I NWW 17/20

Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych2020-05-06

Skład orzekający: Marcin Łochowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o wyłączenie sędziego, w którym powódka zarzuca sędziemu brak bezstronności i faworyzowanie strony pozwanej, powinien być rozpoznany przez Sąd Najwyższy na podstawie art. 26 § 2 ustawy o Sądzie Najwyższym, czy przez sąd powszechny na podstawie art. 52 § 1 k.p.c.?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy nie jest właściwy do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego, jeśli zarzuty dotyczą braku bezstronności sędziego, a nie braku jego niezawisłości lub niezależności sądu. W takim przypadku właściwy do rozpoznania wniosku jest sąd, w którym sprawa się toczy, zgodnie z art. 52 § 1 k.p.c. Użycie przez wnioskodawcę słów "niezależność" czy "niezawisłość" nie przesądza o właściwości Sądu Najwyższego, jeśli uzasadnienie wniosku wskazuje na brak bezstronności.
Stan faktyczny
Powódka złożyła wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Rejonowego, zarzucając mu brak niezależności i niezawisłości oraz faworyzowanie strony pozwanej. Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek o przekazanie sprawy do rozpoznania przez Sąd Rejonowy, uznając się za niewłaściwy do merytorycznego rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy przekazał wniosek powódki o wyłączenie sędziego Sądowi Rejonowemu w G. do rozpoznania, uznając się za niewłaściwy do jego rozpoznania.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt I NWW 17/20 POSTANOWIENIE Dnia 6 maja 2020 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marcin Łochowski w sprawie z powództwa E. T. przeciwko K. K. i H. K. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 6 maja 2020 r., wniosku powódki o wyłączenie sędziego Sądu Rejonowego w G. T. K. od orzekania w sprawie toczącej się przed Sądem Rejonowym w G., sygn. akt I C (…) przekazuje wniosek Sądowi Rejonowemu w G. UZASADNIENIE Wnioskiem z 19 lutego 2020 r. powódka E. T. na podstawie art. 49 k.p.c. wniosła o wyłączenie sędziego Sądu Rejonowego w G. T. K. od rozpoznania sprawy toczącej się przed tym sądem pod sygn. akt I C (…). W uzasadnieniu wnioskodawczyni podniosła, że objęty wnioskiem o wyłączenie sędzia prezentuje postawę, która nie godzi się z zasadą niezależności i niezawisłości, na co jej zdaniem wskazuje wyraźne faworyzowanie strony pozwanej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Zgodnie z art. 26 § 2 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (t.j. Dz.U. 2019, poz. 825 ze zm., dalej: u.SN) do właściwości Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego należy rozpoznawanie 2 wniosków lub oświadczeń dotyczących wyłączenia sędziego albo o oznaczenie sądu, przed którym ma się toczyć postępowanie, obejmujących zarzut braku niezależności sądu lub braku niezawisłości sędziego. Sąd rozpoznający sprawę przekazuje niezwłocznie wniosek Prezesowi Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych celem nadania mu dalszego biegu na zasadach określonych w odrębnych przepisach. Przekazanie wniosku Prezesowi Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych nie wstrzymuje biegu toczącego się postępowania. W ten sposób ustawodawca przekazał do właściwości Sądu Najwyższego jedynie takie wnioski o wyłączenie sędziego (art. 48-53 k.p.c.) albo o oznaczenie sądu (art. 44, 45 k.p.c.), wniesione w sprawach cywilnych, których podstawą są zarzuty dotyczące braku niezależności sądu lub braku niezawisłości sędziego. Pozostałe wnioski o wyłączenie sędziego albo oznaczenie sądu, oparte na innych podstawach, podlegają rozpoznaniu przez sąd powszechny lub Sąd Najwyższy, którego właściwość jest ustalana na podstawie odpowiednich przepisów k.p.c. (art. 44 § 1, 45 § 1, 52 § 1 k.p.c.). Samo użycie przez wnioskodawcę w treści wniosku słów „niezależność” czy „niezawisłość”, odnoszących się do sądu lub konkretnego sędziego, nie może jednak stanowić podstawy do przekazania takiego wniosku do rozpoznania Sądowi Najwyższemu na podstawie art. 26 § 2 u.SN. Istotne jest bowiem to, jakie zarzuty są podnoszone wobec sędziego lub sądu, a nie to, jaką postać językową nadał im wnioskodawca. W konsekwencji o tym, czy wniosek podlega rozpoznawaniu przez Sąd Najwyższy na podstawie art. 26 § 2 u.SN decyduje treść wniosku, w tym w szczególności jego uzasadnienie. Zarzut braku niezależności sądu lub braku niezawisłości sędziego musi mieć wobec tego uzasadnienie w treści wniosku, przy czym nie należy mylić go z zarzutem bezstronności sędziego (art. 49 k.p.c.). Zatem decyzja o przekazaniu wniosku do rozpoznania Sądowi Najwyższemu powinna być poprzedzona analizą całej jego treści, nie zaś tylko wybranego fragmentu. Zarówno z petitum wniosku, jak i jego uzasadnienia wynika, że powódka zarzuca sędziemu, o którego wyłączenie wnosi, brak bezstronności w sprawie. Uzasadnienie wniosku odwołuje się bez wątpienia do okoliczności, które w świetle 3 art. 49 § 1 k.p.c. mogą ewentualnie wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w tej sprawie. Nie są to okoliczności odnoszące się do braku niezawisłości sędziego albo braku niezależności sądu. Niezależnie więc od użytego przez wnioskodawczynię stwierdzenia: „Sędzia prezentuje postawę, która nie godzi się z zasadą niezależności i niezawisłości”, właściwym do rozpoznania wniosku jest zgodnie z art. 52 § 1 k.p.c. sąd, w którym sprawa się toczy. Z tego względu Sąd Najwyższy, uznając się za niewłaściwy do rozpoznania wniosku, przekazał go na podstawie art. 200 § 14 k.p.c. w zw. z art. 26 § 2 u.SN i art. 52 § 1 k.p.c. do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w G.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 49 KPCart. 26 § 2art. 48art. 44art. 44 § 1art. 49 § 1 KPCart. 52 § 1 KPCart. 200 § 14 KPC§ 2§ 1§ 14

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 29.07.2026. · PDF źródłowy