WR 272/88

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk J. Przygódzki (sprawozdawca). Sędziowie: płk B. Szerszenowicz, mjr W. Oziębło. Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: ppłk J. Obara.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 1988 r. na rozprawie sprawy Ryszarda J., skazanego nieprawomocnie za przestępstwa określone w:1) art. 156 § 2 k.k. z zastosowaniem art. 293 § 1 k.k. na karę 9 miesięcy aresztu wojskowego z równoczesnym orzeczeniem w myśl art. 59a pkt 1 i 2 k.k. dwóch nawiązek po 5 tys. zł każda, przy czym pierwsza z nich na rzecz Centrum Zdrowia Dziecka w Warszawie, druga zaś na rzecz pokrzywdzonego Sławomira W.;2) art. 182 § 1 k.k. pięciokrotnie z zastosowaniem art. 293 § 1 k.k. na kary po 3 miesiące aresztu wojskowego za każdy czyn;3) art. 166 k.k. z zastosowaniem art. 293 § 1 k.k. na karę 6 miesięcy aresztu wojskowego;4) art. 327 § 1 k.k. z zastosowaniem art. 293 § 1 k.k. na karę 3 miesięcy aresztu wojskowego - łącznie na karę 9 miesięcy aresztu wojskowego,z powodu rewizji wniesionej przez Wiceprokuratora Wojskowej Prokuratury Garnizonowej w S. od wyroku Wojskowego Sądu Garnizonowego w S. z dnia 16 maja 1988 r.zaskarżony wyrok zmienił przez:a) przyjęcie, że występki opisane w pkt. I, II, III, IV, VI oraz VIII tego wyroku mają charakter chuligański;b) poprawienie kwalifikacji prawnej czynów opisanych w wyroku w pkt. I - na art. 156 § 2 k.k. w zw. z art. 59 § 1 k.k., w pkt. II, III, IV i VII - na art. 182 § 1 k.k. w zw. z art. 59 § 1 k.k., w pkt. VI zaś - na art. 166 k.k. w zw. z art. 59 § 1 k.k. oraz przyjęcie tych przepisów za podstawę wymiaru kary;c) podwyższenie kar jednostkowych:- za czyn opisany w pkt. I wyroku do 1 roku pozbawienia wolności,- za każdy z czynów opisanych w pkt. II, III, IV, V i VII wyroku do 5 miesięcy pozbawienia wolności,- za czyn opisany w pkt. VI wyroku do 9 miesięcy pozbawienia wolności,- za czyn opisany w pkt. VIII wyroku do 5 miesięcy pozbawienia wolności;d) orzeczenie na podstawie art. 59 § 3 k.k. nawiązek za przypisane oskarżonemu czyny o charakterze chuligańskim, tj. czyny wyszczególnione w pkt. I, II, III, IV, VI i VII wyroku, w rozmiarze po 5 tys. zł na rzecz PCK;e) podwyższenie wymiaru kary łącznej do 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolnosci - i z tymi zmianami wyrok ten utrzymał w mocy (...).Uzasadnienie faktyczne(...) W rewizji wniesionej na niekorzyść prokurator zarzucił sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego przez nieprzyjęcie chuligańskiego charakteru czynów opisanych w pkt. I, II, III, IV, VI i VII wyroku i - co się z tym łączy - wymierzenie oskarżonemu rażąco łagodnych kar jednostkowych i kary łącznej, jednocześnie domagając się zmiany zaskarżonego wyroku przez przyjęcie chuligańskiego charakteru czynów opisanych w pkt. I, II, III, IV, VI i VII wyroku, stosownego poprawienia kwalifikacji prawnej czynów, podwyższenia kar jednostkowych, orzeczenia kary łącznej w rozmiarze 2 lat aresztu wojskowego.Na rozprawie rewizyjnej przedstawiciel Naczelnej Prokuratury Wojskowej popierał wniesioną rewizję, a obrońca wnosił o utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zarzuty rewizji są zasadne, a przez to zawarte w niej wnioski zasługują na uwzględnienie.Błąd sądu I instancji - co trafnie zauważono w rewizji - łączy się z przekonaniem sądu, że miejsce zdarzenia, jakim jest teren