VI KZP 47/66

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia A. Pyszkowski.Sędziowie: T. Krokosz, K. Wagner (sprawozdawca).Prokurator Generalnej Prokuratury: H. Rajzman.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Ryszarda W. i innych, oskarżonych z art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) w związku z art. 6 lit. b) tej ustawy, po rozpoznaniu zagadnienia prawnego przedstawionego na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Rzeszowie jako rewizyjny, a mianowicie:"1. Czy wobec treści przepisu art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 15 lipca 1961 r. o obowiązku udokumentowania pochodzenia materiałów użytych na cele budownictwa nie uspołecznionego (Dz. U. Nr 32, poz. 162) oraz uchwały SN z dnia 1 października 1964 r. VI KO 23/64 - osoba fizyczna nie będąca jednostką gospodarki uspołecznionej a przeprowadzająca budowę, która nabywa materiały budowlane, w szczególności cement uzyskany przez zagarnięcie na szkodę jednostki uspołecznionej, i zużywa na cele budowlane w sytuacji określonej w art. 4 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) bądź art. 160 k.k. lub 161 k.k. - odpowiada nadto z art. 2 powołanej ustawy z dnia 15 lipca 1961 r. na warunkach wieloczynowego zbiegu przestępstw (art. 31 k.k.) czy też jednoczynowego zbiegu przepisów ustawy karnej (art. 36 k.k.)?2. Czy w pierwszym wypadku akt oskarżenia - niezależnie od zarzutu z art. 4 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) albo z art. 160 k.k. lub 161 k.k. - powinien zawierać drugi zarzut z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 15 lipca 1961 r. jako warunek przypisania osobie oskarżonej, obok winy z art. 4 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. bądź 160 k.k. lub 161 k.k., także winy z art. 2 cytowanej ustawy?3. Czy w drugim wypadku ustęp 3 art. 2 ustawy z dnia 15 lipca 1961 r. odnosi się wyłącznie do nawiązki na rzecz Skarbu Państwa?"po wysłuchaniu wniosku prokuratorauchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktycznePrzestępstwo z art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 15 lipca 1961 r. (Dz. U. Nr 32, poz. 162) ma charakter formalny i odpowiedzialność za nie następuje z mocy wyraźnego przepisu (art. 2 pkt 3 tejże ustawy) niezależnie od odpowiedzialności karnej wynikającej z innych przepisów. Ustawy karne znają wypadki, kiedy przy jednym czynie sprawca odpowiada za dwa różne przestępstwa. Nie wchodzi wówczas w rachubę - z mocy szczególnej normy prawnej - zasada eliminacji na rzecz najsurowszego przepisu przewidziana art. 36 k.k., natomiast zgodnie z treścią takiej specjalnej normy wypadnie uznać, że jeden czyn oskarżonego może stanowić dwa przestępstwa (tak zwany idealny zbieg przestępstw). Przykładem takiego wyjątku od zasady art. 36 k.k. jest art. 7 § 2 ustawy karnej skarbowej z dnia 13 kwietnia 1960 r. (Dz. U. Nr 21, poz. 123 z późniejszymi zmianami), podobnie jak i wymieniony wyżej art. 2 pkt 3 cytowanej ustawy z dnia 15 lipca 1961 r. (Dz. U. Nr 32, poz. 162).Sąd Najwyższy w uzasadnieniu swej uchwały z dnia 1 października 1964 r. VI KO 23/64 (OSNKW zeszyt 11 z 1964 r., poz. 167) dał już wyraz poglądowi, że działanie przestępne określone w omawianej ustawie o obowiązku udokumentowania pochodzenia materiałów użytych na cele budownictwa nie uspołecznionego może często wypełniać zarazem znamiona przestępstw przewidzianych w innych przepisach karnych, w związku z czym osoby prowadzące prace budowlane, w razie naruszenia art. 1 tej ustawy, poniosą odpowiedzialność z tych innych przepisów, a ponadto odpowiedzialność karną z art. 2 pkt 1 tejże ustawy.Zgodnie z podstawową zasadą art. 2 § 1 k.p.k. ściganie każdego przestępstwa wymaga wniesienia aktu oskarżenia przez uprawnionego oskarżyciela. Skoro z mocy szczególnej normy prawnej odpowiedzialność za przestępstwa z art. 2 pkt 1 omawianej ustawy z 15 lipca 1961 r. następuje niezależnie od ewentualnej odpowiedzialności za przestępstwa określone w innych przepisach karnych, to każde z tych przestępstw musi być przedmiotem aktu oskarżenia.Wobec treści odpowiedzi na punkt 1 pytania Sądu Wojewódzkiego, punkt 3 tegoż pytania stał się bezprzedmiotowy.Z tych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji uchwały.