VI KZP 41/71

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Wagner. Sędziowie: S. Mirski (sprawozdawca), M. Paluch.Prokurator Prokuratury Generalnej: J. Pozorski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Józefa T., oskarżonego z art. 225 § 1 k.k. i art. 11 § 1 w związku z art. 225 § 1 k.k., po rozpoznaniu przedstawionego Sądowi Najwyższemu na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki dla m. Łodzi postanowieniem z dnia 25 maja 1971 r. zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"1. Czy wystawienie przy sprzedaży ceny wyższej od obowiązującej na towarze stanowi niekaralną czynność przygotowawczą, czy też usiłowanie do występku z art. 225 § 1 k.k., jeżeli w wyniku powyższej różnicy cen nabywca poniósłby stratę powyżej 50 zł?2. Czy w wypadku opisanym pod pkt 1 - w razie późniejszego nabycia przez nabywców części tego towaru - mamy do czynienia z dwoma czynami, czy też działalność oskarżonego stanowi jeden czyn?"i po wysłuchaniu wniosku prokuratora, na mocy art. 390 k.p.k.uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktycznePrzedstawione przez Sąd Wojewódzki zagadnienie prawne było już przedmiotem dwóch orzeczeń Sądu Najwyższego. Pierwsze orzeczenie z dnia 12 czerwca 1958 r. I KO 58/58 (OSN z 1959 r. nr 3, poz. 36) wyjaśnia - w związku z treścią obowiązującego wówczas przepisu art. 8 § 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zwalczaniu spekulacji i ochronie interesów nabywców oraz producentów rolnych w obrocie handlowym (Dz. U. Nr 39, poz. 171) - że żądanie przy sprzedaży towarów ceny wyższej od obowiązującej, stanowiące dokonanie przestępstwa z tego przepisu, kwalifikowało się według obowiązującego poprzednio stanu prawnego jako usiłowanie przestępstwa z art. 2 § 2 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. o ochronie interesów nabywców w obrocie handlowym (Dz. U. Nr 16, poz. 64).Drugie orzeczenie z dnia 28 września 1960 r. III K 662/60 ("Nowe Prawo" z 1961 r. nr 2, s. 276) określa, że "samo umieszczenie na metce ceny wyższej od obowiązującej będące ofertą - pod adresem nieokreślonego nabywcy - sprzedaży danego towaru, mieści w sobie pojęciowo żądanie uiszczenia określonej, na metce wskazanej ceny".Ponieważ istota przestępstwa z art. 225 § 1 k.k. - podobnie jak przy przestępstwie z powołanego wyżej art. 2 § 2 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. - polega na oszukaniu nabywców przy sprzedaży towarów, przyjąć należy, że cytowane wyżej orzeczenia Sądu Najwyższego znajdują odpowiednie zastosowanie także w obecnym stanie prawnym.Wystawienie zatem w miejscu sprzedaży na widok publiczny towaru z oznaczeniem ceny wyższej od obowiązującej, jeżeli sprawca działa w zamiarze oszukania nabywców, a szkoda, którą nabywcy mogliby ponieść, przekracza kwotę 50 zł (art. 7 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. - Dz. U. Nr 23, poz. 149, a od 1 stycznia 1972 r. - art. 134 § 1 kodeksu wykroczeń), stanowi usiłowanie przestępstwa z art. 225 § 1 k.k.Sprzedaż towaru w takim wypadku jest realizacją celu, dla którego wystawiono towar z oznaczeniem ceny wyższej od obowiązującej. Wobec tego wystawienie takiej ceny łącznie z późniejszą sprzedażą części towaru po tej wyższej cenie - jeśli nabywcy ponieśli na skutek tego szkodę nie przekraczającą kwoty 50 zł - stanowi przestępstwo z art. 11 § 1 w związku z art. 225 § 1 k.k., które w odniesieniu do tej tylko części towaru weszło w stadium dokonania.