I UZ 20/22

Sygn. akt I UZ 20/22 POSTANOWIENIE Dnia 25 kwietnia 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Renata Żywicka (przewodniczący) SSN Jarosław Sobutka SSN Robert Stefanicki (sprawozdawca) w sprawie z odwołania D. K. przeciwko Dyrektorowi Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w Warszawie o wysokość emerytury policyjnej, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 25 kwietnia 2023 r., zażalenia ubezpieczonej na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 3 listopada 2022 r., sygn. akt III AUa 5/22, oddala zażalenie. UZASADNIENIE Sąd Apelacyjny w Szczecinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w sprawie z odwołania D. K. przeciwko Zakładowi Emerytalno-Rentowemu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w Warszawie od decyzji z dnia 8 lipca 2017 r. o ponownym ustaleniu wysokości emerytury policyjnej wyrokiem z dnia 19 maja 2022 r. zmienił wyrok Sądu Okręgowego w Gorzowie Wielkopolskim i oddalił odwołanie. Skargę kasacyjną od tego wyroku złożył profesjonalny pełnomocnik odwołującej D. K., który wskazał wartość przedmiotu zaskarżenia na kwotę 39.120 zł. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ emerytalny wskazał, że wartość przedmiotu zaskarżenia stanowi kwota 7.987 zł. 2 Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 11 października 2022 r. zwrócił skargę kasacyjną Sądowi Apelacyjnemu w Szczecinie w celu wezwania pełnomocnika skarżącej do przedstawienia sposobu wyliczenia wartości przedmiotu zaskarżenia kasacyjnego, a następnie formalnego sprawdzenia (art. 25 k.p.c.) i ustalenia przez Sąd Apelacyjny (postanowieniem) wartości przedmiotu zaskarżenia kasacyjnego w związku z istotnymi rozbieżnościami poglądów stron co do sposobu obliczenia tej wartości przy założeniu, że w sprawie o wysokość emerytury dopuszczalność skargi kasacyjnej zależy od wartości przedmiotu zaskarżenia (art. 3982 § 1 k.p.c.). Pełnomocnik skarżącej w odpowiedzi na zobowiązanie do wskazania sposobu ustalenia wartości przedmiotu zaskarżenia wskazał, że wartość tę stanowi kwota 47.407 zł, na którą składa się różnica w wypłacanej ubezpieczonej emeryturze od października 2017 r. do maja 2022 r. Jednocześnie pełnomocnik wyjaśnił, że ustalenia tego dokonał na podstawie art. 19, 21, 22 k.p.c. i podana kwota stanowi sumę wysokości dochodzonych świadczeń zaległych oraz dochodzonych świadczeń przyszłych przez ubezpieczoną. Sąd Apelacyjny, dokonując sprawdzenia wartości przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie (art. 25 § 1 k.p.c.), na podstawie akt emerytalnych ubezpieczonej ustalił, że: decyzją organu emerytalnego z dnia 27 lutego 2017 r. o waloryzacji policyjnej emerytury przyznano ubezpieczonej świadczenie w wysokości 1.835,43 zł brutto od dnia 1 marca 2017 r., a zaskarżoną decyzją z dnia 8 lipca 2017 r. przyznano ubezpieczonej świadczenie w wysokości 1.169,90 zł brutto od dnia 1 października 2017 r. Zatem różnica między świadczeniem przysługującym i przyznanym stanowi kwotę 665,53 zł. W myśl art. 22 k.p.c. w sprawach o prawo do świadczeń powtarzających się wartość przedmiotu sporu stanowi suma świadczeń za jeden rok, a jeżeli świadczenia trwają krócej niż rok - za cały czas ich trwania. Przepis ten stanowi podstawę prawną do ustalenia wartości przedmiotu sporu (i zaskarżenia) w niniejszej sprawie, która jest sprawą o wysokość świadczenia powtarzającego się i wartość tę stanowi kwota 7.987 zł - zgodnie z art. 1261 § 3 k.p.c. obliczona w następujący sposób 665,53 zł x 12 = 7 986,36 zł. Jednocześnie sąd odwoławczy miał na uwadze, że Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 30 czerwca 2021 r., sygn. akt I UZ 5/21 (LEX nr 3372679) wyjaśnił, iż w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych przedmiot rozpoznania 3 sprawy sądowej wyznacza decyzja organu rentowego, od której wniesiono odwołanie. Jeżeli decyzja organu rentowego dotyczy wysokości (przeliczenia) świadczenia „na bieżąco” (czyli na przyszłość), wartość przedmiotu sporu i zaskarżenia określa się z uwzględnieniem art. 22 k.p.c., zgodnie z którym w sprawach o prawo do świadczeń powtarzających się, wartość przedmiotu sporu stanowi suma świadczeń za jeden rok. Wartość ta w przypadku spraw o przeliczenie wysokości emerytury nie rośnie w czasie w związku z trwaniem postępowania sądowego, ponieważ zaskarżona do sądu ubezpieczeń społecznych decyzja organu rentowego dotyczy stanu rzeczy (stanu prawnego i faktycznego) na datę jej wydania, nie obejmuje zatem kolejnych lat trwania postępowania sądowego. Wobec powyższego Sąd Apelacyjny w Szczecinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z dnia 3 listopada 2022 r. w sprawie z odwołania D. K. przeciwko Zakładowi Emerytalno-Rentowemu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w Warszawie o wysokość emerytury policyjnej na skutek skargi kasacyjnej ubezpieczonej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie III Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 19 maja 2022 r. sprawdził z urzędu wartość przedmiotu sporu w sprawie, określił wartość przedmiotu sporu na kwotę 7.987 zł na podstawie art. 25 § 1 k.p.c. w związku z art. 22 k.p.c. i art. 1261 § 3 k.p.c. i odrzucił skargę kasacyjną jako niedopuszczalną - na podstawie art. 3986 § 2 w związku z art. 3982 § 1 k.p.c. - biorąc pod uwagę fakt, że ustalona wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż 10.000 zł. Zażalenie na postanowienie z dnia 3 listopada 2022 r. wydane przez Sąd Apelacyjny w Szczecinie, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych złożył pełnomocnik ubezpieczonej D. K., zaskarżając je w następującym zakresie: co do pkt II oraz III w całości i zarzucając skarżonemu postanowieniu naruszenie: 1) art. 21 § 1 k.p.c. w zw. z art. 19 § 1 k.p.c. przez ich niezastosowanie, i w konsekwencji przyjęcie, że wartość przedmiotu sporu wyznacza suma obniżonych świadczeń za okres roku, w sytuacji, w której Ubezpieczona dochodzi ustalenia wysokości emerytury nie tylko na przyszłość, lecz także z datą wsteczną, tj. od momentu wstrzymania wypłaty świadczenia w pełnej wysokości, a tym samym określenie wysokości przedmiotu zaskarżenia z pominięciem Uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 18 października 2012 r., z której wprost wynika, że w 4 sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych, której przedmiotem jest zmiana wysokości świadczenia powtarzającego się, wartość przedmiotu zaskarżenia (art. 3982 § 1 zdanie pierwsze i drugie k.p.c.) ustala się na podstawie art. 22 k.p.c. w odniesieniu do świadczeń przyszłych, a w odniesieniu do świadczeń zaległych na podstawie art. 19 § 1 k.p.c. W razie dochodzenia świadczeń przyszłych i zaległych stosuje się art. 21 k.p.c.; 2) art. 3982 § 1 k.p.c. poprzez jego błędne zastosowanie i w konsekwencji przyjęcie, że wartość przedmiotu sporu wyznacza suma obniżonych świadczeń za okres roku, co się tyczy tej wartości obliczoną wyłącznie z uwzględnieniem art. 22 k.p.c., skarga kasacyjna nie przysługuje, nadto nieuwzględnienie, iż w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych skarga kasacyjna przysługuje niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia w sprawach o przyznanie i wstrzymanie emerytury lub renty oraz o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego; 3) art. 3982 § 1 k.p.c. poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji, w której w niniejszej sprawie Dyrektor Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA wywodząc apelację jako wartość przedmiotu zaskarżenia, wskazał kwotę 11.887,32 zł, natomiast w odpowiedzi na skargę kasacyjną pozwany podnosi, iż wartość przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie winna wynosić 7.987 zł, zaś następnie zaniechanie wyjaśnienia tychże rozbieżności w stanowisku pozwanego i przyjęcie, iż wartość przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie winna zostać ustalona wedle stanowiska pozwanego wskazanego w odpowiedzi na skargę kasacyjną, co doprowadziło do wydania postanowienia o jej odrzuceniu. Wniósł w powyższym zakresie o uchylenie skarżonego postanowienia w pkt II oraz III w całości, nadanie skardze kasacyjnej dalszego biegu oraz zasądzenie na rzecz ubezpieczonej kosztów zastępstwa procesowego w niniejszym postępowaniu według norm przepisanych. W odpowiedzi na zażalenie organ rentowy wniósł o oddalenie zażalenia i zasądzenie na rzecz pozwanego organu kosztów zastępstwa procesowego – kosztów postępowania zażaleniowego – według norm prawem przepisanych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie pozostaje bezzasadne i jako takie podlegało oddaleniu. 