VI KZP 63/65

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes F. Wróblewski. Sędziowie: B. Budzianowski (współsprawozdawca), S. Katowski, Z. Kubec, A. Pyszkowski, K. Wagner (sprawozdawca), J. Zembaty.Prokurator Generalnej Prokuratury: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Jana P., oskarżonego z art. 28 § 1 ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. o zwalczaniu alkoholizmu (Dz. U. Nr 69, poz. 434), po rozpoznaniu kwestii prawnej przedstawionej przez zwykły skład Sądu Najwyższego postanowieniem z dnia 21 października 1965 r.:"Czy w razie skazania nieletniego na podstawie art. 28 § 1 ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. o zwalczaniu alkoholizmu (Dz. U. z 19 grudnia 1959 r. Nr 69, poz. 434) w związku z art. 76 § 1 k.k. można orzec względem takiego nieletniego utratę prawa prowadzenia pojazdów mechanicznych bądź zakaz nadania mu takiego uprawnienia na podstawie art. 31 § 1 i 6 cytowanej ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r.?"na .podstawie art. 390 § 2 k.p.k. i art. 30 ustawy o Sądzie Najwyższym, z dnia 15 lutego 1962 r. (Dz. U. Nr 11, poz. 54), po wysłuchaniu wniosku prokuratora Generalnej Prokuraturyuchwalił jak wyżej.Uzasadnienie faktycznePrzewidziane w art. 31 § 1 ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. o zwalczaniu alkoholizmu utrata prawa prowadzenia pojazdów mechanicznych i przewidziany w art. 31 § 6 tej ustawy zakaz nadania uprawnienia do prowadzenia pojazdów mechanicznych stanowią kary dodatkowe, które sąd orzeka w razie skazania za przestępstwo pozostające w związku z naruszeniem w stanie nietrzeźwości obowiązków prowadzącego pojazd mechaniczny.Wynika to z analizy porównawczej całości przepisu art. 31 cytowanej ustawy o zwalczaniu alkoholizmu na tle rozdziału VII części ogólnej kodeksu karnego, traktującego o karach dodatkowych. Art. 31 § 3 stanowi, że do okresu, na który orzeczono utratę prawa prowadzenia pojazdów mechanicznych, nie wlicza się czasu, jaki upłynął od uprawomocnienia się wyroku do odbycia kary zasadniczej, jej darowania lub przedawnienia. Art. 31 § 4 przewiduje możność przywrócenia skazanemu zdolności do uzyskania prawa prowadzenia pojazdów mechanicznych po upływie okresu, w ciągu którego skazany prowadził życie nienaganne, art. 31 § 5 zaś precyzuje, że okres ten, rozpoczynający się od chwili odbycia, darowania lub przedawnienia kary zasadniczej, wynosi co najmniej połowę czasu, przez który trwać miała utrata prawa prowadzenia pojazdów mechanicznych, jednakże nie mniej niż 6 miesięcy.Powyższe przepisy wykazują w swej budowie pełną analogię do art. 52 i 53 k.k., dotyczących kar dodatkowych. Ponadto odbycie, darowanie czy przedawnienie kary zasadniczej zostało wyodrębnione jako moment, od którego należy liczyć początek kary utraty prawa prowadzenia pojazdów mechanicznych czy też kary zakazu nadania takiego uprawnienia. Względy powyższe świadczą jednoznacznie o tym, że ustawodawca uważał ostatnio wymienione kary za kary dodatkowe. Poglądowi, że kary utraty prawa prowadzenia pojazdów mechanicznych czy zakazu nadania takiego uprawnienia są karami dodatkowymi, dał już wyraz Sąd Najwyższy w swych wytycznych w sprawach przestępstw drogowych (OSN zeszyt 10/1963, poz. 179, punkt VI, 11).W wypadku gdy nieletniego, przeciwko któremu wszczęto postępowanie karne po ukończeniu 17 roku życia, skazano na karę z zastosowaniem jej nadzwyczajnego złagodzenia (art. 76 § 1 k.k.), wolno - zgodnie z brzmieniem art. 76 § 2 k.k. - orzec jako karę dodatkową jedynie przepadek przedmiotów majątkowych i narzędzi (art. 44 lit. e) k.k.). Zasada ta, stosownie do przepisu art. 92 k.k., obejmuje swoim zakresem również kary dodatkowe przewidziane w ustawach karnych pozakodeksowych, jeżeli ustawy te nie zawierają przepisów odmiennych. Takiego odmiennego przepisu ustawa z 10 grudnia 1959 r. o zwalczaniu alkoholizmu nie zawiera.Fakt, że rozporządzenie Ministra Komunikacji i Spraw Wewnętrznych z dnia 1 października 1962 r. w sprawie ruchu na drogach publicznych (Dz. U. Nr 61, poz. 295) zezwala (§ 187) na wydanie uprawnienia do prowadzenia pojazdów nawet osobom mającym dopiero 16 lat, nie ma w omawianym przedmiocie znaczenia prawnego, skoro szczególne postanowienia ustawy karnej o postępowaniu z nieletnimi nie dopuszczają stosowania kar dodatkowych względem osób, które w chwili czynu nie miały 17 lat. W obecnej sytuacji prawnej tylko władza administracyjna może wykorzystać swe uprawnienia w zakresie cofnięcia prawa jazdy czy odmowy wydania takiego prawa nieletniemu skazanemu w związku z prowadzeniem pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości.Wydania prawa jazdy może właściwy do spraw komunikacji organ prezydium rady narodowej odmówić, jeżeli ubiegający się o to prawo został ukarany prawomocnym wyrokiem - między innymi - za naruszenie przepisów o zwalczaniu alkoholizmu (§ 210 ust. 8 cytowanego rozporządzenia z 1 października 1962 r.).W stosunku do osób posiadających prawo jazdy cofa to prawo właściwy do spraw komunikacji organ prezydium powiatowej rady narodowej, jeżeli kierowca w czasie jazdy naruszył przepisy o zakazie znajdowania się w stanie wskazującym na użycie alkoholu lub innego podobnie działającego środka (§ 213 pkt 1 cytowanego ostatnio rozporządzenia w związku z art 20 ust. 3 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 27 listopada 1961 r. o bezpieczeństwie i porządku ruchu na drogach publicznych - Dz. U. Nr 53, poz. 295).Wynika stąd konieczność przesyłania w sprawach, o których mowa w pytaniu, a także w sprawach nieletnich skazanych na podstawie art. 70 k.k. czy art. 71 k.k. w związku z prowadzeniem pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości, odpisów prawomocnych wyroków wydziałom komunikacji właściwych prezydiów rad narodowych.