VI KZP 72/72

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes F. Wróblewski. Sędziowie: M. Budzianowski, L. Jax (sprawozdawca), K. Grzebuła, dr A. Kafarski, A. Pyszkowski, M. Szczepański (współsprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Lecha K., oskarżonego z art. 208 k.k., po rozpoznaniu przekazanego w trybie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki dla m. Łodzi postanowieniem z dnia 24 października 1972 r., a następnie przez skład zwykły Sądu Najwyższego skierowanego pod rozpoznanie składu powiększonego tegoż Sądu zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"Czy sprawca kradzieży tzw. kieszonkowej, działający z reguły skrycie (z zamiarem niezauważenia przez kogokolwiek jego manipulacji zmierzających do zdobycia mienia), może odpowiadać na podstawie art. 208 k.k.?"i po wysłuchaniu wniosku prokuratorauchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneKodeks karny nie wyjaśnia - użytego w art. 208 k.k. - pojęcia "szczególnie zuchwałego" sposobu popełnienia przestępstwa kradzieży, co nakazuje przyjąć, że należy ono do znamion ocennych.W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazano już na takie cechy sposobu działania sprawcy, jak "intensywność" (OSNKW 1970, z. 12, poz. 162), użycie siły fizycznej (OSNKW 1972, z. 4, poz. 72), a także jawność działania (wyrok z dnia 19 stycznia 1971 r.-Rw 1547/70, nie opublikowany).Ze względu na wskazany wyżej ocenny charakter szczególnie zuchwałego sposobu popełnienia kradzieży należy przyjąć, że wymienione wyżej kryteria nie mogą być traktowane jako jedyne. Kradzieże bowiem mogą być dokonywane w bardzo różnych okolicznościach i przy zastosowaniu różnych sposobów działania.W zasadzie więc kradzież każdego rodzaju, a zatem i kradzież tzw. kieszonkowa może być dokonana w sposób szczególnie zuchwały.Należy dodać, że określenie "kradzież kieszonkowa" jest pojęciem pozaustawowym, a stosuje się je do zaboru cudzego mienia, które pokrzywdzony posiada przy sobie, a więc w kieszeni lub w schowku będącym jej odpowiednikiem (w torebce, teczce lub tp.) albo też bezpośrednio na ręku lub na szyi.Sprawcy kradzieży tzw. kieszonkowej w zasadzie przeprowadzają swe manipulacje skrycie. Taki sposób dokonania kradzieży wymaga jednak szczególnej sprawności i doświadczenia sprawcy, przy czym okoliczność, że sprawca kradzieży kieszonkowej odważa się dokonać zaboru mienia znajdującego się w bezpośrednim styku z osobą pokrzywdzonego, zwiększa ryzyko kradzieży i nadaje jej cechy zuchwałości. Niekiedy sprawca używa sposobów bardziej drastycznych, które mogą być uznane za noszące cechy szczególnej zuchwałości. Do takich w szczególności trzeba zaliczyć wypadki, gdy sprawca kradzieży kieszonkowej lub osoba z nim współdziałająca w celu odwrócenia uwagi pokrzywdzonego, a także w celu pozbawienia go swobody ruchów i uniemożliwienia mu w ten sposób poszukiwania przedmiotu, którego brak zauważył, używa takich sposobów działania, które mają cechy przemocy, chociaż nasilenie użycia siły nie przybiera jeszcze stopnia równego gwałtowi w rozumieniu art. 210 § 1 k.k. Poza tym przykładowo można wskazać, że uzasadnione będzie ocenienie sposobu działania sprawcy jako szczególnie zuchwałego w takich wypadkach, gdy sprawca w celu dokonania kradzieży kieszonkowej uszkadza odzież pokrzywdzonego (np. przez przecięcie jej) lub gdy - napotykając trudności w skrytym zrealizowaniu takiej kradzieży - wyrywa pokrzywdzonemu jakiś przedmiot z kieszeni lub torby.Natomiast sam fakt, że kradzież kieszonkowa została popełniona w miejscu publicznym albo w obecności większej liczby osób, nie przesądza jeszcze o istnieniu w sposobie działania sprawcy cech szczególnej zuchwałości.Odpowiadając zatem na pytanie przedstawione przez Sąd Wojewódzki, należy stwierdzić, że okoliczność, iż kradzież ma charakter tzw. kradzieży kieszonkowej, sama przez się nie uzasadnia zastosowania do sprawcy art. 208 k.k. Natomiast w zależności od ustaleń faktycznych kradzież taka - tak jak każda inna kradzież - może być uznana za dokonaną w sposób szczególnie zuchwały.