VI KZP 10/68

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia A. Pyszkowski.Sędziowie: M. Budzianowski, A Kafarski, F. Karolus, Z. Neumann, M. Paluch (sprawozdawca), J. Zembaty (współsprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Leona W., oskarżonego z art. 1 § 1 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68), po rozpoznaniu przedstawionej przez Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 25 stycznia 1968 r. kwestii prawnej wymagającej zasadniczej wykładni ustawy, a mianowicie:"Czy w razie uchylenia wyroku sądu I instancji na skutek rewizji oskarżonego sąd ponownie orzekający w danej sprawie może zasądzić odszkodowanie w myśl art. 3311 § 1 k.p.k., którego nie zasądzono, w uchylonym wyroku, czy też jest on w tym względzie skrępowany zakazem zawartym w art. 393 k.p.k.?"i po wysłuchaniu wniosku prokuratora, na podstawie art. 390 k.p.k.uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneZgodnie z uchwałą Całej Izby Karnej Sądu Najwyższego z dnia 25 marca 1961 r. VI KO 54/60 (OSN z 1961 r. zesz. 4, poz. 50) zakaz reformationis in peius wiąże się jedynie z karą. Ten bowiem zakaz "zabezpiecza oskarżonego przed surowszą lub wyższą karą w postępowaniu rewizyjnym przy rewizji na jego korzyść lub przed sądem, któremu sprawę przekazano do ponownego rozpoznania na jego żądanie" i dotyczy zarówno ilościowego podwyższenia kary, jak i wszelkiego podniesienia stopnia dolegliwości kary i jej skutków, a więc tego, co w rezultacie pogarsza w stosunku do wyroku uchylonego położenie oskarżonego w zakresie kary.Przewidziane w art. 3311 k.p.k. a podyktowane interesem społecznym odszkodowanie pieniężne za szkodę wyrządzoną przestępstwem opiera się na przepisach materialnego prawa cywilnego. Odszkodowanie to nie zawiera zatem w sobie elementów kary i stanowi tylko konsekwencję cywilną przestępstw, o których mowa w powołanym wyżej przepisie (patrz uzasadnienie uchwały składu 7 sędziów SN z dnia 23 stycznia 1964 r. VI KO 14/63, mianowicie pkt "ad - g" i "ad - h", OSNKW z 1964 r. zesz. 5, poz. 69).W tych warunkach należy przyjąć, że zakaz reformationis in peius nie dotyczy odszkodowania pieniężnego, o którym mowa w art. 3311 k.p.k. Zasądzenie wspomnianego odszkodowania po uchyleniu na żądanie oskarżonego wyroku, w którym tego odszkodowania nie zasądzono, jest tym bardziej dopuszczalne, że z treści przepisu art. 66 k.p.k. nie wynika zakaz wniesienia powództwa cywilnego po uchyleniu wyroku na skutek rewizji na korzyść oskarżonego, mimo że w poprzednim postępowaniu powództwa nie wytoczono.Z powyższych względów na postawione pytanie należało udzielić odpowiedzi jak w konkluzji.