VI KZP 45/71

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Budzianowski. Sędziowie: Z. Neumann (sprawozdawca), A. Pyszkowski.Prokurator Prokuratury Generalnej: J. Pozorski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Jana W., skazanego z art. 4 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228), po rozpoznaniu przekazanego z mocy art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki we Wrocławiu postanowieniem z dnia 11 czerwca 1971 r. do rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"Czy obowiązek zaliczenia okresu tymczasowego aresztowania na poczet kary grzywny, omówiony w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 26 listopada 1970 r. VI KZP 23/70, dotyczy również sytuacji, gdy w prawomocnym wyroku skazującym zaliczono ten okres na poczet orzeczonej bezwzględnie kary pozbawienia wolności, a w toku postępowania wykonawczego zajdzie okoliczność wyłączająca wykonanie tej kary pozbawienia wolności (np. darowanie na mocy przepisów o amnestii, darowanie aktem łaski przez Radę Państwa itp.) w ogóle lub po częściowym wykonaniu w odniesieniu do pozostałej części?"a w razie odpowiedzi twierdzącej -"Czy przepis art. 83 § 3 k.k. ma zastosowanie również do spraw, w których wyrokowanie miało miejsce przed dniem 1 stycznia 1970 r.?"i po wysłuchaniu wniosku prokuratorauchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktycznePrzedstawione przez Sąd Wojewódzki pytanie prawne dotyczy sprawy, w której oskarżony został skazany wyrokiem z dnia 28 czerwca 1968 r. Sądu Powiatowego za przestępstwo z art. 4 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) na 2 lata więzienia z zaliczeniem na poczet tej kary okresu tymczasowego aresztowania od dnia 12 lutego 1966 r. do dnia 3 lutego 1968 r. oraz na 5.000 zł grzywny z zamianą w razie nieuiszczenia jej w terminie na 200 dni zastępczej kary więzienia.W toku postępowania wykonawczego orzeczono postanowieniem z dnia 12 lutego 1969 r. warunkowe zwolnienie skazanego z odbycia reszty wymierzonej mu zasadniczej kary pozbawienia wolności, a następnie postanowieniem z dnia 29 lipca 1969 r. darowano mu tę karę na podstawie ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii (Dz. U. Nr 21, poz. 151).Postanowieniem z dnia 19 kwietnia 1971 r. Sąd Powiatowy we Wrocławiu zaliczył skazanemu część okresu tymczasowego aresztowania - zaliczonego już przedtem na poczet kary pozbawienia wolności - na poczet reszty nie uiszczonej grzywny w kwocie 4.000 zł i uznał tę karę za wykonaną.Od tego postanowienia wniósł prokurator zażalenie domagające się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania akt sądowi pierwszej instancji w celu podjęcia czynności dotyczących wykonania wyroku w zakresie prawomocnie orzeczonej grzywny.Sąd Wojewódzki, jak to wynika z treści sformułowanego pytania, przekazał do rozstrzygnięcia dwa odrębne zagadnienie prawne.Z akt sprawy wynika, że prawomocne skazanie oskarżonego na podlegającą aktualnie wykonaniu (co do kwoty 4.000 zł) karę grzywny w kwocie 5.000 zł nastąpiło przed dniem 1 stycznia 1970 r. Sposób unormowania w kodeksie karnym z 1932 r. kwestii zaliczenia okresu tymczasowego aresztowania na poczet kary w powiązaniu z treścią art. XIV przepisów wprowadzających kodeks karny z 1969 r. wskazuje na to, że przepis art. 83 § 3 k.k. nie może mieć w tym wypadku zastosowania. Według bowiem przepisów kodeksu karnego z 1932 r., obowiązującego w czasie wydania przytoczonego na wstępie wyroku skazującego, zaliczenie aresztu tymczasowego na poczet kary grzywny nie było dopuszczalne, a zakres korektury wyroków w sprawach zakończonych prawomocnie przed dniem 1 stycznia 1970 r., określony w sposób wyczerpujący w art. XIV przepisów wprowadzających kodeks karny z 1969 r., również nie przewiduje takiej możliwości.Z powyższego wynika zatem, że przepis art. 83 § 3 k.k. nie ma zastosowania do spraw, w których prawomocne skazanie na karę grzywny nastąpiło przed dniem 1 stycznia 1970 r., kara zaś ta nie została do tego dnia w całości lub w części wykonana.W świetle stanu faktycznego sprawy rozpoznawanej przez Sąd Wojewódzki stwierdzić należy, że udzielenie odpowiedzi na pierwszą część przedstawionego przez tenże Sąd pytania prawnego stało się bezprzedmiotowe, gdyż zasadnicze znaczenie w sprawie będzie miało rozstrzygnięcie omówionego wyżej zagadnienia prawnego związanego z drugą częścią przedstawionego pytania.Z tego powodu w udzielonej odpowiedzi ograniczono się do rozstrzygnięcia tylko drugiego z przekazanych zagadnień prawnych.Na marginesie zauważyć jednak należy, że nie powinno ulegać wątpliwości, iż prawomocne orzeczenie o zaliczeniu na poczet kary okresu tymczasowego aresztowania - pomijając kwestię ewentualnego sprostowania w orzeczeniu oczywistych omyłek pisarskich lub omyłek w obliczeniu terminów (art. 92 k.p.k.) - może ulec zmianie jedynie w następstwie wniesienia rewizji nadzwyczajnej.