I NWW 392/23

I NWW 392/23 POSTANOWIENIE Dnia 25 października 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marek Dobrowolski w sprawie przeciwko M. G. i innym oskarżonym o czyny z art. 296a § 1 k.k. i inne w przedmiocie wniosku obrońcy oskarżonych A. N., W. S. oraz R. A. o wyłączenie asesora sądowego Sądu Rejonowego Katowice – Wschód w Katowicach P. K. od orzekania w sprawie IV K 797/22, na posiedzeniu bez udziału stron w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 25 października 2023 r., na podstawie art. 35 § 1 k.p.k., stwierdza swoją niewłaściwość i wniosek zgodnie z właściwością przekazuje do rozpoznania Sądowi Rejonowemu Katowice-Wschód w Katowicach. UZASADNIENIE Pismem z 7 listopada 2023 r. obrońca oskarżonych A. N., W. S. oraz R. A. (dalej: „wnioskodawca”) złożył wniosek o wyłączenie asesora sądowego Sądu Rejonowego Katowice – Wschód w Katowicach P. K. od orzekania w sprawie IV K 797/22, zarzucając wskazanemu asesorowi sądowemu m.in. brak niezależności i niezawisłości. Postanowieniem z 28 grudnia 2022 r. (IV K 797/22) Sąd Rejonowy Katowice – Wschód w Katowicach przekazał pismo wnioskodawcy do Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego, na podstawie art. 26 § 2 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (tekst jedn. Dz.U. 2023, poz. 1093, dalej: „uSN”). Wniosek wpłynął do Sądu Najwyższego w dniu 12 października 2023 r. I NWW 392/23 2 Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Sąd Rejonowy Katowice – Wschód w Katowicach przekazał wniosek o wyłączenie asesora sądowego Sądu Rejonowego Katowice – Wschód w Katowicach P. K. od orzekania w sprawie IV K 797/22 do Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego na podstawie przepisów u.SN. Zgodnie z art. 26 § 2 u.SN, do właściwości Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych należy rozpoznawanie wniosków lub oświadczeń dotyczących wyłączenia sędziego albo o oznaczenie sądu, przed którym ma się toczyć postępowanie, obejmujących zarzut braku niezależności sądu lub braku niezawisłości sędziego. Sąd rozpoznający sprawę przekazuje niezwłocznie wniosek Prezesowi Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych celem nadania mu dalszego biegu na zasadach określonych w odrębnych przepisach. Przekazanie wniosku Prezesowi Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych nie wstrzymuje biegu toczącego się postępowania. Sąd Najwyższy zobowiązany był uwzględnić treść wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej także: TSUE) z 5 czerwca 2023 r. (C-204/21), w którym uznano, że przekazanie – na podstawie art. 26 § 2 u.SN – do wyłącznej właściwości Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego rozpoznawania zarzutów i zagadnień prawnych dotyczących braku niezależności sądu lub braku niezawisłości sędziego stanowi uchybienie zobowiązaniom, które wynikają z mocy art. 19 ust. 1 akapit drugi Traktatu o Unii Europejskiej (Dz.U. 2004, nr 90, poz. 864/30 ze zm., dalej: „TUE”) w związku z art. 47 Karty praw podstawowych, jak również na mocy art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (tekst skonsolidowany Dz.Urz.UE 2016 C 202, s. 1), i zasady pierwszeństwa prawa Unii. Trybunał zaznaczył, że kwestie dotyczące badania niezależności sądu i niezawisłości sędziego nie stanowią specyficznych kwestii prawnych w konkretnej dziedzinie prawa, które z tego względu mogłyby należeć do wyłącznej właściwości wyspecjalizowanego potencjalnie sądu. Co więcej, prawo do niezawisłego i bezstronnego sądu ustanowionego uprzednio na mocy ustawy oznacza, I NWW 392/23 3 że każdy sąd krajowy powołany do stosowania prawa Unii jest zobowiązany zbadać, czy ze względu na swój skład stanowi on taki sąd, jeżeli pojawia się w tym względzie poważna wątpliwość. Oznacza to, że badanie wniosków obejmujących zarzut braku niezawisłości i bezstronności sędziów nie może być skoncentrowane w jednym sądzie. Wobec zakwestionowania wyłącznej właściwości Sądu Najwyższego – Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w sprawach wniosków lub oświadczeń dotyczących wyłączenia sędziego albo o oznaczenie sądu, przed którym ma się toczyć postępowanie, obejmujących zarzut braku niezależności sądu lub braku niezawisłości sędziego, nie ulega wątpliwości, iż każdy sąd krajowy, działający w ramach swojej właściwości, ma jako organ państwa członkowskiego obowiązek, zgodnie z zasadą współpracy wyrażoną w art. 4 ust. 3 TUE, stosować w całości podlegające bezpośredniemu stosowaniu prawo Unii i zapewnić ochronę uprawnień wynikających z tego prawa dla jednostek. Wobec powyższego, rozpoznawanie wniosków i oświadczeń dotyczących wyłączenia sędziego albo o oznaczenie sądu, przed którym ma się toczyć postępowanie, w tym również obejmujących zarzut braku niezależności sądu lub braku niezawisłości sędziego, ma się odbywać na zasadach ogólnych według właściwości wynikającej z właściwych przepisów proceduralnych. Z tych wszystkich względów należało uznać, że Sąd Najwyższy – Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych nie jest właściwa do rozpoznania wniosku obrońcy oskarżonych. Biorąc pod uwagę treść art. 35 § 1 k.p.k., z którego wynika obowiązek przekazania sprawy sądowi właściwemu nie tylko co do głównego przedmiotu procesu, ale także co do kwestii incydentalnych, wniosek obrońcy oskarżonych o wyłączenie asesora sądowego Sądu Rejonowego Katowice – Wschód w Katowicach P.K. od orzekania w sprawie IV K 797/22, należało przekazać Sądowi Rejonowemu Katowice – Wschód w Katowicach. Z tych wszystkich względów, na podstawie powołanych przepisów Sąd Najwyższy – Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych orzekł jak w sentencji. s.h. I NWW 392/23 4 [ms]