VII KZP 5/78

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Budzianowski (sprawozdawca). Sędziowie: H. Kempisty, W. Żebrowski.Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Kabat.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Anieli M., oskarżonej z art. 222 k.k., po rozpoznaniu przekazanego na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Katowicach postanowieniem z dnia 10 stycznia 1978 r. zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"Czy gromadzenie przez osobę nie mającą wymaganego zezwolenia wyrobów użytkowych ze złota w celu odprzedaży ich z zyskiem i częściowo wprowadzenie do obrotu nabytej biżuterii ze złota stanowi spekulację towarami w rozumieniu art. 222 k.k., czy też ostatnia z wymienionych czynności podlega tylko opodatkowaniu?"uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktycznePrzestępstwo określone w art. 222 k.k. jest jedną z form karalnej na podstawie przepisów kodeksu karnego (art. 221-224) spekulacji. Polega ono na gromadzeniu przez osobę nie mającą uprawnień handlowych towarów w ilościach oczywiście niewspółmiernych do potrzeb własnych jako konsumenta w celu odprzedaży tych towarów z zyskiem. Jest to w istocie karalne przygotowanie do transakcji spekulacyjnej, którą jest dalsza odprzedaż z zyskiem nagromadzonnych w tym celu towarów.Zarówno ten przepis, jak i pozostałe przepisy, dotyczące innych form spekulacji, mają na celu ochronę obrotu towarowego przed operacjami powodującymi zakłócenia w tym obrocie ze szkodą dla interesów konsumenta i utrudniającymi zaspokojenie przez niego własnych potrzeb. Zakłócenia zaś w tym zakresie może spowodować już sam fakt gromadzenia w celu odprzedaży z zyskiem większych ilości towarów i wyłączenia ich przez to z obrotu towarowego. Celem tego przepisu (art. 222 k.k.) jest oczywiście ochrona obrotu towarowego przede wszystkim w zakresie towarów codziennego i powszechnego użytku, ochrona rynku przed wykupywaniem i gromadzeniem artykułów pierwszej potrzeby. Nie ma jednak żadnych racji, które by przemawiały za ograniczeniem tej ochrony do określonych jedynie towarów. Nie wynika to zresztą z treści art. 222 k.k. Przyjąć więc należy, że karalne na podstawie tego przepisu będzie gromadzenie każdego towaru przeznaczonego do zaspokojenia potrzeb człowieka, jeżeli gromadzony będzie w celu odprzedaży z zyskiem przez osobę nie mającą uprawnień handlowych w ilościach przekraczających w sposób oczywisty jej własne potrzeby jako konsumenta.Wyroby użytkowe ze złota są tworem służącym do zaspokojenia potrzeb człowieka, mogą więc być również przedmiotem spekulacji także w formie określonej w art. 222 k.k. Zważywszy jednak charakter tego towaru, mającego wartość nie tylko użytkową, pamiętać trzeba, że gromadzenie go w większych ilościach nie świadczy jeszcze samo przez się o tym, iż gromadzący wyroby użytkowe ze złota czyni to w celu ich odprzedaży z zyskiem, a nie w celach np. tezauracyjnych, co przy innych towarach nie wchodzi w rachubę.Nie wystarczy tu więc sam fakt nagromadzenia większych ilości wyrobów ze złota, nie można również przy ocenie ilości tych wyrobów jako "oczywiście niewspółmiernych do potrzeb własnych jako konsumenta" stosować tych samych kryteriów co w wypadku gromadzenia towarów codziennego użytku.W praktyce zatem z reguły dopiero handel tymi wyrobami, a nie nawet ich sporadyczna sprzedaż, pozwoli na ustalenie, czy gromadzenie wyrobów użytkowych ze złota przez osobę nie mającą uprawnień handlowych w ilościach przekraczających w sposób oczywisty jej potrzeby jako konsumenta wyczerpuje znamiona przestępstwa określonego w art. 222 k.k.