jednostki wojskowej (budynek koszarowy), już samo w sobie wyłącza znamię "publiczności", o którym traktuje § 14 art. 120 k.k. Hipotetycznie przyznając rację sądowi I instancji, konsekwentnie należałoby stwierdzić, że występki popełnione na terenie koszar w żadnym wypadku nie mogą mieć charakteru chuligańskiego. Twierdzenie takie jest błędne i pozostaje w jaskrawej sprzeczności zarówno z judykaturą, jak i doktryną. Prawdą jest, że teren jednostki wojskowej nie jest miejscem powszechnie dostępnym, ale przecież jest to rejon, na którym - w określonych sytuacjach - może przebywać więcej osób niż w miejscach ogólnie dostępnych, a kryterium znamienia publiczności nie łączy się z tym, że osoba obserwująca zdarzenie albo mogąca realnie go spostrzec ma status żołnierza lub osoby cywilnej. Okoliczność, że występek został popełniony na terenie jednostki wojskowej, nie przesądza więc o tym, że czyn sprawcy nie może być zakwalifikowany jako działanie o charakterze chuligańskim z braku elementu określonego jako "publiczność działania". Ustawowym znamieniem występku o charakterze chuligańskim nie jest publiczne miejsce działania i sam sposób działania, lecz sytuacja, w jakiej dokonuje się przestępstwa, odpowiadająca pojęciu działania "publicznie" (vide W. Świda: Prawo karne - Część ogólna, wyd. VI, Warszawa 1971, s. 141-142). Kwestię tę interpretuje również uchwała 7 sędziów SN z dnia 20 września 1973 r. (OSNKW 1973, z. 11, poz. 132), stanowiąca, że: "działanie publiczne w rozumieniu art. 120 § 14 k.k. zachodzi wówczas, gdy bądź ze względu na miejsce działania, bądź ze względu na okoliczności i sposób działania sprawcy jego zachowanie się jest lub może być dostępne (dostrzegalne) dla nieokreślonej liczby osób".Oskarżony Ryszard J., dokonując kolejnych aktów agresji wobec żołnierzy "młodego rocznika", w sposób niemal klasyczny działał "publicznie" (...). Miały one bowiem miejsce w rejonie, w którym możliwość ich postrzegania mieli nie tylko żołnierze z pododdziału, z którego wywodzą się pokrzywdzeni, ale także zakwaterowani w tym budynku żołnierze z innej jednostki wojskowej. Nie bez znaczenia dla omawianej kwestii jest i to, że przestępne działania oskarżonego miały miejsce w sobotni wieczór, w czasie wolnym od zajęć i wtedy, gdy wszyscy zakwaterowani w tym rejonie żołnierze przebywali na miejscu.Stąd też stwierdzić należy, że zachowanie oskarżonego w zakresie czynów zaskarżonych rewizją - ze względu zarówno na miejsce, jak i okoliczności działania - miało charakter publiczny, co przy ewidentnym spełnieniu pozostałych warunków określonych w § 14 art. 120 k.k. czyni zasadnym poprawienie kwalifikacji prawnej tych czynów przez uzupełnienie jej o art. 59 § 1 k.k. Konsekwencją tego jest orzeczenie odpowiednio surowszych kar jednostkowych, tj. pozbawienia wolności, zamiast aresztu wojskowego, oraz obligatoryjnych nawiązek.Co się zaś tyczy wymiaru kary łącznej, to brak podstaw aby - jak to uczynił sąd I instancji - zastosować tu zasadę pełnej absorpcji. Sprzeciwiają się temu zauważane, lecz zminimalizowane w zaskarżonym wyroku okoliczności przemawiające na niekorzyść oskarżonego. Podkreślić z całą mocą trzeba, że zjawisko naruszenia stosunków międzyludzkich w wojsku, mimo podejmowanych na dużą skalę przeciwdziałań, nie może być bagatelizowane, a przeciwdziałać mu powinna m.in. również odpowiednio stosowana represja karna.