VI KO 85/62

UchwałaIzba Karna1963-02-21

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy możliwe jest usiłowanie popełnienia przestępstwa z art. 15 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zwalczaniu spekulacji i ochronie interesów nabywców oraz producentów rolnych w obrocie handlowym, i czy usiłowanie to może mieć tylko formę żądania wyższej zapłaty, czy też musi przejawiać się w dążeniu do jej pobrania?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uchwalił, że możliwe jest usiłowanie popełnienia przestępstwa z art. 15 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. (Dz. U. Nr 39, poz. 171). Do przyjęcia usiłowania wystarczy jedna czynność sprawcy skierowana bezpośrednio do urzeczywistnienia zamiaru przestępnego. Żądanie za usługę zapłaty wyższej niż obowiązująca wskazuje na zamiar sprawcy pobrania takiej zapłaty i jest dążeniem do zrealizowania tego zamiaru, co uzasadnia przypisanie sprawcy usiłowania popełnienia tego przestępstwa.
Stan faktyczny
Sąd Wojewódzki w Olsztynie przedstawił Sądowi Najwyższemu kwestię prawną dotyczącą możliwości usiłowania popełnienia przestępstwa z art. 15 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zwalczaniu spekulacji. Kwestia dotyczyła tego, czy usiłowanie może mieć formę samego żądania wyższej zapłaty, czy też musi obejmować dążenie do jej pobrania.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchwalił, że możliwe jest usiłowanie popełnienia przestępstwa z art. 15 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r., a żądanie wyższej zapłaty jest wystarczające do przypisania usiłowania.

Pełny tekst orzeczenia

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes F. Wróblewski.Sędziowie: F. Karolus (sprawozdawca), K. Wagner (współsprawozdawca).Prokurator: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Jana D. oskarżonego z art. 15 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zwalczaniu spekulacji i ochronie interesów nabywców oraz producentów rolnych w obrocie handlowym (Dz. U. Nr 39, poz. 171), po wysłuchaniu wniosku prokuratora, uchwalił przedstawioną przez Sąd Wojewódzki w Olsztynie postanowieniem z dnia 1 grudnia 1961 r. kwestię prawną wymagającą zasadniczej wykładni ustawy:1. "Czy możliwe jest usiłowanie popełnienia przestępstwa przewidzianego w art. 15 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. (Dz. U. Nr 39, poz. 171)?2. Czy usiłowanie może mieć tylko formę żądania wyższej zapłaty, czy też musi przejawiać się w dążeniu do jej pobrania?"rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneIstota przestępstwa określonego w części pierwszej art. 15 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. (Dz. U. Nr 39, poz. 171), którego dotyczy pytanie prawne, polega na żądaniu i pobieraniu za świadczenie zapłaty wyższej od obowiązującej.Spełnienie tylko jednego z tych elementów czynu, pierwszego czy drugiego, nie wyczerpuje jeszcze znamion tego przestępstwa jako przestępstwa dokonanego.Przestępstwo powyższe nie należy do tej kategorii przestępstw, przy których usiłowanie nie może zachodzić, toteż możliwe jest jego usiłowanie jako zjawiskowa postać przestępstwa.Do przyjęcia usiłowania wystarczy choćby jedna czynność sprawcy skierowana bezpośrednio do urzeczywistnienia zamiaru przestępnego (art. 23 § 1 k.k.).Żądanie za usługę zapłaty wyższej niż obowiązująca wskazuje na zamiar sprawcy pobrania takiej zapłaty i jest dążeniem do zrealizowania tego zamiaru, toteż do przypisania sprawcy w tym wypadku usiłowania popełnienia przestępstwa z art. 15 ustawy z 13 lipca 1957 r. (Dz. U. Nr 39, poz. 171) nie zachodzi potrzeba przedsiębrania przez niego innego jeszcze działania.Z tych przyczyn należało udzielić odpowiedzi jak wyżej.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 15art. 23 § 1 KK§ 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 15.07.2026.