VI KZP 30/73
UchwałaIzba Karna1973-12-09
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy strażnik Straży Przemysłowej, w związku z pełnieniem obowiązków służbowych, podlega ochronie karnej przewidzianej w art. 234 k.k. (dotyczącym napaści na funkcjonariusza publicznego), czy też tylko ochronie z art. 233 k.k. (dotyczącym naruszenia nietykalności cielesnej funkcjonariusza publicznego)?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uchwalił, że strażnik Straży Przemysłowej, w związku z pełnieniem obowiązków służbowych, podlega ochronie przewidzianej w art. 234 k.k. Podstawą tej uchwały jest charakter zadań Straży Przemysłowej, która jest organem powołanym do zapewnienia porządku i bezpieczeństwa w zakresie wiążącym się z określonym uspołecznionym zakładem pracy, szczególnie ważnym dla gospodarki narodowej. Odpowiedzialność karna z art. 234 k.k. wiąże się z charakterem zadań organu powołanego do ochrony porządku i bezpieczeństwa publicznego, a nie jest uzależniona od zakresu tych zadań.Stan faktyczny
Sąd Wojewódzki w Rzeszowie przekazał Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne dotyczące zakresu ochrony karnej strażnika Straży Przemysłowej. Chodziło o ustalenie, czy strażnik ten korzysta z ochrony przewidzianej w art. 234 k.k. (za czynną napaść), czy też tylko z ochrony z art. 233 k.k. (za naruszenie nietykalności cielesnej). Straż Przemysłowa jest organem powołanym do ochrony uspołecznionych zakładów pracy, szczególnie ważnych dla gospodarki narodowej, wyposażonym w określone uprawnienia, w tym prawo do użycia broni w określonych przypadkach.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchwalił odpowiedź na przekazane zagadnienie prawne, stwierdzając, że strażnik Straży Przemysłowej podlega ochronie przewidzianej w art. 234 k.k.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia A. Hapon. Sędziowie: M. Budzianowski (sprawozdawca), H. Kempisty.Prokurator Prokuratury Generalnej: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Stanisława S., oskarżonego z art. 234 § 1 k.k. w związku z art. 59 § 1 k.k., po rozpoznaniu przekazanego na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Rzeszowie postanowieniem z dnia 28 maja 1973 r. zagadnienia prawnego:"Czy strażnik Straży Przemysłowej korzysta ze szczególnie wzmożonej ochrony karnej przewidzianej w art. 234 k.k., czy też tylko z ochrony przewidzianej w art. 233 k.k.?"i po wysłuchaniu wniosku prokuratorauchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneWedług ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o Straży Przemysłowej (Dz. U. Nr 6, poz. 42) Straż ta jest powołana do ochrony uspołecznionych zakładów pracy, szczególnie ważnych dla gospodarki narodowej (art. 1 ustawy). Uchwała Rady Ministrów z dnia 1 grudnia 1961 r. w sprawie kwalifikacji wymaganych do zatrudnienia na poszczególnych stanowiskach służbowych w Straży Przemysłowej (Mon. Pol. Nr 92, poz. 394) określa Straż Przemysłową jako organ ochrony przemysłu. Wprawdzie Straż Przemysłowa podlega bezpośrednio kierownikowi zakładu pracy (art. 3 ustawy), jednakże kontrolę jej działalności, jak również działalności jednostek organizacyjnych powołanych do nadzoru nad tymi strażami sprawuje Minister Spraw Wewnętrznych (art. 6 ustawy; uchwała Rady Ministrów z dnia 29 października 1962 r. w sprawie uprawnień Ministra Spraw Wewnętrznych w zakresie ochrony zakładów pracy i obiektów gospodarki narodowej - Mon. Pol. Nr 79, poz. 369). Zasady pełnienia służby określa regulamin wydany przez właściwego ministra albo prezydium wojewódzkiej rady narodowej w porozumieniu z Ministrem Spraw Wewnętrznych (art. 14 ustawy).Straż Przemysłowa składa