I NWW 28/25

Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych2025-03-12

Skład orzekający: Paweł Księżak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o wyłączenie asesora sądowego z uwagi na wątpliwości co do bezstronności i niezależności sądu, w świetle orzeczenia TSUE z 5 czerwca 2022 r. (sprawa C 204/21), powinien być rozpoznany przez Izbę Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego, czy też przekazany do sądu niższej instancji?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy stwierdził swoją niewłaściwość do rozpoznania wniosku o wyłączenie asesora sądowego, uznając, że w świetle orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 5 czerwca 2022 r. (sprawa C 204/21) oraz przepisów Konstytucji RP, wniosek ten powinien być rozpoznany przez sąd niższej instancji. Sąd Najwyższy uznał, że dyspozycja art. 26 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych, przekazująca do wyłącznej właściwości Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych rozpoznawanie zarzutów dotyczących braku niezależności sądu lub niezawisłości sędziego, narusza prawo Unii Europejskiej.
Stan faktyczny
A. B. złożył wniosek o wyłączenie asesora sądowego X. Y. z Sądu Rejonowego Gdańsk-Północ w Gdańsku, powołując się na wątpliwości co do bezstronności i niezależności sądu. Wniosek został przesłany do Sądu Najwyższego. Sąd Najwyższy rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał wniosek o wyłączenie asesora sądowego według właściwości do Sądu Rejonowego Gdańsk-Północ w Gdańsku.

Pełny tekst orzeczenia

I NWW 28/25 POSTANOWIENIE Dnia 12 marca 2025 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Paweł Księżak w sprawie z wniosku A. B. o wyłączenie asesora sądowego Sądu Rejonowego Gdańsk-Północ w Gdańsku X. Y. od orzekania w sprawie XIV C 330/24, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 12 marca 2025 r., stwierdza swoją niewłaściwość i wniosek przekazuje według właściwości do Sądu Rejonowego Gdańska-Północ w Gdańsku. UZASADNIENIE W piśmie z 31 lipca 2024 r. A. B. wniósł o wyłączenie sędzi X. Y. z uwagi na wątpliwości co do bezstronności i niezależności tak wyłonionego sądu. Zarządzeniem z 28 stycznia 2025 r. wniosek został przesłany do Sądu Najwyższego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Wyrokiem z 5 czerwca 2022 r., wydanym w sprawie C 204/21, Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej uznał, że Rzeczpospolita Polska naruszyła prawo Unii Europejskiej m.in. poprzez przyjęcie i utrzymanie w mocy art. 26 §§ 2 i 4-6 oraz I NWW 28/25 2 art. 82 §§ 2-5 u.SN w zmienionym brzmieniu, jak również art. 10 ustawy z dnia 20 grudnia 2019 r. o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych, ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw; przekazując do wyłącznej właściwości Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego rozpoznawanie zarzutów i zagadnień prawnych dotyczących braku niezależności sądu lub braku niezawisłości sędziego. Na tej podstawie, zdaniem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej zgodnie z art. 19 ust. 1 akapit drugi Traktatu o Unii Europejskiej w związku z art. 47 Karty Praw Podstawowych oraz na podstawie art. 267 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej i zasadzie pierwszeństwa prawa Unii. W ocenie Sądu Najwyższego wskazane orzeczenie, zgodnie z art. 91 ust. 2, w związku z art. 91 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz zasadami efektywności i lojalnej współpracy, winno być wykonane – w zakresie posiadanych kompetencji – przez wszystkie organy państwa, w tym również przez organy wymiaru sprawiedliwości. W niniejszej sprawie realizacja przedmiotowego wyroku musi zatem polegać na przekazaniu sprawy do sądu, który byłby właściwy do rozpoznania wniosku strony przy pominięciu dyspozycji art. 26 § 2 u.SN. Nie ulega przy tym wątpliwości, że przy pominięciu treści wskazanego przepisu sprawa, w której został złożony wniosek o wyłączenie sędziego, nie należy do właściwości Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, określonej w art. 26 § 1 u.SN. [SOP] [r.g.]

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 26art. 82art. 10art. 19 ust. 1art. 47art. 267art. 91 ust. 2art. 91 ust. 1art. 26 § 2art. 26 § 1§ 2§ 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 29.07.2026. · PDF źródłowy