będącego własnością społeczną.W przeciwnym razie byłoby przecież rzeczą obojętną, czy sprawca dopuścił się przy recydywie zagarnięcia drzewa z lasu wartości do 60 zł czy też do 300 złotych.Taką właśnie recydywę w najściślejszym znaczeniu, gdy chodzi właśnie o kradzież drzewa z lasu, przewidywał przepis z art. 3 § 3 dekretu z dnia 23 grudnia 1954 r. (Dz. U. Nr 57, poz. 283), obowiązujący przed wydaniem ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r., jak również przepis art. 34 ust. 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku o zagospodarowaniu lasów i nieużytków nie stanowiących własności Państwa (Dz. U. Nr 29, poz. 166), a więc ustawy wydanej już po wydaniu ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. Podobnie regulował też tę sprawę obowiązujący w swoim czasie w Polsce przepis art. 624 k.k. rosyjskiego z 1903 roku. Takie też stanowisko zajęli autorzy komentarza "Przestępstwa gospodarcze" na str. 32.Użycie więc w art. 5 § 3 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. wyrażenia "podobne przestępstwo" zamiast wyrażenia użytego w obowiązującym dotychczas dekrecie z dnia 23 grudnia 1954 r. ("a sprawca nie był jeszcze karany za wyrąb lub za zagarnięcie drzewa z lasu stanowiącego mienie społeczne") nie musi bynajmniej oznaczać woli ustawodawcy nadania recydywie, o której mowa z art. 5 § 3, szerszego zasięgu, lecz jest jedynie skróconym określeniem tego, co w art. 3 § 3 dekretu z dnia 23 grudnia 1954 r. zostało szerzej i dokładniej opisane. Gdyby taka była wola ustawodawcy, dałby on jej wyraz w art. 6 ustawy, regulującym odpowiedzialność karną za zagarnięcie mienia społecznego przy recydywie grupowej.Ponadto należy zauważyć, że przepis art. 5 § 3 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r., określający przestępstwo o charakterze uprzywilejowanym, nie powinien być interpretowany rozszerzająco.Przytoczone wyżej względy nakazują udzielić na postawione pytanie odpowiedzi zawartej w sentencji niniejszej uchwały.