I PZP 36/79

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN J. Wasilewski (sprawozdawca). Sędziowie SN: W. Dębicka, K. Zieliński.SentencjaSąd Najwyższy, z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, S. Trautsolta, w sprawie z wniosku Władysława L. przeciwko Krakowskiemu Zjednoczeniu Budownictwa - Biuro Eksportu w K. o wynagrodzenie za pracę, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie postanowieniem z dnia 10 lipca 1979 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 66 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych"W jakiej walucie powinno być przyznane wynagrodzenie pracownikowi przywróconemu do pracy na budowie eksportowej za czas pozostawania bez pracy?"udzielił następującej odpowiedzi:Uzasadnienie faktyczneWnioskodawca był zatrudniony przez polskie przedsiębiorstwo za granicą. Na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1974 r. w sprawie niektórych praw i obowiązków pracowników skierowanych do pracy za granicą w celu realizacji budownictwa eksportowego i usług związanych z eksportem (Dz. U. Nr 51, poz. 330) oraz uchwały nr 8 Rady Ministrów z dnia 7 stycznia 1972 r. w sprawie zatrudnienia i wynagrodzenia pracowników budownictwa eksportowego i usług związanych z eksportem (nie publikowanej) wnioskodawca otrzymywał za pracę wynagrodzenie płatne w walucie obcej i w walucie polskiej. Zakład pracy rozwiązał z wnioskodawcą umowę o pracę bez wypowiedzenia z jego winy. Komisja Odwoławcza do Spraw Pracy prawomocnym orzeczeniem przywróciła wnioskodawcę do pracy na dotychczasowych warunkach. Wnioskodawca w wyniku tego orzeczenia podjął pracę za granicą w tym przedsiębiorstwie i domagał się zapłaty wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy w walucie obcej i polskiej. Przedsiębiorstwo twierdziło, że wnioskodawcy za czas pozostawania bez pracy przysługuje wynagrodzenie płatne w złotych polskich, ze stosownym przeliczeniem wynagrodzenia określonego w walucie obcej. Takie też stanowisko wyraża w orzeczeniu Komisja Rozjemcza.W tym stanie faktycznym Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych miał wątpliwość przedstawioną w pytaniu prawnym.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z treścią art. 358 § 1 k.c. zobowiązania pieniężne na obszarze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w ustawie, mogą być wyrażone tylko w pieniądzu polskim. Wyjątki od tej zasady są przewidziane w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1974 r. w sprawie niektórych praw i obowiązków pracowników skierowanych do pracy za granicą w celu realizacji budownictwa eksportowego i usług związanych z eksportem oraz w nie uchylonych tym rozporządzeniem postanowieniach uchwały nr 8 Rady Ministrów z dnia 7 stycznia 1972 r. w sprawie zatrudnienia i wynagrodzenia pracowników budownictwa eksportowego i usług związanych z eksportem. Między innymi pracownikowi zatrudnionemu za granicą przysługuje z mocy § 5 wspomnianej uchwały nr 8 wynagrodzenie w części płatne w obcej walucie. Stosownie zaś do § 10 uchwały wynagrodzenie to nie przysługuje w szczególności za czas nieprzepracowany niepłatny i w czasie pobytu w kraju w związku z podróżą służbową, chorobą, odwiedzinami rodziny itp.Powołane rozporządzenie Rady Ministrów nie zawiera szczególnego uregulowania w stosunku do pracowników zatrudnionych za granicą przez polskie przedsiębiorstwa w przedmiocie przysługujących im uprawnień w związku z przywróceniem do pracy. Na podstawie art. 5 k.p. w tym zakresie mają więc zastosowanie przepisy kodeksu pracy. Według zaś tych przepisów pracownikowi po podjęciu pracy w wyniku przywrócenia do pracy przysługuje na podstawie art. 57 § 1 k.p. wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy w granicach przewidzianych w tym przepisie. Chodzi tu o takie wynagrodzenie, jakie pracownik otrzymałby, gdyby w tym czasie pracował. W odniesieniu do pracownika zatrudnionego za granicą, wobec braku wyłączeń w podanych wyżej przepisach szczególnych, także zatem i wynagrodzenie płatne w walucie obcej.Za takimi wnioskami przemawiają też wskazane w § 10 uchwały nr 8 przypadki wyłączające uprawnienia pracownika do wypłaty wynagrodzenia w obcej walucie. Wyjątki te dotyczą w szczególności sytuacji, gdy pracownik za określony czas w ogóle nie ma prawa do wynagrodzenia bądź też przebywa w kraju w związku z podróżą służbową, chorobą lub odwiedzinami rodziny.Pracownikowi, który podjął pracę w wyniku przywrócenia do pracy, przysługuje za czas pozostawania bez pracy wynagrodzenie, a zatem jest to czas nieprzepracowany płatny i § 10 ust. 1 pkt 1 uchwały nr 8 nie dotyczy takiej sytuacji. Okoliczność, czy pracownik w tym czasie przebywał w kraju, czy za granicą jest bez znaczenia dla oceny uprawnień do wynagrodzenia w walucie obcej, jeżeli pobyt w kraju nie pozostawał w związku z przyczynami wymienionymi w § 10 ust. 1 pkt 2 tej uchwały. Na tle rozważanych przepisów nieuzasadniony jest pogląd, iż pracownikowi przysługuje wynagrodzenie płatne w obcej walucie tylko w okresie pobytu za granicą. Taki wniosek pozostawałby w oczywistej sprzeczności z § 11 ust. 5 rozporządzenia, nakazującym wypłatę pracownikowi wynagrodzenia za urlop również w walucie obcej, bez względu na to, czy w czasie urlopu przebywał w kraju, czy za granicą. Te same zasady mają zastosowanie również do wynagrodzenia za pracę, choćby było ono wypłacone pracownikowi dopiero po powrocie do kraju.Wynika stąd, że pracownikowi zatrudnionemu za granicą, po podjęciu pracy w wyniku przywrócenia go do pracy, przysługuje za czas pozostawania bez pracy wynagrodzenie płatne w walucie obcej i w złotych polskich, to jest takie wynagrodzenie, jakie by otrzymał, gdyby w tym czasie pracował.W nie opublikowanym wyroku z dnia 17 września 1976 r. w sprawie I PR 76/76 Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że odszkodowanie z tytułu wadliwego rozwiązania umowy o pracę powinno być wypłacone pracownikowi w walucie polskiej, również w części dotyczącej wynagrodzenia dewizowego. Wyjaśnienie to dotyczyło innego rodzajowo roszczenia i nie ma uzasadnionych podstaw do analogicznych wniosków w przedmiocie wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy, po przywróceniu pracownika do pracy i podjęciu przez niego tej pracy.Z tych przyczyn Sąd Najwyższy udzielił odpowiedzi ujętej w sentencji uchwały.