VII KZP 12/76

UchwałaIzba Karna1976-10-09

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy czek podróżniczy Narodowego Banku Polskiego, opiewający na określoną kwotę w złotych polskich i zlecający bankowi zagranicznemu wypłatę jego równowartości w walucie narodowej tego państwa posiadaczowi, stanowi bezwzględną wartość dewizową w rozumieniu art. 2 pkt 1 ustawy dewizowej z dnia 28 marca 1952 r., której niedozwolony obrót rodzi odpowiedzialność karną na podstawie art. 47 ustawy karnej skarbowej, a niedozwolony wywóz za granicę – odpowiedzialność karną na podstawie art. 54 ustawy karnej skarbowej?
Ratio decidendi
Czek podróżniczy Narodowego Banku Polskiego, ze względu na zawarte w nim polecenie dokonania na rzecz jego posiadacza wypłaty w walucie zagranicznej równowartości sumy złotych polskich oznaczonej w tym dokumencie, jest wartością dewizową w rozumieniu art. 2 pkt 1 ustawy dewizowej z dnia 28 marca 1952 r. Obowiązek złożenia na czeku podróżniczym podpisu przez jego posiadacza w chwili wydania tegoż czeku i jego realizowania przemawia za tym, że nie stanowi on krajowego środka płatniczego w rozumieniu art. 3 ustawy dewizowej, gdyż nie może spełniać ustawowo ważnego miernika wartości we wszelkich transakcjach w obrocie wewnętrznym.
Stan faktyczny
Sąd Wojewódzki w Krakowie przekazał Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne dotyczące statusu czeku podróżniczego Narodowego Banku Polskiego w kontekście ustawy dewizowej. W sprawie występują oskarżeni o przestępstwa związane z niedozwolonym obrotem dewizami i wywozem za granicę, a także o przekroczenie uprawnień lub niedopełnienie obowiązków przez funkcjonariusza publicznego oraz podrobienie dokumentu. Analizie podlegał czek podróżniczy jako potencjalna wartość dewizowa.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchwalił udzielić odpowiedzi na przekazane zagadnienie prawne.

Pełny tekst orzeczenia

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia R. Staszkiewicz (sprawozdawca). Sędziowie: M. Budzianowski, J. Wieczorek.Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Kabat.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie: 1) Marka T., oskarżonego z art. 246 § 2 i art. 265 § 1 k.k. w związku z art. 47 § 1 u.k.s., 2) Mieczysława C., oskarżonego z art. 18 § 1 i 2 k.k. w związku z art. 246 § 2 k.k. i art. 47 § 2 u.k.s., 3) Franciszki W., oskarżonej z art. 54 § 1 i art. 52 § 1 u.k.s. w związku z art. 25 § 1 pkt 1 i 3 u.k.s., 4) Stanisława Z., oskarżonego z art. 54 § 1 i art. 52 § 1 u.k.s., w związku z art. 25 § 1 pkt 3 u.k.s., 5) Tadeusza K., oskarżonego z art. 18 § 1 i 2 k.k. w związku z art. 246 § 2 k.k. i 6) Andrzeja W., oskarżonego z art. 47 § 1 u.k.s., po rozpoznaniu przekazanego w trybie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Krakowie postanowieniem z dnia 9 czerwca 1976 r. zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"I. Czy czek podróżniczy Narodowego Banku Polskiego opiewający na określoną kwotę w złotych polskich, a zlecający bankowi innego państwa wypłacenie jego równowartości w walucie narodowej tegoż państwa posiadaczowi czeku, stanowi bezwzględną wartość dewizową w rozumieniu art. 2 pkt 1 ustawy dewizowej z dnia 28 marca 1952 r. (Dz. U. Nr 21, poz. 133), którą niedozwolony obrót rodzi odpowiedzialność karną na podstawie art. 47 u.k.s., a niedozwolony wywóz za granicę - odpowiedzialność karną na podstawie art. 54 u.k.s.?II. W razie negatywnej odpowiedzi na pytanie pierwsze - jak daleko sięga subsydiarność art. 246 k.k. w rozumieniu § 4 tegoż przepisu i czy art. 265 k.k. wyłącza stosowanie art. 246 k.k. w sytuacji, gdy przekroczenie uprawnień albo niedopełnienie obowiązku dotyczące wiodącego w sprawie meritum niedozwolonej czynności funkcjonariusza publicznego nie mieści się w całości w ramach czynu przewidzianego w art. 265 k.k., a jedynie zgodnie z góry powziętym zamiarem końcowa faza tej działalności funkcjonariusza publicznego mająca na celu ukrycie dokonanej czynności niedozwolonej przez podrobienie lub przerobienie dokumentu wyczerpuje znamiona przestępstwa określonego w art. 265 k.k., czy też w takich warunkach zachodzi realny zbieg przestępstw, a mianowicie z art. 246 k.k. co do głównego czynnika niedozwolonej czynności funkcjonariusza publicznego i z art. 265 k.k. co do następnego ukrywania tej czynności przez podrobienie czy przerobienie odpowiedniego dokumentu?"i po wysłuchaniu wniosku prokuratorauchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczne1. Czek podróżniczy Narodowego Banku Polskiego jest zagranicznym środkiem płatniczym. Wynika to z jego treści. Obok bowiem wartości określonej w złotych polskich zawiera on polecenie Narodowego Banku Polskiego skierowane do banku zagranicznego: "wypłacić posiadaczowi podpisanemu na czeku równowartość w Waszej walucie narodowej", a na odwrocie czeku podana jest wysokość jego równowartości w walutach krajów tam wymienionych. Czek taki może więc być zrealizowany tylko za granicą w walucie kraju wymienionego na jego odwrocie. Zgodnie bowiem z klauzulą zamieszczoną na odwrocie czeku podróżniczego, jeżeli nie zostanie on opłacony w jednej z wymienionych na nim walut zagranicznych, posiadacz może otrzymać zwrot jego równowartości w złotych polskich od Narodowego Banku Polskiego.Obowiązek złożenia na czeku podróżniczym podpisu przez jego posiadacza w chwili wydania tegoż czeku i jego realizowania przemawia również za tym, że nie stanowi on krajowego środka płatniczego w rozumieniu art. 3 ustawy dewizowej z dnia 28 marca 1952 r. (Dz. U. Nr 21, poz. 133), gdyż nie może spełniać ustawowo ważnego miernika wartości we wszelkich transakcjach w obrocie wewnętrznym. Czek podróżniczy ze względu na zawarte w nim polecenie dokonania na rzecz jego posiadacza, podpisanego na nim, wypłaty w walucie zagranicznej równowartości sumy złotych polskich oznaczonej w tym dokumencie jest wartością dewizową, o której mowa w art. 2 pkt 1 ustawy dewizowej z dnia 28 marca 1952 r. (Dz. U. Nr 21, poz. 133).2. Rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego przedstawionego w pkt I postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Krakowie czyni zbędnym rozstrzyganie zagadnienia przedstawionego w pkt II tego postanowienia.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 246 § 2art. 265 § 1 KKart. 47 § 1art. 18 § 1art. 246 § 2 KKart. 47 § 2art. 54 § 1art. 52 § 1art. 25 § 1 pkt 1art. 25 § 1 pkt 3art. 390 § 1 KPKart. 2 pkt 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 21.07.2026.