VI KZP 44/82

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Żebrowski. Sędziowie: Z. Bartnik (sprawozdawca), S. Pawela.Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Kabat.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Tadeusza D. i innych, oskarżonych z art. 46 ust. 1 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. Nr 154), po rozpatrzeniu przekazanego na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Jeleniej Górze postanowieniem z dnia 8 listopada 1982 r. zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"Czy art. 46 ust. 1 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. Nr 29, poz. 154), określający odpowiedzialność karną m.in. za działalność związkową w związku zawodowym, który został zawieszony, odnosi się także do sytuacji, gdy w chwili orzekania związek ten został rozwiązany przez pozbawienie mocy prawnej dotychczasowej jego rejestracji na podstawie art. 52 ustawy z dnia 8 października 1982 r. o związkach zawodowych (Dz. U. Nr 32, poz. 216), i czy w związku z tym w takiej sytuacji ma zastosowanie art. 2 § 1 k.k.?"uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneDekret z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. Nr 29, poz. 154) jest aktem szczególnym, wydanym na czas trwania stanu wojennego. Ów szczególny charakter tego dekretu sprawia m.in., że w zakresie unormowanym przez ten akt prawny wyłączona została moc obowiązująca przepisów ogólnych (lex specialis derogat legi generali).Szczególny charakter ma również art. 46 ust. 1 tego dekretu. Odpowiedzialności karnej zaś, przewidzianej w tym przepisie, podlega ten, kto będąc członkiem stowarzyszenia, związku zawodowego, zrzeszenia lub organizacji, której działalność została zawieszona, nie odstąpił od udziału w takiej działalności.Powołana w postanowieniu Sądu Wojewódzkiego ustawa z dnia 8 października 1982 r. o związkach zawodowych (Dz. U. Nr 32, poz. 216) nie zniosła rygorów stanu wojennego i nie uchyliła mocy obowiązującej art. 46 ust. 1 wymienionego dekretu o stanie wojennym, a treść art. 52 tej ustawy, na podstawie którego utraciły moc prawną dotychczasowe rejestracje związków zawodowych, ma wprawdzie wpływ na zakres stosowania art. 46 ust. 1 tego dekretu, jednakże wyłącznie w odniesieniu do czynów popełnionych po dniu 11 października 1982 r. (tj. po wejściu w życie wymienionej ustawy).Należy zatem stwierdzić, że art. 46 ust. 1 powołanego dekretu ma nadal zastosowanie do czynów popełnionych przed dniem 11 października 1982 r., polegających na nieodstąpieniu od udziału w działalności związków zawodowych. Do tego dnia bowiem zachowanie sprawcy kontynuującego działalność związkową wyczerpywało znamiona czynu określonego w art. 46 ust. 1 tego dekretu, który - jako nadal obowiązujący - może mieć w takim wypadku zastosowanie.Dodatkowo podnieść należy, że za taką wykładnią przemawia także treść art. 15 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 1982 r. o szczególnej regulacji prawnej w okresie zawieszenia stanu wojennego (Dz. U. Nr 41, poz. 273), który w sprawach o przestępstwa i wykroczenia określone w art. 46-52 dekretu o stanie wojennym przewiduje m.in. wykonanie orzeczonych kar oraz kontynuowanie wszczętych postępowań po zniesieniu stanu wojennego. Wykładnia logiczna (argumentum a maiori ad minus) prowadzi do wniosku, że skoro ustawa przewiduje stosowanie art. 46 ust. 1 po zniesieniu stanu wojennego, to tym bardziej obowiązek taki istnieje w okresie zawieszenia tego stanu.