5 W sprawie spór toczył się o ponowne obliczenie świadczenia (wysokość emerytury policyjnej), a nie o ustalenie prawa do tego świadczenia. Wobec tego skarga kasacyjna jest dopuszczalna tylko wówczas, gdy wartość przedmiotu zaskarżenia osiąga pułap wskazany w art. 3982 § 1 zdanie pierwsze k.p.c. Jest to bowiem sprawa majątkowa, w której o dopuszczalności skargi kasacyjnej decyduje wartość przedmiotu zaskarżenia (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 13 marca 2001 r., II UZ 13/01, OSNP 2003 nr 2, poz. 47; 17 lutego 2009 r., I UZ 36/08, OSNP 2010 nr 19-20, poz. 250; 27 października 2009 r., II UZ 34/09, LEX nr 574545, 10 listopada 2010 r., II UZ 30/10, LEX nr 707896; 3 marca 2011 r., II UZ 5/11, LEX nr 846582; 21 czerwca 2011 r., III UZ 12/11, LEX nr 966827; 6 marca 2018 r., II UZ 119/17, LEX nr 2456371; 13 stycznia 2021 r., I UZ 20/20, LEX nr 3181526; 22 listopada 2022 r., II UZ 100/21, niepubl.; 22 marca 2023 r., II UZ 81/22 niepubl.). Sąd Najwyższy wielokrotnie wskazywał, że w sporach sądowych o wysokość powtarzających się świadczeń z ubezpieczenia społecznego wartość przedmiotu zaskarżenia stanowi obliczona za okres jednego roku, stosownie do wskazań zawartych w art. 22 k.p.c., różnica między hipotetyczną kwotą emerytury, jaką skarżący otrzymywałby, gdyby jego żądanie ustalenia wysokości świadczenia zostało uwzględnione, a emeryturą w kwocie faktycznie pobieranej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 października 2009 r., II UZ 30/09, LEX nr 583822). Natomiast sposób ustalania wartości przedmiotu sporu (zaskarżenia) w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, w których spór dotyczy wysokości świadczenia powtarzającego się, został szczegółowo wyjaśniony w orzecznictwie, zwłaszcza w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 18 października 2012 r., III UZP 3/12 (OSNP 2013 nr 9-10, poz. 112; PiZS 2014 nr 10, s. 36, z glosą E. Pietrzak). W sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych, której przedmiotem jest zmiana wysokości świadczenia powtarzającego się, zatem wartość przedmiotu zaskarżenia (art. 3982 § 1 zdanie pierwsze i drugie k.p.c.) ustala się na podstawie art. 22 k.p.c. w odniesieniu do świadczeń przyszłych, a w wypadku świadczeń zaległych na podstawie art. 19 § 1 k.p.c. W razie dochodzenia świadczeń przyszłych i zaległych zastosowanie znajduje art. 21 k.p.c. W sprawach z ubezpieczenia społecznego przepis art. 22 k.p.c. stosuje się tym samym do przyszłych świadczeń powtarzających 6 się, natomiast różnicę pomiędzy świadczeniem powtarzającym się z ubezpieczenia społecznego wypłaconym a należnym w okresie wstecznym, należy zsumować i powstała kwota stanowi wartość przedmiotu sporu zgodnie z art. 19 § 1 k.p.c. W sytuacji, gdy razem z nimi dochodzone są przyszłe świadczenia powtarzające się, to na podstawie art. 21 k.p.c., do oznaczenia wartości przedmiotu sporu zlicza się wartość obu roszczeń (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 stycznia 2014 r., II UZ 67/13). W przedmiotowej sprawie Sąd Apelacyjny w Szczecinie przy określaniu wartości przedmiotu zaskarżenia skupił się głównie na treści zaskarżonej decyzji z dnia 8 lipca 2017 r. przyznającej ubezpieczonej świadczenie w wysokości 1.169,90 zł brutto do 1 października 2017 r., jednocześnie mając na uwadze postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 czerwca 2021 r., I UZ 5/21 (LEX nr 3372679), że wskazana decyzja wywołuje jedynie skutki na przyszłość, a zatem nie może być mowy o świadczeniach zaległych. Należy zwrócić uwagę, że skarżąca kwestionowała decyzję Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych z 8 lipca 2017 r., na podstawie której świadczenie emerytalne skarżącej obniżone zostało z kwoty 1.835, 43 zł brutto do kwoty 1.169, 90 zł brutto od 1 października 2017 r., a zatem dochodziła wyrównania świadczenia tylko do kwoty sprzed wydania decyzji z dnia 8 lipca 2017 r. W tej sytuacji należało uznać, że w niniejszej sprawie chodziło wyłącznie o ustalenie wartości świadczenia powtarzającego się na przyszłość. Wobec tego w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych, której przedmiotem jest zmiana wysokości świadczenia powtarzającego się, wartość przedmiotu zaskarżenia (art. 3982 § 1 zdanie pierwsze i drugie k.p.c.) ustala się - w odniesieniu do świadczeń przyszłych - na podstawie art. 22 k.p.c. (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 października 2022 r., II UZ 10/22, LEX nr 3498433). Z tych przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 k.p.c. w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. orzekł jak w sentencji postanowienia. [SOP] [ł.n] 7