VI KO 52/61

SentencjaSąd Najwyższy w Izbie Karnej na posiedzeniu niejawnym, po rozpoznaniu przedstawionej przez Sąd Wojewódzki w trybie art. 390 k.p.k. kwestii prawnej, wymagającej zasadniczej wykładni ustawy, a mianowicie:"Czy słuszne jest kwalifikowanie działania osób, które nie sprawują zarządu nad mieniem społecznym ani nie są szczególnie odpowiedzialne za ochronę, przechowanie lub zabezpieczenie takiego mienia, jako pomocy do zagarnięcia kwalifikowalnego, tzn. z art. 27 k.k. w zw. z art. 1 § 3 lit. "a” dekr. z 4.III.1953 r. (poz. 68), względnie z art. 27 k.k. w zw. z art. 2 § 1 ustawy z 18.VI.1959 r. (poz. 228), czy też należy kwalifikować takie czyny z art. 27 k.k. w zw. z art. 1 § 1 dekr. z dnia 4.III.1953 r. (poz. 68), względnie z art. 27 k.k. w zw. z art. 1 § 1 ustawy z dnia 18.VI.1959 r. (poz. 228)" - uchwalił udzielić następującej odpowiedzi:W przypadku przedstawionym w pytaniu podżegacz i pomocnik odpowiadają na podstawie art. 1 § 3 lit. "a” dekr. z dnia 4.III.1953 r. (poz. 68), bądź na podstawie art. 2 § 1 ustawy z dnia 18.VI.1959 r. (poz. 228), jeżeli wiedzieli lub powinni byli wiedzieć o istnieniu szczególnego stosunku do mienia społecznego osoby nakłanianej, lub osoby, której udzielono pomocy do zagarnięcia tego mienia.Uzasadnienie faktyczneWyrażona w kodeksie karnym w dziedzinie odpowiedzialności zasada subiektywizmu, znalazła wyraz w odniesieniu do podżegaczy i pomocników w przepisie art. 28 k.k. w słowach: "ponoszą odpowiedzialność w granicach swego zamiaru". Jeżeli w przypadku przedstawionym w pytaniu Sądu Wojewódzkiego wspomniani uczestnicy przestępstwa ogarniali swą świadomością okoliczność, że osoba, którą zamierzają nakłonić, lub której zamierzają udzielić pomocy do zagarnięcia mienia społecznego, ma to mienie powierzone jej z tytułu szczególnych obowiązków, wypływających z jej stanowiska albo ze sprawowanej funkcji i mimo to nie wahają się przed nakłonieniem jej lub udzieleniem pomocy do zaboru tego mienia, byłoby odstępstwem od zasady subiektywizmu przypisywanie im mniej, niż "w granicach swego zamiaru" zrobili - przez przyjęcie w takim przypadku ich odpowiedzialności tylko na podstawie przepisu określającego zwykłą (nie kwalifikowaną) postać zaboru społecznego.Istnienie po stronie sprawcy głównego szczególnych przymiotów, określających jego stanowisko względem mienia społecznego, jest w stosunku do podżegacza i pomocnika okolicznością obiektywną, o której mowa w art. 15 § 1 k.k. i jeśli podżegacz lub pomocnik wiedzieli o niej lub powinni byli wiedzieć, przepis art. 16 k.k. nie ma do nich zastosowania. Ponadto wspomniani współuczestnicy kwalifikowanego przestępstwa zaboru mienia społecznego, o którym była mowa wyżej, w odróżnieniu od osób naruszających ogólne normy chroniące własność społeczną, działając ze świadomością szczególnych obowiązków w stosunku do mienia po stronie osoby nakłanianej, godzą właśnie w te szczególne obowiązki osoby nakłanianej, a zatem działanie ich jest nacechowane wyższym stopniem niebezpieczeństwa społecznego, niż osób naruszających ogólne normy karne chroniące własność społeczną.