się z uzbrojonych i jednolicie umundurowanych pracowników zakładu pracy (art. 2 ustawy; rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 6 lutego 1962 r. w sprawie umundurowania i oznak stanowisk służbowych pracowników Straży Przemysłowej - Dz. U. Nr 12, poz. 55).Do zadań Straży Przemysłowej należy zapewnienie bezpieczeństwa zakładu pracy, strzeżenie mienia na terenie zakładu pracy oraz w miarę potrzeby konwojowanie powierzonego mienia, jak również kontrolowanie uprawnień do wstępu i wjazdu na teren zakładu pracy oraz do wnoszenia lub wywożenia mienia (art. 1 ust. 2 ustawy).W celu wykonania tych zadań pracownikom Straży Przemysłowej przysługuje prawo legitymowania osób wchodzących do zakładu pracy i wychodzących z niego, dokonywanie na jego terenie rewizji osób oraz środków lokomocji, prawo zatrzymania osób schwytanych na gorącym uczynku albo podejrzanych o popełnienie przestępstwa na terenie zakładu pracy, jeżeli zachodzi obawa ucieczki, zatarcia śladów lub nie jest ustalona ich tożsamość, jak również prawo użycia broni w określonych wypadkach (art. 4 ustawy; rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 stycznia 1961 r. w sprawie zasad i trybu użycia broni przez pracowników Straży Przemysłowej - Dz. U. Nr 6, poz. 44).Według regulaminu Straży Przemysłowej wydanego - na podstawie art. 14 powołanej ustawy - przez Ministra Przemysłu Ciężkiego w porozumieniu z Ministrem Spraw Wewnętrznych, a obowiązującego we wszystkich jednostkach organizacyjnych wchodzących w skład resortu przemysłu ciężkiego, zapewnienie bezpieczeństwa zakładu pracy polega na zabezpieczeniu tego zakładu przed przenikaniem i działaniem na jego terenie elementów przestępczych, przed kradzieżami i niszczeniem jego mienia, przed zakłóceniami oraz wypadkami chuligaństwa na jego terenie.Powyższe zadania i prawa Straży Przemysłowej wskazują, że jest ona organem powołanym do zapewnienia porządku i bezpieczeństwa w zakresie wiążącym się z określonym uspołecznionym zakładem pracy, szczególnie ważnym dla gospodarki narodowej. Skoro kwestia odpowiedzialności karnej określonej w art. 234 k.k. wiąże się z charakterem zadań organu powołanego do ochrony porządku i bezpieczeństwa publicznego, a nie jest uzależniona od zakresu tych zadań, to przyjąć należy, że strażnik Straży Przemysłowej w wypadku dopuszczenia się na niego czynnej napaści w związku z pełnieniem obowiązków służbowych podlega ochronie przewidzianej w tym przepisie.
Powiązane orzeczenia
- IV KR 178/82 1982-09-21Czy funkcjonariusze straży przemysłowej, działający na terenie zakładu pracy, korzystają ze wzmożonej ochrony prawnej przewidzianej w art. 234 § 1 k.k. w przypadku czynnej napaści?
- VI KO 13/60 1960-04-28Czy strażnik „Straży Przemysłowej” jest przedmiotem ochrony prawnej z art. 134 Kodeksu karnego?
- II KO 55/58 1958-11-20Czy strażnicy Straży Przemysłowej, wymienieni w art. 46 m.k.k., korzystają z ochrony prawnej przewidzianej dla urzędników w rozdziale XXI k.k.?
- VI KZP 66/71 1972-11-02Czy strażnik Spółdzielni Inwalidów "Dozór Mienia", wykonujący obowiązki ochrony mienia innej organizacji spółdzielczej, jest funkcjonariuszem publicznym w rozumieniu art. 120 § 11 k.k. i korzysta z ochrony prawnej przewi…
- III KK 423/14 2015-05-08Czy pracownicy ochrony fizycznej, wykonujący czynności na podstawie umowy cywilnoprawnej z właścicielem obiektu, mogą być uznani za funkcjonariuszy publicznych w rozumieniu art. 222 § 1 k.k. i art. 226 § 1 k.k. w związku…
Powołane przepisy
art. 234 § 1 KKart. 59 § 1 KKart. 390 § 1 KPKart. 234 KKart. 233 KKart. 1art. 3art. 6art. 14art. 2art. 1 ust. 2art. 4
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 23.07.2026.