VI KO 76/62

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes F. Wróblewski.Sędziowie: A. Pyszkowski, Z. Chełmicki, W. Bryl, K. Wagner, T. Majewski (współsprawozdawca), W. Dąbrowski (sprawozdawca).Prokurator Generalnej Prokuratury: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Lecha K. oskarżonego z art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228), po wysłuchaniu wniosku Prokuratora,uchwalił: na przedstawioną Sądowi Najwyższemu w składzie trzech sędziów w trybie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Bydgoszczy-Ośrodek Zamiejscowy w Toruniu jako rewizyjny postanowieniem z dnia 19 października 1962 r., a następnie postanowieniem składu zwykłego Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 1964 r. przekazaną w trybie art. 30 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 11, poz. 54) powiększonemu składowi Sądu Najwyższego do rozstrzygnięcia wymagającą zasadniczej wykładni ustawy następującą kwestię prawną:a) "Czy Związek Autorów i Kompozytorów Scenicznych (ZAIKS) jest związkiem o charakterze prywatnoprawnym, czy też publicznoprawnym, a więc czy mienie tego związku traktować należy jako mienie prywatne, czy też - społeczne?", oraz w zależności od odpowiedzi na pytanie pierwsze -b) "Czy w wypadku zagarnięcia tego mienia (w razie uznania je za mienie społeczne) przez osobę działającą z tytułu zlecenia i za czynności swe pobierającą prowizję odpowiada ona za zwykłe zagarnięcie w płaszczyźnie art. l § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228), czy też kwalifikowane w rozumieniu art. 2 § 1 tejże ustawy?"udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczne1. Kwestia prawna zawarta w pierwszym pytaniu, a określona w punkcie a) w istocie swej sprowadza się do zagadnienia, czy mienie Stowarzyszenia pod nazwą "Związek Autorów i Kompozytorów Scenicznych" (ZAIKS) jest mieniem społecznym.Odpowiedzi na to pytanie nie należy szukać w charakterze publiczno- czy też prywatnoprawnym tej organizacji społecznej, lecz przede wszystkim w charakterze jej działalności jako organizacji społecznej ludu pracującego.Działalność i cele tego Stowarzyszenia określone są w statucie tej organizacji, wydanym na podstawie prawa o stowarzyszeniach z dnia 27 października 1932 r. (Dz. U. Nr 94, poz. 808 z późniejszymi zmianami).Statut tej organizacji stanowi między innymi, że zadaniem Stowarzyszenia jest udzielanie wyjaśnień i opinii władzom, urzędom oraz przedsiębiorstwom państwowym i uspołecznionym w zakresie spraw związanych z prawem autorskim (pkt 2 lit. a), współdziałanie z organizacjami państwowymi i społecznymi w zakresie zadań Stowarzyszenia oraz występowanie wobec władz państwowych i innych instytucji z inicjatywą i wnioskami dotyczącymi prawa autorskiego (pkt 2 lit. b).Stowarzyszenie to przy spełnianiu swych zadań korzysta między innymi z subwencji państwowej (pkt 54 lit. b), a swym zasięgiem przy spełnianiu tych celów obejmuje obszar całego kraju i zagranicę (pkt 49).Z tych danych oraz z przykładowo przytoczonych zadań tej organizacji widać, że jest ona w pewnym zakresie swej działalności ściśle powiązana z realizacją państwowych planów społeczno-politycznych i że działalność jej podlega kontroli nie tylko władz statutowych, lecz i kontroli społecznej oraz państwowej (art. 43 wyżej wspomnianego prawa o stowarzyszeniach).Stowarzyszenie pod nazwą "Związek Autorów i Kompozytorów Scenicznych" (ZAIKS) jest więc niewątpliwie jedną z organizacji społecznych ludu pracującego, o których mowa w art. 72 Konstytucji PRL.Mienie należące do tego rodzaju organizacji społecznej stanowi jedną z form własności społecznej (vide uchwała z dnia 14 lutego 1964 r. połączonych Izb Cywilnej i Karnej Sądu Najwyższego - sygn. akt VI KO 52/62).Jak wynika z powyższego mienie Stowarzyszenia pod nazwą "Związek Autorów i Kompozytorów Scenicznych" (ZAIKS) jest mieniem społecznym w rozumieniu przepisów o ochronie mienia społecznego.2. Pod względem przedmiotowym dla bytu przestępstwa określonego w art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) niezbędną rzeczą jest ustalenie, że sprawca zagarnięcia mienia społecznego sprawował nad zagarniętym mieniem zarząd lub że był odpowiedzialny za ochronę, przechowanie bądź zabezpieczenie tego mienia w związku z zajmowanym stanowiskiem albo sprawowaną funkcją.Z powyższych więc przepisów ustawy wynika, że sprawca zagarnięcia mienia społecznego ponosi kwalifikowaną odpowiedzialność karną między innymi wówczas, gdy w związku ze sprawowaną funkcją był on odpowiedzialny za ochronę, przechowanie lub zabezpieczenie zagarniętego mienia społecznego.Użyte w ustawie pojęcie "funkcja" należy rozumieć jako czynność, działanie, praca, obowiązek (vide: Słownik Języka Polskiego PAN, Warszawa 1960 r.).Osoba zaś wykonująca (odpłatnie lub bezpłatnie) przyjęte zlecenie obowiązana jest do wykonania - w myśl przepisów o umowie zlecenia - na rzecz zleceniodawcy określonej czynności sumiennie i ze starannością, jakiej wymaga rodzaj wykonywanej czynności. Przepisy bowiem o zleceniu mają zastosowanie przede wszystkim do takich stosunków, które wymagają specjalnego zaufania do uczciwości i fachowości osoby podejmującej się wykonania określonej czynności.W danym wypadku przedstawiciel terenowy Stowarzyszenia "ZAIKS" jako zleceniobiorca był między innymi zobowiązany do inkasowania na rzecz tej organizacji opłat licencyjnych od wszelkiego rodzaju imprez rozrywkowych, w ramach których były wykonywane utwory słowne i słowno-muzyczne autorów polskich i zagranicznych z obowiązkiem przekazywania tych opłat temu Stowarzyszeniu przy raportach miesięcznych.Przedstawiciel ten zatem, działając na podstawie zlecenia i będąc obdarzony specjalnym zaufaniem, był obowiązany spełniać swe czynności sumiennie i z odpowiednią starannością.Przede wszystkim więc obowiązany był on zainkasowane przez siebie opłaty ochraniać w sposób sumienny i staranny, przechowywać i zabezpieczać do czasu przekazania ich zleceniodawcy, albowiem - jak z powyższego wynika - był on odpowiedzialny za ich ochronę i przechowanie w związku z wykonaniem swych czynności.W tych więc warunkach należy dojść do wniosku, że osoba, która w związku ze zleconą funkcją obowiązana jest do ochrony, przechowania lub zabezpieczenia mienia społecznego uzyskanego w wykonaniu tej funkcji - odpowiada w sposób kwalifikowany za zagarnięcie tego mienia (art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. - Dz. U. Nr 36, poz. 228).Mając więc powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy w powiększonym składzie na postawione na wstępie pytania udzielił odpowiedzi jak wyżej.