VI KZP 47/71

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia T. Majewski. Sędziowie: S. Kaciczak, M. Paluch (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Władysława P., oskarżonego z art. 184 § 1 k.k., po rozpoznaniu przedstawionego w trybie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Rzeszowie jako rewizyjny postanowieniem z dnia 25 czerwca 1971 r. zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy, a mianowicie:"Czy stwierdzenie okoliczności nałogowego używania alkoholu wymaga wiadomości specjalistycznych, a w związku z tym, czy zachodzi konieczność zasięgnięcia opinii biegłego przed wydaniem orzeczenia o umieszczeniu sprawcy skazanego za przestępstwo popełnione w związku z nałogowym używaniem alkoholu w zakładzie leczenia odwykowego w trybie przepisu art. 102 § 1 k.k.?"i po wysłuchaniu wniosku prokuratorauchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneBrak ustawowej definicji alkoholizmu oraz brak prawnie sprecyzowanego pojęcia alkoholika nałogowego, o którym między innymi mowa w art. 13 ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. o zwalczaniu alkoholizmu (Dz. U. Nr 69, poz. 434), nakazuje przyjąć za właściwe w tej kwestii sformułowania medyczno-psychologiczne.Sformułowania te sprowadzają się do stwierdzenia, że alkoholikiem są ludzie nadmiernie pijący, u których zależność od alkoholu osiągnęła już taki stopień, że bądź przejawiają oni wyraźne zaburzenia psychiczne, bądź wykazują objawy zwiastujące zaburzenia tego rodzaju, przy czym zachowują się w taki sposób, który przynosi szkodę ich zdrowiu fizycznemu, ich stosunkom z innymi ludźmi, a więc ich sytuacji zdrowotnej, społecznej i ekonomicznej (por. T. Bilikiewicz, H. Grabowska: Psychiatria, PZWL 1970, str. 224; R. Dreszer: Zarys psychiatrii sądowej, Warszawa 1962, str. 75; M. Cieślak, K. Spett i W. Wolter: Psychiatria w procesie karnym, Wydawnictwo Prawnicze 1968, str. 257; E. Heine i K. Szczepka: Prawno-medyczne problemy alkoholizmu nałogowego, "Nowe Prawo" z 1969 r. zesz. 5, str. 764 i nast).Nałogowi, a więc szkodliwemu dla zdrowia złemu nawykowi ulegają ludzie o słabej raczej strukturze nerwowo-psychicznej, która to cecha osobowości, pod wpływem tego nałogu, jeszcze bardziej się pogłębia. Stąd też leczenie polega głównie na psychoterapii.Ze względu więc na to, że ustawa karna nie określa, co należy rozumieć przez nałogowe używanie alkoholu, a z przytoczonego wyżej sformułowania wynika, iż stwierdzenie nałogowego używania alkoholu prowadzi do osłabienia struktury nerwowo-psychicznej, to wydanie orzeczenia o umieszczeniu sprawcy - skazanego za przestępstwo popełnione w związku z nałogowym używaniem alkoholu lub innego środka odurzającego - w zakładzie leczenia odwykowego w myśl art. 102 § 1 k.k. wymaga uprzedniego zasięgnięcia opinii biegłego zgodnie z unormowaniem zawartym w art. 176 § 1 k.p.k.