III UZP 22/87

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN J. Myślicki (sprawozdawca). Sędziowie SN: Z. Stypułkowska, M. Sadowski.SentencjaSąd Najwyższy z udziałem prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, E. Wiśniewskiej, w sprawie z wniosku Zdzisław V. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. o przyznanie renty żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 18 marca 1987 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Jaki organ jest obecnie organem rentowym w stosunku do żołnierza, który pełnił służbę wojskową w korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego w okresie od 1950 r. do 1953 roku?"podjął następującą uchwałę:Organem rentowym ustalającym uprawnienia do renty inwalidzkiej żołnierza zawodowego, który pełnił służbę wojskową w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego w okresie od 1950 r. do 1953 r., jest właściwy miejscowo Wojewódzki Sztab Wojskowy.Uzasadnienie faktycznePowołując się na art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.) Oddział ZUS w B. decyzją z dnia 11 listopada 1986 r., uzupełniającą decyzją z dnia 18 grudnia 1986 r., poinformował wnioskodawcę Zdzisława V., że wobec zbiegu jego uprawnień do emerytury i do renty inwalidzkiej z ogólnego stanu zdrowia wypłacana mu będzie emerytura jako świadczenie korzystniejsze. Nie ma natomiast wnioskodawca uprawnień do renty inwalidzkiej na podstawie ustawy o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin, ponieważ pełnił zawodową służbę wojskową w okresie od 15 stycznia 1950 r. do 15 sierpnia 1953 r. O stwierdzenie uprawnień z tego tytułu - to jest opartych na innej podstawie prawnej - powinien zwrócić się do Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w B.W odwołaniu do sądu wnioskodawca domagał się wznowienia wypłaty renty, która z uwagi na zatrudnienie została mu z dniem 1 stycznia 1978 r. zawieszona. Podniósł, że jako żołnierzowi zwolnionemu ze służby wojskowej (na podstawie rozkazu personalnego MON nr (...) z dnia 4 lipca 1955 r.) przysługuje mu pełna emerytura powiększona o połowę renty inwalidzkiej albo pełna renta inwalidzka powiększona o połowę emerytury, stosownie do art. 54 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin. Właściwym do wypłaty obu tych świadczeń jest Oddział ZUS.Sąd ustalił, że wnioskodawca w latach 1950-1953 pełnił służbę wojskową w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Do służby wojskowej powołany został na podstawie art. 1 ust. 1 i art. 14 dekretu z dnia 15 kwietnia 1951 r. o służbie wojskowej oficerów i generałów sił zbrojnych (Dz. U. Nr 22, poz. 172) oraz - art. 12 ustawy z dnia 4 lutego 1950 r. o powszechnym obowiązku wojskowym (Dz. U. Nr 6, poz. 46). Orzeczeniem Komisji Lekarskiej do Spraw Emerytur i Odszkodowań dla Funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa w S. został uznany za trwale niezdolnego do służby wojskowej, o utracie zdolności do pracy zarobkowej w 50%, z tego w związku przyczynowym ze służbą wojskową - 40%. Na podstawie tego orzeczenia wnioskodawca zwolniony został ze służby wojskowej, uzyskując prawo do renty na podstawie ustawy z dnia 11 grudnia 1923 r. o zaopatrzeniu funkcjonariuszy państwowych i zawodowych wojskowych.Rozpatrzenia roszczeń wnioskodawcy odmówił Wojewódzki Urząd Spraw Wewnętrznych uznając się niewłaściwym rzeczowo, natomiast Wojewódzki Sztab Wojskowy odmówił rozpoznania sprawy z powodu niekompletnej dokumentacji.Na tle tego stanu faktycznego Sąd Wojewódzki - Sąd Pracy i ubezpieczeń Społecznych w Bydgoszczy wystąpił w trybie art. 391 § 1 k.p.c. do Sądu Najwyższego o rozstrzygnięcie pytania prawnego wymienionego w sentencji niniejszej uchwały.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W związku ze zwolnieniem ze służby wojskowej przyznano wnioskodawcy prawo do renty na podstawie ustawy z dnia 11 grudnia 1923 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy państwowych i zawodowych wojskowych (Dz. U. z 1934 r. Nr 20, poz. 160 ze zm.), która utraciła moc obowiązującą z dniem wejścia w życie (1 lipca 1954 r.) dekretu z dnia 25 czerwca 1954 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin - art. 99 ust. 2 pkt 1 (Dz. U. Nr 30, poz. 116). Dotychczas wypłacone świadczenia o charakterze rentowym: zawodowym wojskowym, funkcjonariuszom organów bezpieczeństwa publicznego, milicji obywatelskiej i służby więziennej oraz członkom ich rodzin, w związku z art. 90 ust. 1 pkt 2 powołanego dekretu (w brzmieniu: Dz. U. z 1958 r. Nr 23, poz. 97 ze zm.), ustalone zostały z dniem 1 lipca 1958 r., według zasad określonych w art. 87-89 tego dekretu.W związku z powyższym, renty przyznane zawodowym wojskowym na podstawie ustawy z dnia 11 grudnia 1923 r., w wyniku zmian ustawowych, zostały przekształcone w świadczenia objęte systemem powszechnego zaopatrzenia emerytalnego pracowników i ich rodzin. Tym samym wnioskodawca stał się uprawniony do renty inwalidzkiej III grupy z ogólnego stanu zdrowia, stosownie do art. 87 ust. 2 pkt 3 powołanego dekretu. W konsekwencji do świadczenia tego mają zastosowanie obecnie nie przepisy ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (jedn. tekst: Dz. U. z 1983 r. Nr 13, poz. 68), lecz przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin, która w art. 69 ust. 1 przewiduje możliwość - w razie zbiegu u jednej osoby prawa do emerytury i renty (albo do dwóch rent przewidzianych w ustawie) - pobierania tylko jednego z tych świadczeń wyższego lub wybranego przez osobę zainteresowaną.Nie przesądzając, czy od strony merytorycznej roszczenia wnioskodawcy odniosą pożądany przezeń skutek w postaci przyznania pełnej emerytury i połowy renty inwalidzkiej (lub odwrotnie), jako b. żołnierz pełniący w latach 1950-1953 zawodową służbę wojskową, może domagać się także zajęcia stanowiska w omawianej sprawie na podstawie ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (Dz. U. Nr 29, poz. 139 ze zm.). W tym przedmiocie roszczenia rozpoznaje i wydaje decyzje właściwy według miejsca zamieszkania wnioskodawcy wojewódzki sztab wojskowy, stosownie do § 1 ust. 1 pkt 3 i § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 stycznia 1973 r. w sprawie ustalania prawa do zaopatrzenia emerytalnego żołnierzy zawodowych i ich rodzin oraz wypłaty świadczeń pieniężnych z tytułu tego zaopatrzenia (Dz. U. Nr 3, poz. 24 ze zm.).Z tych względów należało udzielić odpowiedzi jak w sentencji.